मा नो वधाय हत्नवे जिहीळानस्य रीरधः ।
मा हृणानस्य मन्यवे ॥ २ ॥

മാ നോ വധായ ഹത്നവേ ജിഹീളാനസ്യ രീരധഃ ।
മാ ഹൃണാനസ്യ മന്യവേ ॥ 2 ॥

പദാർത്ഥം

मा (മാ): വേണ്ട, ചെയ്യരുതേ; ഈശ്വരനോട് “അങ്ങനെ ചെയ്യാൻ അനുവദിക്കരുതേ” എന്ന് വിനയത്തോടെ അപേക്ഷിക്കുന്നത്.

नः (നഃ): ഞങ്ങളെ, ഞങ്ങൾക്ക്; പ്രാർത്ഥിക്കുന്ന മനുഷ്യരെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു.

वधाय (വധായ): കൊല്ലുന്നതിനായി, നാശത്തിനായി; മറ്റുള്ളവർക്ക് ദോഷം ചെയ്യാനുള്ള മനോഭാവത്തെയോ നശിപ്പിക്കുന്ന പ്രവൃത്തിയെയോ സൂചിപ്പിക്കുന്നു.

हत्नवे (ഹത്നവേ): അടിക്കുക, ആക്രമിക്കുക, മുറിവേൽപ്പിക്കുക; അക്രമം, വഴക്ക്, മറ്റുള്ളവർക്ക് ദുഃഖം നൽകുന്ന പ്രവൃത്തികൾ.

जिहीळानस्य (ജിഹീളാനസ്യ): വെറുപ്പുള്ളവന്റെ, അരോചകഭാവമുള്ളവന്റെ; മറ്റുള്ളവരെ വെറുക്കുന്ന, ശത്രുതാഭാവമുള്ള മനോനിലയെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു.

रीरधः (രീരധഃ): ആകരുതേ, അനുവദിക്കരുതേ; ആ ദുഷിച്ച അവസ്ഥയിലേക്ക് ഞങ്ങളെ പോകാൻ അനുവദിക്കരുതേ എന്ന ദൈവിക അപേക്ഷ.

मा (മാ): വേണ്ട; വീണ്ടും ഊന്നിപ്പറയുന്ന നിരോധന അപേക്ഷ.

हृणानस्य (ഹൃണാനസ്യ): കോപമുള്ളവന്റെ; എപ്പോഴും കോപം, ക്രോധം, ശത്രുതാഭാവം എന്നിവയുള്ളവനെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു.

मन्यवे (മന്യവേ): കോപത്തിന്, ക്രോധത്തിന്; നിയന്ത്രണമില്ലാത്ത കോപഭാവവും അതിൽനിന്നുണ്ടാകുന്ന ദുഷ്പ്രവൃത്തികളും.

വ്യാഖ്യാനം

ഈ വേദമന്ത്രം മനുഷ്യന്റെ മനസ്സിന്റെ ആന്തരികാവസ്ഥ ശുദ്ധീകരിക്കണമെന്നാവശ്യപ്പെട്ട് ഈശ്വരനോട് ചെയ്യുന്ന ആഴമുള്ള പ്രാർത്ഥനയാണ്. മനുഷ്യന്റെ ഉള്ളിൽ ഉണ്ടാകുന്ന വെറുപ്പ്, കോപം, അക്രമം, ശത്രുത തുടങ്ങിയ ഇരുണ്ട വികാരങ്ങൾ അവനെ നാശത്തിന്റെ വഴിയിലേക്ക് നയിക്കാതിരിക്കാൻ കാക്കണമേ എന്ന് ഈശ്വരനോട് അപേക്ഷിക്കുന്നു. ഇത് പുറമേയുള്ള ശത്രുക്കളെ ജയിക്കുന്ന മന്ത്രമല്ല; മനുഷ്യന്റെ ആന്തരിക ശത്രുക്കളായ കോപം, ശത്രുത, ക്രൂരത എന്നിവയെ നിയന്ത്രിക്കുന്ന ആത്മീയ അപേക്ഷയാണ്.

“മാ” എന്ന പദം “വേണ്ട”, “അങ്ങനെ ചെയ്യരുതേ” എന്ന വിനയമുള്ള അപേക്ഷ പ്രകടിപ്പിക്കുന്നു. മനുഷ്യൻ തന്റെ ദൗർബല്യം തിരിച്ചറിഞ്ഞ്, “ഞങ്ങൾ തെറ്റായ വഴിയിലേക്ക് പോകാതിരിക്കാൻ കാത്തുകൊള്ളണമേ” എന്ന് ഈശ്വരനോട് അപേക്ഷിക്കുന്നു. “നഃ” എന്നത് “ഞങ്ങളെ” എന്നാണ് അർത്ഥം; ഇതിലൂടെ ഈ പ്രാർത്ഥന ഒരാൾക്കുവേണ്ടി മാത്രമല്ല, മുഴുവൻ മനുഷ്യസമൂഹത്തിനുവേണ്ടിയുമാണ് എന്നത് മനസ്സിലാക്കാം.

“വധായ” എന്നും “ഹത്നവേ” എന്നും ഉള്ള പദങ്ങൾ നാശം, ആക്രമണം, മുറിവേൽപ്പിക്കൽ, അക്രമം തുടങ്ങിയ പ്രവൃത്തികളെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. മനുഷ്യൻ കോപത്തിന്റെയും വെറുപ്പിന്റെയും അധീനനാകുമ്പോൾ മറ്റുള്ളവർക്ക് ദുഃഖം നൽകുന്ന മനോഭാവത്തിലേക്ക് എളുപ്പത്തിൽ വഴുതിപ്പോകാം. ആ നാശകരമായ ചിന്തകളിൽ നിന്ന് നമ്മെ തടയണം എന്നതാണ് ഈ മന്ത്രത്തിന്റെ അപേക്ഷ. മനുഷ്യജീവിതത്തിന്റെ ഉന്നതലക്ഷ്യം മറ്റുള്ളവരെ മുറിവേൽപ്പിക്കുകയല്ല; മറിച്ച് ജീവജാലങ്ങളെ സംരക്ഷിക്കുന്ന കരുണാഭാവത്തോടെ ജീവിക്കുകയാണ് എന്ന് ഇത് ഓർമ്മപ്പെടുത്തുന്നു.

“ജിഹീളാനസ്യ” എന്നത് മറ്റുള്ളവരെ വെറുക്കുന്ന മനോഭാവത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. വെറുപ്പ് മനുഷ്യന്റെ ഉള്ളിൽ പതുക്കെ വളർന്ന് അവന്റെ ചിന്ത, വാക്ക്, പ്രവൃത്തി എന്നിവയെല്ലാം വിഷമയമാക്കാൻ കഴിയുന്ന അപകടകരമായ വികാരമാണ്. വെറുപ്പ് വർധിക്കുമ്പോൾ മനുഷ്യൻ മറ്റുള്ളവരെ മനുഷ്യരായി കാണാതെ ശത്രുക്കളായി മാത്രം കാണാൻ തുടങ്ങുന്നു. അതിനാൽ സ്നേഹം, കരുണ, മനസ്സിലാക്കൽ തുടങ്ങിയ ഉന്നതഗുണങ്ങൾ നശിച്ചുപോകുന്നു. ഈ വെറുപ്പിന്റെ മനോഭാവത്തിൽ നിന്ന് മനുഷ്യനെ സംരക്ഷിക്കണമേ എന്ന് ഈ മന്ത്രം ഈശ്വരനോട് അപേക്ഷിക്കുന്നു.

“രീരധഃ” എന്നത് “അങ്ങനെ പോകാൻ അനുവദിക്കരുതേ”, “ആ അവസ്ഥയിലേക്ക് ആകരുതേ” എന്ന അർത്ഥം നൽകുന്നു. തെറ്റായ വികാരങ്ങളുടെ അടിമയാകാതെ ഇരിക്കാൻ ദൈവാനുഗ്രഹം അനിവാര്യമാണെന്ന് ഇത് വെളിപ്പെടുത്തുന്നു. മനസ്സ് എപ്പോഴും ശാന്തമായിരിക്കണമെന്നില്ല; ചിലപ്പോൾ കോപം, അസൂയ, ശത്രുത തുടങ്ങിയ വികാരങ്ങൾ ഉയർന്നുവരാം. എന്നാൽ അവ നമ്മെ പൂർണ്ണമായി നിയന്ത്രിക്കാതിരിക്കാൻ ആത്മനിയന്ത്രണവും ആത്മീയമായ ജാഗ്രതയും ആവശ്യമാണ്.

“ഹൃണാനസ്യ മന്യവേ” എന്നത് നിയന്ത്രണമില്ലാത്ത കോപത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. മനുഷ്യന്റെ വിവേകത്തെ മറയ്ക്കുന്ന ഏറ്റവും വേഗത്തിലുള്ള വികാരങ്ങളിലൊന്നാണ് കോപം. ഒരു നിമിഷത്തെ കോപം വർഷങ്ങളായി രൂപപ്പെട്ട ബന്ധങ്ങളെ തകർക്കാൻ കഴിയും. കോപം മനുഷ്യനെ തിടുക്കത്തിലുള്ള തീരുമാനങ്ങളിലേക്ക് നയിക്കുകയും മറ്റുള്ളവർക്ക് ദുഃഖം ഉണ്ടാക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. അതിനാൽ “കോപത്തിന്റെ അടിമകളാക്കരുതേ” എന്ന് ഈ മന്ത്രം ഈശ്വരനോട് അപേക്ഷിക്കുന്നു.

ഈ മന്ത്രത്തിന്റെ കേന്ദ്രസന്ദേശം മനുഷ്യൻ സ്നേഹം, കരുണ, ക്ഷമ, സമാധാനം എന്നീ ഉന്നതഗുണങ്ങളോടെ ജീവിക്കണം എന്നതാണ്. വെറുപ്പും അക്രമവും മനുഷ്യസമൂഹത്തെ വിഭജിക്കുന്നു; എന്നാൽ സ്നേഹവും ക്ഷമയും മനുഷ്യരെ ഒന്നിപ്പിക്കുന്നു. യഥാർത്ഥ ആത്മീയത പുറമേയുള്ള ആചാരങ്ങളിൽ മാത്രം അല്ല, ഉള്ളത്തിന്റെ ശുദ്ധിയിലും ഉണ്ടെന്ന് ഈ വേദപ്രാർത്ഥന നമ്മെ പഠിപ്പിക്കുന്നു.

ഇന്നത്തെ ലോകത്തും ഈ മന്ത്രത്തിന്റെ സന്ദേശത്തിന് വലിയ പ്രസക്തിയുണ്ട്. മതം, ഭാഷ, വംശം, അഭിപ്രായവ്യത്യാസം തുടങ്ങിയ കാരണങ്ങളാൽ മനുഷ്യർ പരസ്പരം വെറുക്കുന്ന സാഹചര്യങ്ങൾ വർധിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്നു. അത്തരം സാഹചര്യത്തിൽ ഈ മന്ത്രം മനുഷ്യകുലത്തിന് സമാധാനത്തിന്റെയും മനശ്ശുദ്ധിയുടെയും വഴി ഓർമ്മപ്പെടുത്തുന്നു. “മറ്റുള്ളവർക്ക് ദോഷം ചെയ്യാനുള്ള മനോഭാവത്തിൽ നിന്ന് ഞങ്ങളെ കാത്തുകൊള്ളണമേ; കോപവും ശത്രുതയും ഇല്ലാത്ത ഹൃദയം നൽകണമേ” എന്ന ശാശ്വതമായ മനുഷ്യപ്രാർത്ഥനയാണ് ഈ മന്ത്രത്തിന്റെ ആത്മീയസാരം.

ഉപസംഹാരം

ഈ വേദമന്ത്രം മനുഷ്യന്റെ പുറമേയുള്ള ജീവിതത്തേക്കാൾ അവന്റെ ആന്തരിക മനോനില ശുദ്ധീകരിക്കേണ്ടതിന്റെ ആവശ്യകതയാണ് ഊന്നിപ്പറയുന്നത്. വെറുപ്പ്, കോപം, ശത്രുത, അക്രമം തുടങ്ങിയ ദുഷിച്ച വികാരങ്ങൾ മനുഷ്യനെ നാശത്തിന്റെ വഴിയിലേക്ക് നയിക്കുമെന്ന് ഇത് ബോധ്യപ്പെടുത്തുന്നു. അതിനാൽ “അത്തരം മനോഭാവങ്ങളുടെ അടിമകളാക്കരുതേ” എന്ന് മനുഷ്യൻ ഈശ്വരനോട് വിനയത്തോടെ പ്രാർത്ഥിക്കുന്നു.

ഈ മന്ത്രം മനുഷ്യജീവിതത്തിന്റെ ഉന്നതനീതിയായി കരുണ, സ്നേഹം, ക്ഷമ, സമാധാനം, ആത്മനിയന്ത്രണം എന്നിവയെ മുന്നോട്ടുവയ്ക്കുന്നു. മറ്റുള്ളവർക്ക് ദോഷം ചെയ്യാത്ത മനസ്സ്, വെറുപ്പ് ഉപേക്ഷിച്ച ഹൃദയം, കോപത്തെ നിയന്ത്രിക്കുന്ന വിവേകം എന്നിവയാണ് യഥാർത്ഥ ആത്മീയതയുടെ അടയാളങ്ങൾ എന്ന് ഇത് പഠിപ്പിക്കുന്നു.

അതുകൊണ്ട് ഈ മന്ത്രം ഒരു സാധാരണ പ്രാർത്ഥനയല്ല; മനുഷ്യന്റെ മനസ്സിനെ ഉയർത്തി സമാധാനവും ഐക്യവും നിറഞ്ഞ ജീവിതത്തിലേക്ക് നയിക്കുന്ന ആഴമുള്ള നൈതിക ഉപദേശമാണ്. മനുഷ്യൻ സ്വന്തം ഉള്ളത്തെ ജയിച്ച് സ്നേഹവും സമാധാനവും നിറഞ്ഞ ജീവിതം നേടണം എന്നതാണ് ഈ മന്ത്രത്തിന്റെ നിലനിൽക്കുന്ന സാർവത്രിക സന്ദേശം.