शुनःशेपो ह्यह्वद्गृभीतस्त्रिष्वादित्यं द्रुपदेषु बद्धः ।
अवैनं राजा वरुणः ससृज्याद्विद्वाँ अदब्धो वि मुमोक्तु पाशान् ॥१३॥

ശുനഃശ്ശേപോ ഹ്യഹ്വദ് ഗൃഭീതസ്ത്രിഷ്വാദിത്യം ദ്രുപദേഷു ബദ്ധഃ ।
അവൈനം രാജാ വരുണഃ സസൃജ്യാദ് വിദ്വാൻ അദബ്ധോ വി മുമോക്തു പാശാൻ ॥13॥

പദാർത്ഥം

शुनःशेपः (ശുനഃശ്ശേപഃ): “സുഖം ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ”, “സുഖം തേടുന്ന മനുഷ്യൻ”; शुनः (ശുനഃ): സുഖം, നന്മ, സമൃദ്ധി. शेपः (ശേപഃ): സൃഷ്ടിക്കാനുള്ള ആഗ്രഹം, തേടൽ. ഇവിടെ “ശുനഃശ്ശേപഃ” എന്നത് ഒരു വ്യക്തിയെ മാത്രം സൂചിപ്പിക്കുന്നില്ല. സംസാരത്തിൽ കുടുങ്ങി ആനന്ദം തേടുന്ന എല്ലാ മനുഷ്യരെയും സൂചിപ്പിക്കുന്നു. മനുഷ്യൻ സ്വാഭാവികമായി ദുഃഖത്തിൽ നിന്ന് മോചിതനാകാനും, ശാശ്വതസുഖം നേടാനും, സമാധാനം പ്രാപിക്കാനും ആഗ്രഹിക്കുന്നു. എന്നാൽ അവൻ മൂന്ന് ഗുണങ്ങളാൽ ബന്ധിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.

हि (ഹി): “നിശ്ചയമായും”, “യഥാർത്ഥത്തിൽ”, “കാരണം”; ഈ മന്ത്രം ഒരു ഉറച്ച സത്യം പറയുന്നു: മനുഷ്യൻ ഒടുവിൽ ഈശ്വരനെ സമീപിക്കും.

अह्वत् (അഹ്വത്): “വിളിച്ചു”, “അപേക്ഷിച്ചു”, “പ്രാർത്ഥിച്ചു”; സംസാരദുഃഖത്തിൽ കുടുങ്ങിയ മനുഷ്യൻ തനിക്കുതന്നെ കഴിയാതെ വരുമ്പോൾ ഈശ്വരനെ വിളിക്കുന്നു. ഇത് മനുഷ്യന്റെ സ്വാഭാവികമായ ആത്മീയ തിരിവാണ്.

गृभीतः (ഗൃഭീതഃ): “പിടിക്കപ്പെട്ടവൻ”, “കുടുങ്ങിയവൻ”, “ബന്ധിക്കപ്പെട്ടവൻ”; മനുഷ്യൻ ആഗ്രഹം, കോപം, മായ, കാമം, അഹങ്കാരം എന്നിവയാൽ ബന്ധിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.

स्त्रिषु आदित्यम् (ത്രിഷു ആദിത്യം): “മൂന്നിലും”. ഇവിടെ “മൂന്ന്” എന്നത് സത്ത്വം, രജസ്, തമസ് എന്നീ മൂന്ന് ഗുണങ്ങളെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു.

द्रुपदेषु (ദ്രുപദേഷു): “മൂന്ന് നിലകളിൽ”, “മൂന്ന് അടിസ്ഥാനങ്ങളിൽ”. നിങ്ങളുടെ പാഠത്തിൽ: “द्रु” സംസാരവും, “पद” നില / സ്ഥലം എന്നുമാണ്. സംസാരത്തിന്റെ മൂന്ന് ബന്ധങ്ങൾ: സത്ത്വബന്ധം, രജസ്ബന്ധം, തമസ്ബന്ധം. മനുഷ്യൻ ഇവ മൂന്നിലും കുടുങ്ങിക്കിടക്കുന്നു.

बद्धः (ബദ്ധഃ): “ബന്ധിക്കപ്പെട്ടവൻ”; ഇത് കർമ്മബന്ധത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. മനുഷ്യൻ ജനനം, മരണം, കർമ്മഫലം, ആഗ്രഹം എന്നിവയാൽ ബന്ധിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.

अव एनम् (അവ ഏനം): ഇവിടെ “अव एनम्” രണ്ട് പദങ്ങളാണ്. अव (അവ): രക്ഷിക്കണമേ, അനുഗ്രഹിക്കണമേ, സംരക്ഷിക്കണമേ, താഴേക്ക് വന്ന് സഹായിക്കണമേ. एनम् (ഏനം): “ഇവനെ”, “ഈ മനുഷ്യനെ”. സംസാരത്തിൽ ബന്ധിക്കപ്പെട്ട മനുഷ്യൻ. “അവ ഏനം” എന്നതിന്റെ നേരിട്ടുള്ള അർത്ഥം: “ഇവനെ രക്ഷിക്കണമേ” അല്ലെങ്കിൽ “ഈ മനുഷ്യനെ അനുഗ്രഹത്താൽ മോചിപ്പിക്കണമേ”.

राजा (രാജാ): “രാജാവ്”, “ഭരിക്കുന്നവൻ”; ഈശ്വരൻ ലോകത്തെ നിയന്ത്രിക്കുന്നവനും നീതിയോടെ സംരക്ഷിക്കുന്നവനുമാണ്.

वरुणः (വരുണഃ): “വരുണൻ”, “ക്രമീകരിക്കുന്ന ഈശ്വരൻ”. ഇവിടെ വരുണൻ ലോകക്രമം നടത്തിക്കുന്നവനും, കർമ്മഫലം നൽകുന്നവനും, ധർമ്മത്തെ സംരക്ഷിക്കുന്നവനുമാണ്.

ससृज्यात् (സസൃജ്യാത്): “മോചിപ്പിക്കട്ടെ”, “അഴിച്ചുവിടട്ടെ”. ഈശ്വരൻ സംസാരബന്ധത്തിൽ നിന്നും, അജ്ഞാനത്തിൽ നിന്നും, കർമ്മബന്ധത്തിൽ നിന്നും മനുഷ്യനെ മോചിപ്പിക്കണം.

विद्वान् (വിദ്വാൻ): “ജ്ഞാനി”, “അറിഞ്ഞവൻ”; ദൈവാനുഗ്രഹത്താൽ മോചിതനായവൻ. സത്യം തിരിച്ചറിയുകയും ആത്മജ്ഞാനം നേടുകയും ചെയ്യുന്നു.

अदब्धः (അദബ്ധഃ): “വഞ്ചിക്കപ്പെടാത്തവൻ”, “ദുഃഖിക്കാത്തവൻ”; ജ്ഞാനി വിഷയാസക്തികളാൽ ബാധിക്കപ്പെടുന്നില്ല. മായയിൽ വീഴുന്നില്ല.

वि मुमोक्तु (വി മുമോക്തു): “പൂർണ്ണമായി മോചിപ്പിക്കട്ടെ”; താൻ മോചിതനായ ജ്ഞാനി മറ്റുള്ളവരെയും മോചനത്തിന്റെ പാതയിലേക്ക് നയിക്കണം.

पाशान् (പാശാൻ): “ബന്ധങ്ങൾ”, “പാശങ്ങൾ”, “ചങ്ങലകൾ”. ആഗ്രഹം, കർമ്മം, അജ്ഞാനം, മായ, സുഖാസക്തി തുടങ്ങിയ ആത്മീയബന്ധങ്ങളെയാണ് ഇത് സൂചിപ്പിക്കുന്നത്.

വ്യാഖ്യാനം

ഈ വേദമന്ത്രം മനുഷ്യജീവിതത്തിന്റെ ആഴത്തിലുള്ള ആത്മീയസത്യത്തെ അവതരിപ്പിക്കുന്ന അപൂർവമായ ഒരു പ്രാർത്ഥനയാണ്. പുറമേ നോക്കുമ്പോൾ ഒരു മനുഷ്യൻ ഈശ്വരനോട് അപേക്ഷിക്കുന്നതുപോലെ തോന്നുന്നുവെങ്കിലും, അതിന്റെ ആന്തരിക അർത്ഥം മുഴുവൻ മനുഷ്യസമൂഹത്തിന്റെ ആത്മീയാവസ്ഥയെ വിശദീകരിക്കുന്നു. സംസാരത്തിൽ ബന്ധിക്കപ്പെട്ട് ദുഃഖിക്കുന്ന മനുഷ്യൻ ഈശ്വരനെ സമീപിക്കുകയും, ഒടുവിൽ ജ്ഞാനം നേടി മറ്റുള്ളവർക്കും മോചനത്തിന്റെ വഴി കാണിച്ചുകൊടുക്കുകയും വേണമെന്ന ഉന്നത തത്ത്വം ഇതിൽ അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു.

ഈ മന്ത്രത്തിന്റെ ആരംഭത്തിൽ വരുന്ന “शुनःशेपः (ശുനഃശ്ശേപഃ)” എന്ന വാക്ക് വളരെ പ്രധാനപ്പെട്ടതാണ്. ഇതിനെ വെറും ഒരാളുടെ പേരായി മാത്രം കാണാതെ, “സുഖം തേടുന്ന മനുഷ്യൻ” എന്ന നിലയിലാണ് അവതരിപ്പിക്കുന്നത്. ലോകത്തിലെ ഓരോ മനുഷ്യനും സ്വാഭാവികമായി ദുഃഖത്തിൽ നിന്ന് മോചിതനായി സ്ഥിരമായ ആനന്ദം നേടാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. അവൻ സമാധാനം തേടുന്നു; ഭയമില്ലാത്ത ജീവിതം ആഗ്രഹിക്കുന്നു; ശാശ്വതമായ ശാന്തി അന്വേഷിക്കുന്നു. എന്നാൽ അവൻ ജീവിക്കുന്ന ലോകം അവനെ പലവിധ ബന്ധങ്ങളിൽ കുടുക്കുന്നു.

മന്ത്രം മനുഷ്യൻ “त्रिषु द्रुपदेषु बद्धः (ത്രിഷു ദ്രുപദേഷു ബദ്ധഃ)” എന്ന് പറയുന്നു. അതായത്, അവൻ മൂന്ന് നിലകളിൽ ബന്ധിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ഈ “മൂന്ന്” എന്നത് സത്ത്വം, രജസ്, തമസ് എന്നീ മൂന്ന് ഗുണങ്ങളെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. സത്ത്വം ജ്ഞാനവും സമാധാനവും നൽകുന്നു; രജസ് ആഗ്രഹം, പ്രവർത്തനം, അത്യാഗ്രഹം എന്നിവ സൃഷ്ടിക്കുന്നു; തമസ് അജ്ഞാനം, അലസത, ഇരുട്ട് എന്നിവ സൃഷ്ടിക്കുന്നു. മനുഷ്യൻ ഈ മൂന്ന് ഗുണങ്ങളുടെ സ്വാധീനത്തിൽ നിന്ന് പൂർണ്ണമായി മോചിതനായിട്ടില്ല. അവന്റെ ചിന്ത, പ്രവൃത്തി, ആഗ്രഹം, ഇഷ്ടം, അനിഷ്ടം എന്നിവയെല്ലാം ഈ ഗുണങ്ങളാൽ സ്വാധീനിക്കപ്പെടുന്നു.

ഇതുമൂലം അവൻ “गृभीतः (ഗൃഭീതഃ)” അഥവാ പിടിക്കപ്പെട്ടവനാകുന്നു. ആഗ്രഹങ്ങൾ, കർമ്മബന്ധങ്ങൾ, മായ, അഹങ്കാരം, സുഖാസക്തി, കുടുംബപാശം, പ്രശസ്തിയാഗ്രഹം തുടങ്ങിയ എണ്ണമറ്റ കയറുകൾ മനുഷ്യനെ ഉള്ളിൽ നിന്ന് ബന്ധിക്കുന്നു. പുറത്തുനിന്ന് സ്വതന്ത്രനായി തോന്നിയാലും, ഉള്ളിൽ അവൻ ബന്ധിതനായാണ് ജീവിക്കുന്നത്. ഇതാണ് സംസാരാവസ്ഥ.

ഈ ദുഃഖാവസ്ഥയിലാണ് മനുഷ്യൻ ഈശ്വരനെ സമീപിക്കാൻ തുടങ്ങുന്നത്. അതുകൊണ്ടാണ് മന്ത്രം “अह्वत् (അഹ്വത്)” അഥവാ “വിളിച്ചു”, “പ്രാർത്ഥിച്ചു” എന്ന് പറയുന്നത്. ജീവിതത്തിലെ എല്ലാ ആശ്രയങ്ങളും ദുർബലമായപ്പോൾ മനുഷ്യൻ ഒടുവിൽ പരമസത്യത്തിലേക്ക് തിരിയുന്നു. അവന്റെ ഉള്ളിൽ നിന്ന് ഉയരുന്ന ആ വിളിയാണ് യഥാർത്ഥ പ്രാർത്ഥന.

അവൻ വിളിക്കുന്ന ആ പരമസത്യത്തെ “वरुणः राजा (വരുണഃ രാജാ)” എന്നും വിളിക്കുന്നു. “വരുണൻ” ലോകക്രമം നടത്തിക്കുന്ന ദൈവികശക്തിയാണ്. അദ്ദേഹം കർമ്മത്തിന്റെ ന്യായാധിപനാണ്; ധർമ്മത്തെ സംരക്ഷിക്കുന്നവനാണ്; ജീവികളുടെ ഉള്ളം അറിയുന്നവനാണ്. “രാജാ” എന്ന് വിളിക്കുന്നത് അദ്ദേഹം എല്ലാറ്റിനെയും ഭരിക്കുന്ന മഹത്തായ അധികാരിയാണെന്ന് കാണിക്കുന്നു.

അതുകൊണ്ട് മനുഷ്യൻ,

“अव एनम् (അവ ഏനം)” അഥവാ “ഇവനെ രക്ഷിക്കണമേ”, “ഈ ബന്ധിതനായ ജീവനെ മോചിപ്പിക്കണമേ” എന്ന് അപേക്ഷിക്കുന്നു.

ഇവിടെ “രക്ഷിക്കുക” എന്നത് വെറും ശാരീരിക സംരക്ഷണമല്ല. അത്:

• അജ്ഞാനത്തിൽ നിന്ന് മോചനം
  • കർമ്മബന്ധത്തിൽ നിന്ന് മോചനം
  • മായയിൽ നിന്ന് ഉയർച്ച
  • ആത്മജ്ഞാനത്തിലേക്കുള്ള ഉണർവ്

എന്നിവയെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു.

അതിനുശേഷം മന്ത്രം “ससृज्यात् (സസൃജ്യാത്)” എന്ന് പറയുന്നു, “മോചിപ്പിക്കട്ടെ”. ഈശ്വരന്റെ അനുഗ്രഹം മനുഷ്യനെ ബന്ധനങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചിപ്പിക്കണം. ആത്മീയമോചനം എന്നത് ബാഹ്യസാഹചര്യങ്ങൾ മാറ്റുക എന്നതല്ല; ഉള്ളിലുള്ള അജ്ഞാനത്തിന്റെ ഇരുട്ട് നീക്കുക എന്നതാണ്.

ഇങ്ങനെ മോചിതനായവൻ “विद्वान् (വിദ്വാൻ)” അഥവാ ജ്ഞാനിയാകുന്നു. അവൻ സത്യം തിരിച്ചറിയുന്നു. ജീവിതത്തിന്റെ അനിത്യത മനസ്സിലാക്കുന്നു. ആത്മാവിനെയും പരമസത്യത്തെയും കുറിച്ചുള്ള ജ്ഞാനം അവന്റെ ഉള്ളിൽ ഉണരുന്നു. ഇനി ലോകമായ അവനെ വഞ്ചിക്കുകയില്ല. അതുകൊണ്ടാണ് അവനെ “अदब्धः (അദബ്ധഃ)” എന്ന് മന്ത്രം വിളിക്കുന്നത്, മായയാൽ ആകർഷിക്കപ്പെടാത്തവൻ, വിഷയാസക്തികളാൽ കുടുങ്ങാത്തവൻ.

എന്നാൽ വേദം ഇവിടെ നിർത്തുന്നില്ല. തനിക്കു മാത്രം മോചനം ലഭിച്ചാൽ മതിയാകില്ലെന്ന് അത് പഠിപ്പിക്കുന്നു. അതുകൊണ്ടാണ് മന്ത്രത്തിന്റെ അവസാനം:

“वि मुमोक्तु पाशान् (വി മുമോക്തു പാശാൻ)” എന്ന് പറയുന്നത്, “പാശങ്ങളെ പൂർണ്ണമായി അഴിച്ചുവിടട്ടെ” എന്നാണ്.

ഇതിന്റെ ആഴമുള്ള ആശയം: ജ്ഞാനം നേടിയവൻ മറ്റ് ജീവികളെയും അജ്ഞാനബന്ധങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചിതരാകാൻ സഹായിക്കണം. അവൻ ലോകത്തിന് പ്രകാശമാകണം. ഈശ്വരൻ തന്നെ മോചിപ്പിച്ചതിന്റെ നന്ദി മറ്റുള്ളവരുമായി ജ്ഞാനം പങ്കുവെക്കുന്നതിലൂടെ പ്രകടിപ്പിക്കണം.

അതിനാൽ ഈ മന്ത്രം മനുഷ്യജീവിതത്തിന്റെ സമ്പൂർണ്ണ ആത്മീയയാത്രയെ അവതരിപ്പിക്കുന്നു:

• സംസാരത്തിൽ ബന്ധിതമായ അവസ്ഥ
  • ദുഃഖത്തിലൂടെ ഈശ്വരനെ സമീപിക്കൽ
  • ദൈവാനുഗ്രഹത്താൽ മോചനം നേടൽ
  • ജ്ഞാനാവസ്ഥ പ്രാപിക്കൽ
  • മറ്റുള്ളവർക്കും മോചനത്തിന്റെ വഴി കാണിക്കൽ

ഇത് വെറും ഒരു പ്രാർത്ഥനയല്ല; മനുഷ്യന്റെ ആന്തരിക പരിണാമവികാസത്തെ പ്രകടിപ്പിക്കുന്ന ഒരു വേദരത്നമാണ്.

ഉപസംഹാരം

ഈ മന്ത്രത്തിന്റെ പൂർണ്ണസാരം മനുഷ്യജീവിതത്തിന്റെ ആത്മീയയാത്രയെ ഒരു തുടർച്ചയായ പ്രക്രിയയായി അവതരിപ്പിക്കുന്നു. സംസാരത്തിൽ “शुनःशेपः (ശുനഃശ്ശേപഃ)” എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്ന സുഖം തേടുന്ന മനുഷ്യൻ, അജ്ഞാനം, ആഗ്രഹം, സത്ത്വം, രജസ്, തമസ് എന്നീ മൂന്ന് ഗുണങ്ങളുടെ ബന്ധനങ്ങളാൽ ബന്ധിക്കപ്പെട്ട്, ബാഹ്യസ്വാതന്ത്ര്യം ഉണ്ടായിരുന്നാലും ആന്തരിക അടിമത്തത്തിൽ ജീവിക്കുന്നു. ഈ ബന്ധിതാവസ്ഥയാണ് അവനെ ദുഃഖത്തിലേക്ക് നയിക്കുന്നത്.

ഈ അവസ്ഥയിലാണ് മനുഷ്യൻ ഒടുവിൽ തന്റെ സ്വന്തം ശ്രമങ്ങളുടെ പരിധി അവസാനിക്കുമ്പോൾ പരമസത്യമായ വരുണനെ സമീപിക്കുന്നത്. “ഇവനെ രക്ഷിക്കണമേ” എന്ന ആഴമുള്ള പ്രാർത്ഥനയോടെ അവൻ ഈശ്വരനെ വിളിക്കുന്നു. ഇത് വെറും ശാരീരിക സംരക്ഷണത്തിനുള്ള അപേക്ഷയല്ല; അജ്ഞാനം, കർമ്മബന്ധം, മായ എന്നിവയിൽ നിന്ന് പൂർണ്ണമായ മോചനം തേടുന്ന അപേക്ഷയാണ്.

ദൈവാനുഗ്രഹത്താൽ മനുഷ്യൻ ആ ബന്ധനങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചിതനായി “विद्वान् (വിദ്വാൻ)” എന്ന ജ്ഞാനാവസ്ഥ പ്രാപിക്കുന്നു. ഇനി അവൻ മായയാൽ വഞ്ചിക്കപ്പെടാത്തവനും, ആന്തരികശാന്തി നേടിയവനും, സത്യം തിരിച്ചറിഞ്ഞവനുമാകുന്നു. എന്നാൽ ഈ ജ്ഞാനം തനിക്കുവേണ്ടി മാത്രം അല്ല; അത് മറ്റുള്ളവർക്കും പകരേണ്ട പ്രകാശമാണ്. അതിനാൽ ജ്ഞാനി താനും പാശങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചിതനായി, മറ്റ് ജീവികളെയും മോചിപ്പിക്കാൻ സഹായിക്കണമെന്ന ഉന്നതമായ കടമ രൂപപ്പെടുന്നു.

ഇതിലൂടെ ഈ മന്ത്രം മനുഷ്യന്റെ ആത്മീയവികാസത്തിന്റെ പൂർണ്ണചക്രം പ്രകടമാക്കുന്നു: ബന്ധനം, ദുഃഖം, ഈശ്വരവിളി, അനുഗ്രഹം, ജ്ഞാനം, പരോപകാരം. അവസാനം ഇത് പറയുന്നത്, യഥാർത്ഥ മോചനം വ്യക്തിപരമായ ഒരു അനുഭവം മാത്രമല്ല; ലോകത്തിന് പ്രകാശം നൽകുന്ന സേവനമായി അത് മാറണം എന്നതാണ്.