ता मित्रस्य प्रशस्तय इन्द्राग्नी ता हवामहे ।
सोमपा सोमपीतये ॥ ३ ॥

താ മിത്രസ്യ പ്രശസ്തയേ ഇന്ദ്രാഗ്നീ താ ഹവാമഹേ ।
സോമപാ സോമപീതയേ ॥ 3 ॥

പദാർത്ഥം

ता (താ): ആ ഇരുവരെയും; ആ രണ്ട് ശക്തികളെയും. ഇവിടെ “താ” എന്നത് ഇന്ദ്രനും അഗ്നിയും എന്ന രണ്ട് ദൈവിക ശക്തികളെയാണ് സൂചിപ്പിക്കുന്നത്. ഇവ മനുഷ്യജീവിതത്തിലെ ശക്തിയുടെയും ജ്ഞാനപ്രകാശത്തിന്റെയും പ്രതീകങ്ങളായി നിലകൊള്ളുന്നു. ജീവിതത്തിന്റെ ഉയർച്ചയ്ക്കും ഈശ്വരബോധത്തിനും ഇവ രണ്ടും അനിവാര്യമാണ്.

मित्रस्य (മിത്രസ്യ): മിത്രന്റെ; സുഹൃത്തിന്റെ; സ്നേഹം നൽകുന്നവന്റെ. വൈദിക അർത്ഥത്തിൽ “മിത്രൻ” എന്നത് വെറും സുഹൃത്തിനെ മാത്രം സൂചിപ്പിക്കുന്നില്ല. എല്ലാ ജീവികളോടും സ്നേഹം പുലർത്തുകയും അവരെ സംരക്ഷിക്കുകയും തിന്മകളിൽ നിന്ന് കാക്കുകയും ചെയ്യുന്ന പരമാത്മാവിനെയാണ് ഇത് സൂചിപ്പിക്കുന്നത്. മനുഷ്യനെ രോഗങ്ങളിൽ നിന്നും പാപങ്ങളിൽ നിന്നും സംരക്ഷിച്ച് അനുഗ്രഹിക്കുന്ന കരുണാമയനായ ഈശ്വരനെയാണ് ഇവിടെ “മിത്രൻ” എന്ന് സ്തുതിക്കുന്നത്.

प्रशस्तये (പ്രശസ്തയേ): പുകഴ്ത്തുന്നതിനായി; സ്തുതിക്കുന്നതിനായി; മഹത്വം തിരിച്ചറിയുന്നതിനായി. ഈശ്വരനെ യഥാർത്ഥമായി സ്തുതിക്കാൻ വെറും വാക്കുകൾ മാത്രം മതിയാകില്ല. മനുഷ്യനിൽ ജ്ഞാനവും ശക്തിയും ഉണ്ടായിരിക്കണം. അവയിലൂടെ ഈശ്വരന്റെ മഹത്വം തിരിച്ചറിഞ്ഞ്, അവന്റെ മാർഗ്ഗനിർദ്ദേശമനുസരിച്ച് ജീവിക്കുന്നതാണ് യഥാർത്ഥ സ്തുതി.

इन्द्राग्नी (ഇന്ദ്രാഗ്നീ): ഇന്ദ്രനും അഗ്നിയും.

ഇന്ദ്രൻ: ശക്തി, വീര്യം, ആത്മവിശ്വാസം, പ്രവർത്തനശേഷി.

അഗ്നി: ജ്ഞാനം, വിജ്ഞാനം, പ്രകാശം, ബോധം.

ഈ രണ്ട് ശക്തികളും മനുഷ്യനെ ഉന്നതമായ ജീവിതത്തിലേക്ക് നയിക്കുന്നു. ശക്തിയില്ലാത്തവന് ഉന്നതമായ സാധനകൾ ചെയ്യാൻ കഴിയില്ല; ജ്ഞാനമില്ലാത്തവന് സത്യം തിരിച്ചറിയാൻ കഴിയില്ല.

ता (താ): ആ ഇന്ദ്രനെയും അഗ്നിയെയും. മന്ത്രം വീണ്ടും ജ്ഞാനവും ശക്തിയും എന്ന രണ്ട് ശക്തികളുടെ അനിവാര്യത ഊന്നിപ്പറയുന്നു. മനുഷ്യജീവിതത്തിന്റെ പുരോഗതിക്കും ഈശ്വരബോധത്തിനും ഇവ അടിസ്ഥാന ആധാരങ്ങളാണ്.

हवामहे (ഹവാമഹേ): വിളിക്കുന്നു; അപേക്ഷിക്കുന്നു; ആരാധിക്കുന്നു. ഇവിടെ “വിളിക്കുക” എന്നത് പുറത്തുനിന്ന് എന്തെങ്കിലും അപേക്ഷിക്കുക എന്നത് മാത്രമല്ല. ജ്ഞാനത്തെയും ശക്തിയെയും തന്നിൽ വളർത്തിയെടുക്കാനുള്ള ആഴത്തിലുള്ള ആഗ്രഹത്തെയും ശ്രമത്തെയും ഇത് സൂചിപ്പിക്കുന്നു. മനുഷ്യൻ ഈ രണ്ട് ഗുണങ്ങളെയും തന്റെ ജീവിതത്തിൽ സ്ഥിരപ്പെടുത്തണം.

सोमपा (സോമപാ): സോമത്തെ സംരക്ഷിക്കുന്നവർ; സോമം പാനം ചെയ്യുന്നവർ. ഇവിടെ “സോമം” ജീവശക്തി, വീര്യശക്തി, ദൈവിക ജീവശക്തി എന്നിവയെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. ഇന്ദ്രനും അഗ്നിയും ആ ജീവശക്തിയെ സംരക്ഷിച്ച് ഉന്നത ലക്ഷ്യങ്ങൾക്കായി ഉപയോഗിക്കുന്ന ശക്തികളായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.

सोमपीतये (സോമപീതയേ): സോമം പാനം ചെയ്യുന്നതിനായി; സോമത്തെ സംരക്ഷിക്കുന്നതിനായി; സോമത്തെ പ്രയോജനകരമായി ഉപയോഗിക്കുന്നതിനായി. ശരീരത്തിലുള്ള ജീവശക്തി പാഴാകാൻ പാടില്ല. അത്:

• ശരീരശക്തി വളർത്താൻ,
• ജ്ഞാനം വളർത്താൻ,
• ആത്മനിയന്ത്രണം വളർത്താൻ,
• ഉന്നതമായ ജീവിതം സൃഷ്ടിക്കാൻ ഉപയോഗിക്കണം.

ജീവശക്തിയെ ജ്ഞാനത്തിന്റെയും ശക്തിയുടെയും വളർച്ചയ്ക്കായി വിനിയോഗിക്കുന്നതാണ് യഥാർത്ഥ “സോമപാനം” എന്ന് വിശദീകരിക്കുന്നു.

വ്യാഖ്യാനം

ഈ മന്ത്രം മനുഷ്യജീവിതത്തിന്റെ ആത്മീയ ഉയർച്ചയ്ക്കും ഈശ്വരബോധത്തിനും സമഗ്രമായ പുരോഗതിക്കും അനിവാര്യമായ രണ്ട് അടിസ്ഥാന ശക്തികളായ ശക്തി (ഇന്ദ്രൻ), ജ്ഞാനപ്രകാശം (അഗ്നി) എന്നിവയുടെ മഹത്വം അവതരിപ്പിക്കുന്നു. വൈദിക ദർശനത്തിൽ ഇന്ദ്രനും അഗ്നിയും വെറും ദേവന്മാരായി മാത്രമല്ല, മനുഷ്യന്റെ ആന്തരിക പുരോഗതിക്ക് ആവശ്യമായ ശക്തികളുടെ പ്രതീകങ്ങളായും നിലകൊള്ളുന്നു. ഇന്ദ്രൻ ശരീരശക്തി, വീര്യം, ആത്മവിശ്വാസം, പ്രവർത്തനശേഷി എന്നിവയെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു; അഗ്നി ജ്ഞാനം, വിജ്ഞാനം, ബോധം, ആന്തരിക പ്രകാശം എന്നിവയെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നു. മനുഷ്യൻ ഉന്നതമായ ജീവിതം കൈവരിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നുവെങ്കിൽ, ഈ രണ്ട് ഗുണങ്ങളും തന്നിൽ വളർത്തിയെടുക്കണമെന്ന് മന്ത്രം ഊന്നിപ്പറയുന്നു.

മന്ത്രത്തിൽ “മിത്രൻ” എന്ന് സ്തുതിക്കപ്പെടുന്ന പരമാത്മാവ് എല്ലാ ജീവികളോടും സ്നേഹം പുലർത്തുകയും അവരെ രോഗങ്ങളിൽ നിന്നും പാപങ്ങളിൽ നിന്നും ദുരിതങ്ങളിൽ നിന്നും സംരക്ഷിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന കരുണാമയനായ ഈശ്വരനായി വിശദീകരിക്കപ്പെടുന്നു. ആ ഈശ്വരന്റെ മഹത്വം തിരിച്ചറിഞ്ഞ് അവനെ യഥാർത്ഥമായി സ്തുതിക്കാൻ വെറും വാക്കുകൾ മാത്രം മതിയാകില്ല. മനുഷ്യനിൽ ശക്തിയും ജ്ഞാനവും ഉണ്ടായിരിക്കണം. ശക്തിയില്ലാത്തവന് ആത്മീയ സാധനകളിൽ സ്ഥിരത പുലർത്താൻ കഴിയില്ല; ജ്ഞാനമില്ലാത്തവന് ഈശ്വരസത്യവും ജീവിതത്തിന്റെ ഉന്നത ലക്ഷ്യവും തിരിച്ചറിയാൻ കഴിയില്ല. അതിനാൽ, ഈശ്വരനെ യഥാർത്ഥമായി അറിയുന്നതിനും ആരാധിക്കുന്നതിനും ആവശ്യമായ അടിസ്ഥാന യോഗ്യതകളായി ജ്ഞാനവും ശക്തിയും കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.

ഈ മന്ത്രം കൂടാതെ മനുഷ്യന്റെ ജീവശക്തിയായ “സോമത്തിന്റെ” പ്രാധാന്യവും അവതരിപ്പിക്കുന്നു. സോമം ശരീരത്തിലുള്ള വീര്യശക്തിയുടെയും ജീവശക്തിയുടെയും ദൈവികശക്തിയുടെയും പ്രതീകമാണ്. ഈ ജീവശക്തി പാഴായി ചെലവാകാതെ ഉന്നത ലക്ഷ്യങ്ങൾക്കായി ഉപയോഗിക്കണം. ശരീരശക്തി വളർത്തുന്ന പരിശീലനങ്ങളിലും, ജ്ഞാനം വളർത്തുന്ന വിദ്യാഭ്യാസം, സ്വാധ്യായം, ചിന്ത, ആത്മീയ സാധനകൾ എന്നിവയിലും ഈ ജീവശക്തി വിനിയോഗിക്കുമ്പോൾ, അതാണ് യഥാർത്ഥ “സോമപാനം” എന്ന് കണക്കാക്കുന്നത്. ഇന്ദ്രനും അഗ്നിയും സോമത്തെ സംരക്ഷിച്ച് ഉന്നത ലക്ഷ്യങ്ങൾക്കായി ഉപയോഗിക്കുന്ന ശക്തികളായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നതിനാൽ, മനുഷ്യനും തന്റെ ജീവശക്തിയെ അതുപോലെ സംരക്ഷിച്ച് നന്മയ്ക്കായി ഉപയോഗിക്കണം.

हवामहे (ഹവാമഹേ) എന്ന പദത്തിലൂടെ മനുഷ്യൻ ജ്ഞാനത്തെയും ശക്തിയെയും തന്റെ ജീവിതത്തിലേക്ക് സ്വാഗതം ചെയ്യുകയും അവ വളർത്തിയെടുക്കാനുള്ള ആഴത്തിലുള്ള ആഗ്രഹവും ദൃഢനിശ്ചയവും പ്രകടിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഈ രണ്ട് ശക്തികളും മനുഷ്യനെ ശരീരത്തിലും മനസ്സിലും ശക്തനാക്കി, സദ്ഗുണങ്ങൾ നിറഞ്ഞ, ഉന്നത ആദർശങ്ങളുള്ള മനുഷ്യനാക്കി മാറ്റുന്നു. ജ്ഞാനം മനുഷ്യനെ അജ്ഞാനത്തിൽ നിന്ന് മോചിപ്പിക്കുന്നു; ശക്തി ദൗർബല്യങ്ങളെയും പ്രതിബന്ധങ്ങളെയും അതിജീവിക്കാൻ സഹായിക്കുന്നു. ഈ രണ്ടും ഒന്നിക്കുമ്പോൾ മനുഷ്യന് ഈശ്വരന്റെ മഹത്വം തിരിച്ചറിഞ്ഞ് അവന്റെ മാർഗ്ഗനിർദ്ദേശമനുസരിച്ച് ജീവിക്കാനുള്ള യോഗ്യത ലഭിക്കുന്നു.

അതുകൊണ്ട്, മനുഷ്യൻ തന്റെ ജീവശക്തിയെ പാഴാക്കാതെ സംരക്ഷിച്ച്, അതിനെ ജ്ഞാനം, ശക്തി, ആത്മനിയന്ത്രണം, ആത്മീയ പുരോഗതി എന്നിവയ്ക്കായി ഉപയോഗിക്കണമെന്ന് ഈ മന്ത്രം ഉപദേശിക്കുന്നു. കരുണാമയനായ മിത്രനായ ഈശ്വരനെ യഥാർത്ഥമായി സ്തുതിക്കുകയും അവന്റെ അനുഗ്രഹം നേടാൻ ആഗ്രഹിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന മനുഷ്യൻ തന്റെ ജീവിതത്തിൽ ഇന്ദ്രന്റെ വീര്യവും അഗ്നിയുടെ ജ്ഞാനപ്രകാശവും വളർത്തിയെടുക്കണം. ഇങ്ങനെ ജ്ഞാനം, ശക്തി, ജീവശക്തി എന്നിവയെ ഏകോപിപ്പിച്ച് ജീവിക്കുന്ന ജീവിതമാണ് മനുഷ്യനെ സമഗ്രമായ ആത്മീയ ഉയർച്ചയിലേക്കും ദൈവിക ജീവിതത്തിലേക്കും നയിക്കുന്ന ഉന്നതമായ വൈദിക ഉപദേശം.

ഉപസംഹാരം

ഈ മന്ത്രം മനുഷ്യൻ ഈശ്വരബോധവും ആത്മീയ ഉയർച്ചയും കൈവരിക്കണമെങ്കിൽ തന്റെ ജീവിതത്തിൽ ശക്തി (ഇന്ദ്രൻ), ജ്ഞാനം (അഗ്നി) എന്നീ രണ്ട് ദൈവിക ശക്തികളെ വളർത്തിയെടുക്കണമെന്ന് ഊന്നിപ്പറയുന്നു. എല്ലാ ജീവികളോടും സ്നേഹം പുലർത്തി, അവരെ ദുരിതങ്ങളിൽ നിന്നും തിന്മകളിൽ നിന്നും സംരക്ഷിക്കുന്ന കരുണാമയനായ മിത്രനായ ഈശ്വരനെ യഥാർത്ഥമായി സ്തുതിക്കാൻ വെറും വാക്കുകൾ മാത്രം മതിയാകില്ല; അതിന് ആവശ്യമായ ശരീരശക്തിയും മനസ്സിന്റെ ജ്ഞാനവും മനുഷ്യനിൽ ഉണ്ടായിരിക്കണം. ശക്തിയില്ലാത്തവന് ഉന്നതമായ ആത്മീയ ശ്രമങ്ങളിൽ സ്ഥിരത പുലർത്താൻ കഴിയില്ല; ജ്ഞാനമില്ലാത്തവന് ഈശ്വരസത്യവും ജീവിതത്തിന്റെ ഉന്നത ലക്ഷ്യവും മനസ്സിലാക്കാൻ കഴിയില്ല. കൂടാതെ, ശരീരത്തിലുള്ള സോമശക്തിയായ ജീവശക്തി, വീര്യശക്തി, ദൈവികശക്തി എന്നിവ സംരക്ഷിച്ച്, അത് ശരീരശക്തി, ജ്ഞാനവികസനം, ആത്മനിയന്ത്രണം, ഉന്നതമായ ജീവിതലക്ഷ്യങ്ങൾ എന്നിവയ്ക്കായി ഉപയോഗിക്കണം. ഇങ്ങനെ ജ്ഞാനം, ശക്തി, ജീവശക്തി എന്നിവയെ ഏകോപിപ്പിച്ച് ജീവിക്കുന്ന മനുഷ്യന് ഈശ്വരന്റെ മഹത്വം തിരിച്ചറിഞ്ഞ് അവന്റെ മാർഗ്ഗനിർദ്ദേശമനുസരിച്ച് ജീവിക്കാനുള്ള യോഗ്യത ലഭിക്കുന്നു. അതിനാൽ, ജീവശക്തിയെ പാഴാക്കാതെ സംരക്ഷിച്ച്, ജ്ഞാനപ്രകാശവും വീര്യവും വളർത്തി, ഈശ്വരസ്നേഹവും ഉന്നതമായ ജീവിതദർശനവും നിറഞ്ഞ ജീവിതം സൃഷ്ടിക്കുകയാണ് ഈ മന്ത്രം നൽകുന്ന ആഴത്തിലുള്ള വൈദികവും ആത്മീയവുമായ മാർഗ്ഗം.