नराशंसं सुधृष्टममपश्यं सप्रथस्तमम् ।
दिवो न सद्ममखसम् ॥ ९ ॥

നരാശംസഃ സുദൃഷ്ടമം അപശ്യം സപ്രഥസ്തമം ।
ദിവോ ന സദ്മമഖസം ॥ 9 ॥

പദാർത്ഥം:

नराशंसम् (നരാശംസ): മനുഷ്യരാൽ സ്തുതിക്കപ്പെടേണ്ടവൻ, പ്രശംസിക്കപ്പെടേണ്ടവൻ, ഉന്നതരാൽ വാഴ്ത്തപ്പെടുന്നവൻ. “നര” എന്നത് മനുഷ്യരെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു; “ശംസ” എന്നത് പ്രശംസിക്കുക അല്ലെങ്കിൽ സ്തുതിക്കുക എന്നാണ് അർത്ഥം. മനുഷ്യരുടെ പുരോഗതിക്കും ക്ഷേമത്തിനും ആധാരമായതിനാൽ പരമസത്ത എല്ലാവരാലും വാഴ്ത്തപ്പെടേണ്ടവനാണ്. അവനെക്കുറിച്ചുള്ള സ്മരണയും സ്തുതിയും മനുഷ്യനെ ഉയർച്ചയുടെ പാതയിലേക്ക് നയിക്കുന്നു.

सु (സു): അത്യുത്തമമായ, ഉന്നതമായ, നന്നായി. ഇത് ഒരു വിശേഷണോപസർഗമാണ്. ഈശ്വരന്റെ മഹത്വവും ശക്തിയും പ്രവർത്തനങ്ങളും എല്ലാം ഉന്നതമായവയാണെന്ന് ഇത് സൂചിപ്പിക്കുന്നു.

धृष्टम् (ധൃഷ്ടം): ജയിച്ചവൻ, നിയന്ത്രിച്ചവൻ, അടിച്ചമർത്തുന്നവൻ. ദുഷ്ടശക്തികൾ, അജ്ഞാനം, കാമം, ക്രോധം, ലോഭം തുടങ്ങിയ ആന്തരിക ശത്രുക്കളെ ജയിച്ച് നിയന്ത്രിക്കുന്ന ശക്തിയെയാണ് ഇത് സൂചിപ്പിക്കുന്നത്. ഈശ്വരനെ സ്തുതിച്ച് ജീവിക്കുന്ന മനുഷ്യന്റെ ഉള്ളിലുള്ള ദുഷ്ഗുണങ്ങൾ ക്രമേണ നീങ്ങുന്നു.

सुदृष्टमम् (സുദൃഷ്ടമം): ശത്രുക്കളെ അത്യന്തം നന്നായി ജയിക്കുന്നവൻ, തിന്മകളെ പൂർണ്ണമായി ഇല്ലാതാക്കുന്നവൻ, ഉന്നതവിജയി. പരമസത്ത മനുഷ്യന്റെ ബാഹ്യശത്രുക്കളെക്കാൾ ആന്തരികശത്രുക്കളായ ആഗ്രഹം, അഹങ്കാരം, അസൂയ, വിദ്വേഷം എന്നിവയെ ജയിക്കാൻ സഹായിക്കുന്നു. ഈശ്വരസ്മരണം വളരുന്നതിനനുസരിച്ച് ഇത്തരം ദോഷങ്ങളും വികാരങ്ങളും കുറയുന്നു.

अपश्यम् (അപശ്യം): കണ്ടു, ദർശിച്ചു, അനുഭവിച്ചു. ഇവിടെ ശരീരകണ്ണുകളാൽ കാണുന്നതിനെ സൂചിപ്പിക്കുന്നില്ല. ഈശ്വരന്റെ സാന്നിധ്യം അനുഭവിക്കുകയും ആത്മീയാനുഭവത്തിലൂടെ അവനെ ഉള്ളിൽ തിരിച്ചറിയുകയും ചെയ്യുന്നതാണ് സൂചിപ്പിക്കുന്നത്. ഈശ്വരാനുഗ്രഹത്താൽ മനസ്സ് ശുദ്ധമായപ്പോൾ മനുഷ്യൻ ഈശ്വരസാന്നിധ്യം അനുഭവിക്കുന്നു.

सप्रथस्तमम् (സപ്രഥസ്തമം): വളരെ വിശാലനായവൻ, അതിരില്ലാത്ത വ്യാപ്തിയുള്ളവൻ, വിശാലമായ മഹത്വമുള്ളവൻ. പരമസത്ത ഒരിടത്ത് മാത്രം ഉള്ളവനല്ല; എല്ലാറ്റിലും വ്യാപിച്ചുനിറഞ്ഞവനാണ്. മനുഷ്യൻ തന്റെ മനസ്സിനെ സ്നേഹം, കരുണ, സഹോദരത്വം തുടങ്ങിയ ഉന്നതഗുണങ്ങളാൽ വികസിപ്പിക്കുമ്പോൾ ഈശ്വരന്റെ വിശാലസ്വഭാവം അനുഭവിക്കാൻ തുടങ്ങുന്നു.

दिवः (ദിവഃ): പ്രകാശം, ആകാശം, തേജസ്സ്. ഇത് ജ്ഞാനത്തിന്റെ പ്രകാശത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. അജ്ഞാനത്തിന്റെ ഇരുട്ട് നീക്കി സത്യത്തെ വെളിപ്പെടുത്തുന്ന ദൈവികജ്ഞാനമാണ് ഇവിടെ സൂചിപ്പിക്കുന്നത്.

न (ന): പോലെ, പോലെയുള്ള, സമാനമായി. പരമസത്തയുടെ പ്രകാശത്തെ ആകാശത്തിന്റെ പ്രകാശത്തോട് ഉപമിച്ച് വിശദീകരിക്കുന്നതിനാണ് ഈ പദം ഉപയോഗിച്ചിരിക്കുന്നത്.

सद्म (സദ്മ): വീട്, വാസസ്ഥലം, താമസസ്ഥലം. ഈശ്വരൻ വസിക്കുന്ന സ്ഥലം എന്നർത്ഥം. ഇവിടെ ഇത് പുറമേയുള്ള ക്ഷേത്രത്തെ മാത്രം സൂചിപ്പിക്കുന്നില്ല; മറിച്ച് ശുദ്ധമായ മനുഷ്യഹൃദയത്തെയും സൂചിപ്പിക്കുന്നു.

मखसम् (മഖസം): യജ്ഞമുള്ളത്, വേள்வി നിറഞ്ഞത്, അർപ്പണജീവിതമുള്ളത്. “മഖ” അല്ലെങ്കിൽ “മഖ” എന്നത് യജ്ഞം, ത്യാഗം, അർപ്പണം എന്നിവയെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. മറ്റുള്ളവരുടെ ക്ഷേമത്തിനായി ജീവിക്കുന്ന ജീവിതമാണ് യജ്ഞമയമായ ജീവിതം.

सद्ममखसम् (സദ്മമഖസം): യജ്ഞമയമായ ഭവനം, ത്യാഗം നിറഞ്ഞ വാസസ്ഥലം, ഈശ്വരൻ വസിക്കുന്ന പവിത്രമായ സ്ഥലം. ജ്ഞാനപ്രകാശവും ത്യാഗബോധവും നിറഞ്ഞ ജീവിതമാണ് ഈശ്വരൻ വസിക്കുന്ന യഥാർത്ഥ ക്ഷേത്രം. ജ്ഞാനവും ധാർമ്മികപ്രവർത്തനവും ഒന്നിക്കുന്നിടത്ത് ഈശ്വരസാന്നിധ്യം പ്രകടമാകുന്നു.

വ്യാഖ്യാനം:

ഈ മന്ത്രം മനുഷ്യജീവിതത്തിന്റെ ആത്മീയപുരോഗതി, ഈശ്വരസ്മരണം, ദൈവികഗുണങ്ങളുടെ വളർച്ച, ഈശ്വരസാക്ഷാത്കാരത്തിലേക്കുള്ള മാർഗ്ഗം എന്നിവ വിശദീകരിക്കുന്ന ആഴമുള്ള വൈദികോപദേശമാണ്. മുൻമന്ത്രങ്ങളിൽ പറഞ്ഞതുപോലെ, ത്യാഗം, ദാനം, യജ്ഞമയജീവിതം, ഈശ്വരാർപ്പണബോധം എന്നിവയോടെ ജീവിക്കുന്ന മനുഷ്യൻ ക്രമേണ തന്റെ ഉള്ളം ശുദ്ധീകരിച്ച് ഒടുവിൽ പരമസത്തയുടെ സാന്നിധ്യം അനുഭവിക്കാൻ കഴിയുന്ന നിലയിലെത്തുന്നു. ആ ആത്മീയാനുഭവത്തെയാണ് ഈ മന്ത്രത്തിന്റെ ഋഷി തന്റെ അനുഭവമായി പ്രകടിപ്പിക്കുന്നത്.

മന്ത്രത്തിന്റെ ആരംഭത്തിൽ വരുന്ന “നരാശംസം” എന്ന പദം മനുഷ്യരാൽ വാഴ്ത്തപ്പെടേണ്ടവനും സ്തുതിക്കപ്പെടേണ്ടവനുമായ പരമസത്തയെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. മനുഷ്യന്റെ യഥാർത്ഥ പുരോഗതിക്കും വിജയത്തിനും ക്ഷേമത്തിനും ആത്മീയഉയർച്ചയ്ക്കും ആധാരമായതിനാൽ ഈശ്വരൻ എല്ലാവരാലും വാഴ്ത്തപ്പെടേണ്ടവനാണ്. ഈശ്വരന്റെ മഹത്വത്തെയും അവന്റെ അനുഗ്രഹത്തെയും ചിന്തിച്ച് ജീവിക്കുന്ന മനുഷ്യൻ ജീവിതത്തിന്റെ ഉന്നത ലക്ഷ്യം തിരിച്ചറിയാൻ തുടങ്ങുന്നു. യഥാർത്ഥത്തിൽ, ഈശ്വരനെ സ്തുതിക്കുന്നതും അവന്റെ ഉന്നതഗുണങ്ങളെ മനസ്സിൽ നിലനിർത്തുന്നതും മനുഷ്യനെ ഉയർച്ചയുടെ പാതയിൽ മുന്നോട്ടു നയിക്കുന്നു.

അടുത്തതായി വരുന്ന “സുദൃഷ്ടമം” എന്ന പദം പരമസത്ത തിന്മകളെയും ശത്രുക്കളെയും പൂർണ്ണമായി ജയിക്കാൻ സഹായിക്കുന്നവനാണെന്ന് വ്യക്തമാക്കുന്നു. ഇവിടെ ശത്രുക്കൾ ബാഹ്യശത്രുക്കളെ മാത്രം സൂചിപ്പിക്കുന്നില്ല; മറിച്ച് മനുഷ്യന്റെ ഉള്ളിലുള്ള കാമം, ക്രോധം, ലോഭം, അസൂയ, അഹങ്കാരം, വിദ്വേഷം തുടങ്ങിയ ആന്തരികശത്രുക്കളെയാണ് സൂചിപ്പിക്കുന്നത്. ഇവയാണ് മനുഷ്യന്റെ ആത്മീയപുരോഗതിക്ക് തടസ്സമാകുന്നത്. ഈശ്വരനെ സ്തുതിച്ചും അവന്റെ സ്മരണയിൽ നിലനിന്നും ജീവിക്കുമ്പോൾ ഇത്തരം ആന്തരികവികാരങ്ങൾ ക്രമേണ കുറയുകയും മനസ്സ് ശുദ്ധിയും ശാന്തിയും നേടുകയും ചെയ്യുന്നു. അതിനാൽ ഈശ്വരസ്മരണം വെറും ആരാധനാരീതിയല്ല; മനുഷ്യന്റെ ഉള്ളത്തെ ശുദ്ധീകരിക്കുന്ന ആത്മീയശക്തിയാണ്.

“അപശ്യം” എന്ന പദം ഈ മന്ത്രത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ആശയം പ്രകടിപ്പിക്കുന്നു. അതായത്, “ഞാൻ കണ്ടു”, “ഞാൻ അനുഭവിച്ചു” എന്നതാണ് അർത്ഥം. ഇത് കണ്ണുകളാൽ കാണുന്ന ഒരു ബാഹ്യദർശനത്തെ അല്ല, ആത്മീയാനുഭവത്തിലൂടെ ഈശ്വരന്റെ സാന്നിധ്യം ഉള്ളിൽ തിരിച്ചറിയുന്നതിനെയാണ് സൂചിപ്പിക്കുന്നത്. ത്യാഗം, ധർമ്മം, ദാനം, ഈശ്വരസ്മരണം എന്നിവ നിറഞ്ഞ ജീവിതം നയിക്കുമ്പോൾ മനുഷ്യൻ തന്റെ ഉള്ളിൽ ഈശ്വരസാന്നിധ്യം അനുഭവിക്കാൻ തുടങ്ങുന്നു. ഇതാണ് യഥാർത്ഥ ഈശ്വരസാക്ഷാത്കാരം.

മന്ത്രത്തിൽ വരുന്ന “സപ്രഥസ്തമം” എന്ന പദം പരമസത്തയ്ക്ക് അതിരില്ലാത്ത വ്യാപ്തിയുണ്ടെന്ന് വ്യക്തമാക്കുന്നു. അവൻ ഒരിടത്ത് മാത്രം ഉള്ളവനല്ല; ലോകത്തിലെ എല്ലാ വസ്തുക്കളിലും ജീവികളിലും സംഭവങ്ങളിലും വ്യാപിച്ചുനിറഞ്ഞവനാണ്. ഇത് തിരിച്ചറിഞ്ഞ മനുഷ്യൻ തന്റെ മനസ്സിനെ ചുരുങ്ങിയ സ്വാർത്ഥപരിധികളിൽ അടച്ചുവയ്ക്കാതെ സ്നേഹം, കരുണ, പരിവ്, സഹോദരത്വം, ലോകക്ഷേമബോധം എന്നിവയാൽ വികസിപ്പിക്കണം. മനസ്സ് വികസിക്കുന്നതിനനുസരിച്ച് അതിന്റെ ശുദ്ധിയും വർധിക്കുന്നു; ആ ശുദ്ധമായ മനസ്സാണ് ഈശ്വരബോധത്തിന് യോഗ്യമാകുന്നത്.

മന്ത്രത്തിന്റെ അവസാനഭാഗമായ “ദിവോ ന സദ്മമഖസം” വളരെ ആഴത്തിലുള്ള ആത്മീയസന്ദേശം നൽകുന്നു. പരമസത്ത പ്രകാശം പോലെയുള്ളവനാണ്. അവൻ അജ്ഞാനം എന്ന ഇരുട്ട് നീക്കി ജ്ഞാനത്തിന്റെ പ്രകാശം നൽകുന്നു. കൂടാതെ, അവൻ വസിക്കുന്ന യഥാർത്ഥ ക്ഷേത്രം കല്ലുകൊണ്ട് പണിത കെട്ടിടം മാത്രമല്ല. അവൻ വസിക്കുന്ന സ്ഥലത്തിന് രണ്ട് പ്രധാന ഘടകങ്ങളുണ്ട്: ഒന്നാമത് ജ്ഞാനപ്രകാശം നിറഞ്ഞ മനസ്സ്; രണ്ടാമത് യജ്ഞമയമായ ജീവിതം. അതായത് ജ്ഞാനം, ധർമ്മം, ത്യാഗം, സേവനം, അർപ്പണബോധം എന്നിവ നിറഞ്ഞ ജീവിതം നയിക്കുന്ന മനുഷ്യന്റെ ഹൃദയമാണ് ഈശ്വരൻ വസിക്കുന്ന യഥാർത്ഥ ക്ഷേത്രമായി മാറുന്നത്.

ഈ മന്ത്രം മനുഷ്യജീവിതത്തിന്റെ പരമലക്ഷ്യം ഈശ്വരനെ പുറത്തു അന്വേഷിക്കുക എന്നതല്ല, മറിച്ച് സ്വന്തം ഉള്ളത്തെ ശുദ്ധീകരിച്ച് ഈശ്വരനെ ഉള്ളിൽ തന്നെ അനുഭവിക്കുക എന്നതാണ് എന്ന് ഊന്നിപ്പറയുന്നു. ജ്ഞാനം, ഈശ്വരസ്മരണം, ത്യാഗം, സേവനം, സ്നേഹം എന്നിവയിലൂടെ മനുഷ്യന് തന്റെ ആന്തരികശത്രുക്കളെ ജയിക്കാനും മനസ്സിനെ വികസിപ്പിക്കാനും ദൈവികഗുണങ്ങൾ വളർത്തിയെടുക്കാനും ഒടുവിൽ പരമസത്തയുടെ സാന്നിധ്യം അനുഭവിക്കാനും കഴിയും.

അതിനാൽ, ഈ മന്ത്രം മനുഷ്യനെ ഈശ്വരനെ സ്തുതിക്കുന്ന ജീവിതം, ആന്തരികശുദ്ധി, നിസ്വാർത്ഥസേവനം, ജ്ഞാനപ്രകാശം, ലോകക്ഷേമബോധം എന്നിവയുടെ പാതയിലേക്ക് നയിക്കുന്നു. ഇങ്ങനെ ജീവിക്കുന്നവൻ തന്റെ ഹൃദയത്തെ തന്നെ ഈശ്വരന്റെ ക്ഷേത്രമാക്കി മാറ്റി ദൈവികഗുണങ്ങളാൽ പ്രകാശിക്കുന്ന ഉന്നതമായ ആത്മീയനില കൈവരിക്കും എന്നതാണ് ഈ മന്ത്രത്തിന്റെ ആഴമേറിയതും സമ്പൂർണ്ണവുമായ സന്ദേശം.

ഉപസംഹാരം:

ഈ മന്ത്രം മനുഷ്യജീവിതത്തിന്റെ ഉന്നതലക്ഷ്യം പരമസത്തയെ അനുഭവിച്ച് ദൈവികഗുണങ്ങൾ നിറഞ്ഞ ജീവിതം നേടുക എന്നതാണെന്ന് ഊന്നിപ്പറയുന്നു. മനുഷ്യരാൽ വാഴ്ത്തപ്പെടേണ്ടവനും അജ്ഞാനം, അഹങ്കാരം, കാമം, ക്രോധം, ലോഭം തുടങ്ങിയ ആന്തരികശത്രുക്കളെ നശിപ്പിച്ച് മനസ്സിനെ ശുദ്ധീകരിക്കുന്നവനുമായ പരമസത്തയെ ഈശ്വരസ്മരണം, ത്യാഗം, ദാനം, ധാർമ്മികജീവിതം എന്നിവയിലൂടെ അനുഭവിക്കാൻ കഴിയുമെന്ന് ഇത് വ്യക്തമാക്കുന്നു. ഈശ്വരനെ സ്തുതിക്കുന്ന ജീവിതം മനുഷ്യനെ ആന്തരികപരിവർത്തനത്തിലേക്കും ആത്മീയപുരോഗതിയിലേക്കും നയിക്കുകയും അവനിൽ ഒളിഞ്ഞിരിക്കുന്ന ദൈവികശക്തികളെ പുറത്തുകൊണ്ടുവരുകയും ചെയ്യുന്നു.

കൂടാതെ, പരമസത്ത അതിരില്ലാത്തവനും എല്ലാറ്റിലും വ്യാപിച്ചുനിറഞ്ഞവനുമാകയാൽ മനുഷ്യനും തന്റെ മനസ്സിനെ സ്വാർത്ഥതയുടെ ചുരുങ്ങിയ പരിധികളിൽ നിന്ന് മോചിപ്പിച്ച് സ്നേഹം, കരുണ, പരിവ്, സഹോദരത്വം, ലോകക്ഷേമബോധം തുടങ്ങിയ ഉന്നതഗുണങ്ങളാൽ വികസിപ്പിക്കണം. മനസ്സ് എത്രമാത്രം വികസിക്കുന്നുവോ അത്രമാത്രം ആത്മീയശുദ്ധിയും ഈശ്വരബോധവും വളരുന്നു. ഇങ്ങനെ വികസിച്ച ഹൃദയമാണ് ഈശ്വരന്റെ അനുഗ്രഹം സ്വീകരിക്കാൻ യോഗ്യമാകുന്നത്.

ഈ മന്ത്രം കൂടാതെ, ഈശ്വരന്റെ യഥാർത്ഥ വാസസ്ഥലം ജ്ഞാനപ്രകാശം നിറഞ്ഞ മനസ്സും യജ്ഞമയമായ നിസ്വാർത്ഥസേവനജീവിതവുമാണെന്ന് വ്യക്തമാക്കുന്നു. ജ്ഞാനം, ധർമ്മം, ത്യാഗം, സേവനം, ഈശ്വരാർപ്പണബോധം എന്നിവയോടെ ജീവിക്കുന്ന മനുഷ്യന്റെ ഹൃദയം ഈശ്വരൻ വസിക്കുന്ന പവിത്രമായ ക്ഷേത്രമായി മാറുന്നു. അത്തരം അവസ്ഥയിൽ മനുഷ്യന് ഈശ്വരനെ പുറത്തു അന്വേഷിക്കേണ്ടതില്ല; സ്വന്തം ഉള്ളിൽ തന്നെ അവനെ അനുഭവിക്കാൻ കഴിയും.

അതിനാൽ, മനുഷ്യൻ ഈശ്വരസ്മരണം, ജ്ഞാനം, ത്യാഗം, സേവനം, സ്നേഹം, ആന്തരികശുദ്ധി എന്നിവ ജീവിതത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനതത്ത്വങ്ങളാക്കി ജീവിക്കുകയും അവയിലൂടെ ദൈവികഗുണങ്ങൾ വളർത്തി ഈശ്വരസാക്ഷാത്കാരം നേടുകയും വേണമെന്ന് ഈ മന്ത്രം പഠിപ്പിക്കുന്നു. ഇങ്ങനെ ജീവിക്കുന്നവൻ തന്നെയും സമൂഹത്തെയും ഉയർത്തി, ഈശ്വരാനുഗ്രഹത്താൽ പ്രകാശിക്കുന്ന ഉന്നത മനുഷ്യനായും ദൈവികജീവിതം നയിക്കുന്ന ആത്മീയസമ്പന്നനായും മാറും എന്നതാണ് ഈ മന്ത്രത്തിന്റെ ആഴമേറിയതും സമ്പൂർണ്ണവുമായ സന്ദേശം.