इन्द्रावरुण वामहं हुवे चित्राय राधसे ।
अस्मान्त्सु जिग्युषस्कृतम् ॥ ७ ॥

ഇന്ദ്രാവരുണ വാമഹം ഹുവേ ചിത്രായ രാധസേ ।
അസ്മാന്ത്സു ജിഗ്യുഷസ്കൃതം ॥ 7 ॥

പദാർത്ഥം:

इन्द्रावरुण (ഇന്ദ്രാവരുണ): ഇന്ദ്രനും വരുണനും, പഞ്ചേന്ദ്രിയനിയന്ത്രണവും ശീലനിഷ്ഠയും, ജിതേന്ദ്രിയത്വവും വ്രതജീവിതവും. ഇവിടെ ഇന്ദ്രൻ പഞ്ചേന്ദ്രിയങ്ങളെ ജയിച്ച് ജീവിക്കുന്ന ജിതേന്ദ്രിയ മനുഷ്യന്റെ ഗുണത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. വരുണൻ വ്രതം, ശീലം, നിയന്ത്രണം, മര്യാദാപൂർണ്ണമായ ജീവിതം എന്നിവയെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. മനുഷ്യജീവിതത്തിന്റെ ഉയർച്ചയ്ക്ക് ആവശ്യമായ ഈ രണ്ടു ഗുണങ്ങളും നേടണം എന്നതാണ് ഈ പദത്തിന്റെ ആഴത്തിലുള്ള ആശയം.

वाम् (വാം): നിങ്ങളിരുവരെയും, നിങ്ങളുടെ ഇരുവരോടും. പഞ്ചേന്ദ്രിയനിയന്ത്രണവും ശീലനിഷ്ഠയും ഒരുമിച്ച് ജീവിതത്തിൽ നേടണം എന്ന ആഗ്രഹം ഇത് പ്രകടിപ്പിക്കുന്നു. ഇവ രണ്ടും ചേർന്നാലാണ് സമ്പൂർണ്ണമായ മനുഷ്യഗുണം രൂപപ്പെടുന്നത്.

अहम् (അഹം): ഞാൻ. ഇത് വ്യക്തിപരമായ ഒരു ആത്മീയപ്രാർത്ഥനയാണ്. മനുഷ്യൻ തന്റെ കുറവുകൾ തിരിച്ചറിഞ്ഞ് ഉന്നതഗുണങ്ങൾ നേടുന്നതിനായി പരിശ്രമിക്കണം എന്ന് ഇത് ബോധ്യപ്പെടുത്തുന്നു.

हुवे (ഹുവേ): വിളിക്കുന്നു, അപേക്ഷിക്കുന്നു, പ്രാർത്ഥിക്കുന്നു. ഉന്നതഗുണങ്ങൾ സ്വയം ഉണ്ടാകുന്നവയല്ല. അവ നേടാൻ പരിശ്രമവും പ്രാർത്ഥനയും ആവശ്യമാണ്. അതിനാൽ മനുഷ്യൻ തന്റെ ഉള്ളിലെ ദൈവികഗുണങ്ങളെ ഉണർത്തുന്നതിനായി ഹൃദയപൂർവ്വം അപേക്ഷിക്കണം.

चित्राय (ചിത്രായ): അത്ഭുതകരമായ, ജ്ഞാനപ്രദമായ, പ്രകാശമുള്ള, ശ്രേഷ്ഠമായ. പഞ്ചേന്ദ്രിയനിയന്ത്രണവും ശീലവും മനുഷ്യന് ജ്ഞാനം വളർത്തുന്ന അത്ഭുതകരമായ ഗുണങ്ങളാണ്. ആഗ്രഹങ്ങളാൽ ചിതറിപ്പോകാത്ത മനസ്സ് വ്യക്തമായ ചിന്തയും ഉന്നതമായ ജ്ഞാനവും നേടുന്നു.

राधसे (രാധസേ): സമ്പത്തിനായി, വിജയത്തിന് ആവശ്യമായ വിഭവത്തിനായി, കാര്യസിദ്ധിക്കുള്ള അടിസ്ഥാനത്തിനായി. ഇവിടെ സമ്പത്ത് പണം മാത്രം അല്ല. ജ്ഞാനം, കഴിവ്, മനോബലം, സൽപ്പേര്, ജീവിതവിജയത്തിന് ആവശ്യമായ എല്ലാ വിഭവങ്ങളും ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. പഞ്ചേന്ദ്രിയനിയന്ത്രണവും ശീലവും ഈ വിഭവങ്ങൾ നേടുന്നതിനുള്ള അടിത്തറയാണ്.

अस्मान् (അസ്മാൻ): ഞങ്ങളെ, നമ്മെ. ഇത് വ്യക്തിയെ മാത്രം ഉൾക്കൊള്ളുന്നില്ല; കുടുംബം, സമൂഹം, എല്ലാവരുടെയും ക്ഷേമം ഉൾക്കൊള്ളുന്ന പ്രാർത്ഥനയാണ്.

सु (സു): ശ്രേഷ്ഠമായ, ഉന്നതമായ, നന്മയുള്ള. സാധാരണ വിജയമല്ല, ധർമ്മത്തിന്റെയും സദ്ഗുണങ്ങളുടെയും അടിസ്ഥാനത്തിൽ ലഭിക്കുന്ന ഉന്നത വിജയത്തെയാണ് ഇത് സൂചിപ്പിക്കുന്നത്.

जिग्युषः (ജിഗ്യുഷഃ): വിജയിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ, ജയിക്കുന്നവൻ, വിജയി. യഥാർത്ഥ വിജയം മറ്റുള്ളവരെ ജയിക്കുന്നതിലല്ല; സ്വന്തം ആഗ്രഹങ്ങൾ, കോപം, ലാഭലോഭം, ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ എന്നിവയെ ജയിക്കുന്നതിലാണ്. സ്വയം ജയിച്ചവൻ ലോകത്തെ ജയിച്ചവനാകുന്നു.

कृतम् (കൃതം): ആക്കുക, സൃഷ്ടിക്കുക, സ്ഥാപിക്കുക. “ഞങ്ങളെ ഉന്നതവിജയം നേടാൻ കഴിയുന്നവരാക്കണമേ” എന്ന പ്രാർത്ഥനയാണ് ഇതിൽ അടങ്ങിയിരിക്കുന്നത്.

വ്യാഖ്യാനം:

ഈ വേദമന്ത്രം മനുഷ്യൻ യഥാർത്ഥ വിജയവും ഉന്നതജീവിതവും നേടുന്നതിനാവശ്യമായ രണ്ടു പ്രധാന ഗുണങ്ങളായ പഞ്ചേന്ദ്രിയനിയന്ത്രണവും ശീലനിഷ്ഠയും അവതരിപ്പിക്കുന്നു. മനുഷ്യന്റെ ബാഹ്യപുരോഗതിയും ആന്തരികവളർച്ചയും ഈ രണ്ടു ഗുണങ്ങളെ ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നു എന്ന് മന്ത്രം ആഴത്തിൽ ബോധ്യപ്പെടുത്തുന്നു.

മന്ത്രത്തിൽ പരാമർശിക്കുന്ന ഇന്ദ്രൻ വെറും ദേവന്മാരുടെ നേതാവിനെ മാത്രം സൂചിപ്പിക്കുന്നില്ല. മറിച്ച് തന്റെ ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ ജയിച്ച്, ആഗ്രഹങ്ങളുടെ അടിമയാകാതെ ജീവിക്കുന്ന ജിതേന്ദ്രിയ മനുഷ്യന്റെ ഉന്നതനിലയെയാണ് സൂചിപ്പിക്കുന്നത്. അതുപോലെ വരുണൻ വ്രതം, ശീലം, നിയന്ത്രണം, മര്യാദാപൂർണ്ണമായ ജീവിതം എന്നിവയെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. മനുഷ്യജീവിതം ശ്രേഷ്ഠമാകണമെങ്കിൽ ഇന്ദ്രന്റെ പഞ്ചേന്ദ്രിയനിയന്ത്രണവും വരുണന്റെ ശീലനിഷ്ഠയും ഒരുമിച്ച് നിലനിൽക്കണം. അതിനാൽ മന്ത്രത്തിലെ ഋഷി “ഞാൻ നിങ്ങളെ വിളിക്കുന്നു” എന്ന് പറയുന്നതിലൂടെ ഈ രണ്ടു ഉന്നതഗുണങ്ങളും തന്റെ ഉള്ളിൽ സ്ഥിരപ്പെടണമെന്നു പ്രാർത്ഥിക്കുന്നു.

പഞ്ചേന്ദ്രിയനിയന്ത്രണവും ശീലനിഷ്ഠയും മനുഷ്യന് ജ്ഞാനത്തിന്റെ വാതിലുകൾ തുറക്കുന്നു. ആഗ്രഹങ്ങളും വികാരങ്ങളും കൊണ്ട് അലഞ്ഞുതിരിയാത്ത മനസ്സ് വ്യക്തമായി ചിന്തിക്കാനുള്ള കഴിവ് നേടുന്നു. അതിനാൽ ജ്ഞാനം വളരുന്നു; ജീവിതത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ബോധം വികസിക്കുന്നു; ശരിയായ തീരുമാനങ്ങൾ എടുക്കാനുള്ള കഴിവ് രൂപപ്പെടുന്നു. ഇത്തരത്തിലുള്ള ജ്ഞാനമാണ് മനുഷ്യനെ ജീവിതത്തിന്റെ വിവിധ മേഖലകളിൽ പുരോഗതിയിലേക്ക് നയിക്കുന്നത്. അതുകൊണ്ടാണ് മന്ത്രം ഈ ഗുണങ്ങളെ “ജ്ഞാനപ്രദമായ അത്ഭുതശക്തികൾ” എന്ന് വാഴ്ത്തുന്നത്.

കൂടാതെ മനുഷ്യൻ തന്റെ ജീവിതലക്ഷ്യങ്ങൾ നിറവേറ്റുന്നതിന് ആവശ്യമായ സമ്പത്തും വിഭവങ്ങളും കഴിവുകളും നേടണം. ഇവിടെ പരാമർശിക്കുന്ന സമ്പത്ത് വെറും ഭൗതികസമ്പത്ത് മാത്രമല്ല; ജ്ഞാനം, കഴിവ്, മനോബലം, സൽപ്പേര്, സാമൂഹികമര്യാദ, പ്രവർത്തനങ്ങളെ വിജയകരമായി പൂർത്തിയാക്കാനുള്ള കഴിവ് എന്നിവയെല്ലാം ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. പഞ്ചേന്ദ്രിയനിയന്ത്രണവും ശീലനിഷ്ഠയും ഉള്ള മനുഷ്യൻ തന്റെ പരിശ്രമങ്ങളെ ശരിയായ ദിശയിൽ നയിക്കുന്നതിനാൽ ഇത്തരം വിഭവങ്ങൾ നേടാൻ കൂടുതൽ കഴിവുള്ളവനാകുന്നു.

ഈ മന്ത്രത്തിന്റെ കേന്ദ്രവിഷയം വിജയമാണ്. എന്നാൽ ഇവിടെ പറയുന്ന വിജയം സാധാരണ ലോകീയവിജയമല്ല. മറ്റുള്ളവരെ ജയിക്കുന്നതും ശത്രുക്കളെ പരാജയപ്പെടുത്തുന്നതും മാത്രം വിജയം അല്ല. മനുഷ്യന്റെ ഏറ്റവും വലിയ ശത്രുക്കൾ അവന്റെ ഉള്ളിലാണ്. ആഗ്രഹം, കോപം, ലാഭലോഭം, അസൂയ, അഹങ്കാരം, നിയന്ത്രണമില്ലാത്ത ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ എന്നിവയാണ് അവന്റെ യഥാർത്ഥ ശത്രുക്കൾ. ഇവയെ ജയിച്ചവനാണ് യഥാർത്ഥ വിജയി. സ്വയം ജയിച്ചവൻ ലോകത്തെ ജയിച്ചവനാകുന്നു; കാരണം ബാഹ്യസാഹചര്യങ്ങൾക്ക് അവനെ എളുപ്പത്തിൽ പരാജയപ്പെടുത്താൻ കഴിയില്ല.

വരുണനെപ്പോലെ വ്രതങ്ങളിലൂടെയും ശീലനിയമങ്ങളിലൂടെയും സ്വയം നിയന്ത്രിക്കുന്നവൻ മറ്റുള്ളവരാൽ നിയന്ത്രിക്കപ്പെടേണ്ട അവസ്ഥയിലേക്ക് ഒരിക്കലും തള്ളപ്പെടുകയില്ല. സ്വയംഭരണശേഷി നേടിയ മനുഷ്യനാണ് യഥാർത്ഥ സ്വാതന്ത്ര്യമുള്ളവൻ. അവന്റെ ജീവിതം സ്ഥിരത, മനശ്ശാന്തി, ധർമ്മനിഷ്ഠ എന്നിവകൊണ്ട് നിറഞ്ഞിരിക്കും. അതുപോലെ ഇന്ദ്രനെപ്പോലെ ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ ജയിച്ചവൻ ജീവിതത്തിന്റെ എല്ലാ മേഖലകളിലും ഉറച്ച മനസ്സോടും ആത്മവിശ്വാസത്തോടും പ്രവർത്തിച്ച് വിജയം നേടുന്നു.

അതിനാൽ ഈ മന്ത്രം മനുഷ്യനെ ഉന്നതജീവിതലക്ഷ്യത്തിലേക്ക് നയിക്കുന്ന ഒരു ആത്മീയപ്രാർത്ഥനയാണ്. പഞ്ചേന്ദ്രിയനിയന്ത്രണം, ശീലം, ജ്ഞാനം, സമ്പത്ത്, മനോബലം, വിജയം എന്നിവ പരസ്പരം ബന്ധപ്പെട്ടവയാണെന്ന് ഇത് ബോധ്യപ്പെടുത്തുന്നു. തന്റെ ആന്തരികശത്രുക്കളെ ജയിച്ച് ധർമ്മത്തിന്റെ വഴിയിൽ ജീവിക്കുന്ന മനുഷ്യൻ ജ്ഞാനത്തിലും പ്രവൃത്തിയിലും ഉയർന്ന് തനിക്കും സമൂഹത്തിനും പ്രയോജനകരമായ ജീവിതം നയിക്കുന്നു. ഇത്തരത്തിലുള്ള മനുഷ്യനാണ് യഥാർത്ഥ വിജയിയും ഉന്നതമായ മനുഷ്യഗുണങ്ങളുടെ രൂപവുമായിത്തീരുന്നത്.

ഉപസംഹാരം:

ഈ മന്ത്രം മനുഷ്യജീവിതത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ വിജയം പഞ്ചേന്ദ്രിയനിയന്ത്രണത്തിലും ശീലനിഷ്ഠയിലും ഉറച്ചുനിൽക്കുന്നതിലാണെന്ന് ഊന്നിപ്പറയുന്നു. ഇന്ദ്രനെപ്പോലെ ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ ജയിച്ച്, വരുണനെപ്പോലെ വ്രതവും നിയന്ത്രണങ്ങളും പാലിച്ച് ജീവിക്കുന്ന മനുഷ്യൻ ജ്ഞാനത്തിലും പ്രവർത്തനത്തിലും ഉയർച്ച നേടുന്നു. അവന്റെ മനസ്സ് വ്യക്തത നേടുകയും ജീവിതത്തിന് ആവശ്യമായ സമ്പത്ത്, വിഭവങ്ങൾ, കഴിവ്, മനോബലം എന്നിവ നേടാനുള്ള കഴിവ് കൈവരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. കൂടാതെ യഥാർത്ഥ വിജയം ബാഹ്യശത്രുക്കളെ ജയിക്കുന്നതല്ല; ആഗ്രഹം, കോപം, ലാഭലോഭം, അഹങ്കാരം തുടങ്ങിയ ആന്തരികശത്രുക്കളെ ജയിക്കുന്നതാണ്. സ്വയം ജയിച്ചവൻ എപ്പോഴും തോൽക്കാത്തവനാണ്; അവനാണ് സ്ഥിരമായ വിജയവും മനശ്ശാന്തിയും നേടുന്നത്. അതിനാൽ പഞ്ചേന്ദ്രിയനിയന്ത്രണം, ശീലം, ജ്ഞാനം, ധർമ്മം, സ്വയംഭരണം എന്നീ ഉന്നതഗുണങ്ങൾ വളർത്തി ജീവിക്കുന്ന മനുഷ്യനാണ് യഥാർത്ഥ വിജയിയും തനിക്കും സമൂഹത്തിനും പ്രയോജനകരമായ ഉന്നതജീവിതം നയിക്കുന്നവനുമാകുന്നത്.