इन्द्रावरुणयोरहं सम्राजोरव आ वृणे ।
ता नो मृळात ईदृशे ॥ १ ॥

ഇന്ദ്രാവരുണയോരഹം സംരാജോരവ ആ വൃണേ ।
താ നോ മൃളാത ഈദൃശേ ॥ 1 ॥

പദാർത്ഥം:

इन्द्रावरुणयोः (ഇന്ദ്രാവരുണയോഃ): ഇന്ദ്രനും വരുണനും; ഇന്ദ്രന്റെയും വരുണന്റെയും. ഇവിടെ “ഇന്ദ്രൻ” എന്നത് ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ ജയിച്ച് ഭരിക്കുന്ന ജിതേന്ദ്രിയാവസ്ഥയെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. മനുഷ്യന്റെ ഉള്ളിൽ ഉയരുന്ന കാമം, ക്രോധം, ആഗ്രഹം തുടങ്ങിയ അസുരസ്വഭാവങ്ങളെ ജയിച്ച് നിയന്ത്രിക്കുന്ന ശക്തിയാണ് ഇന്ദ്രത്വം. “വരുണൻ” എന്നത് ശീലം, വ്രതം, നിയന്ത്രണം, നിയമങ്ങൾ എന്നിവയുടെ പ്രതീകമാണ്. സ്വയം ഉയർന്ന ധാർമ്മികനിയമങ്ങളിൽ നിയന്ത്രിക്കുന്നവൻ വരുണത്വം നേടുന്നു. ഈ രണ്ടു ഗുണങ്ങളും ആത്മീയജീവിതത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനസ്തംഭങ്ങളാണ്.

अहम् (അഹം): ഞാൻ. ഇത് സാധകന്റെ വ്യക്തിപരമായ ഉറപ്പിനെയും ആത്മീയമായ തിരഞ്ഞെടുപ്പിനെയും പ്രകടിപ്പിക്കുന്നു. ജീവിതത്തിന്റെ നല്ല വഴി സ്വയം തിരഞ്ഞെടുക്കുകയും ദൈവികമാർഗത്തിൽ ഉറച്ചുനിൽക്കുകയും ചെയ്യാനുള്ള ഉറപ്പാണ് ഈ പദം സൂചിപ്പിക്കുന്നത്.

सम्राजोः (സമ്രാജോഃ): മഹാരാജാക്കന്മാരായ; ഉന്നത ഭരണാധികാരികളായ. ഇന്ദ്രനും വരുണനും മനുഷ്യജീവിതത്തെ ക്രമപ്പെടുത്തുകയും നയിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന മഹാശക്തികളായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. ഇന്ദ്രിയനിയന്ത്രണവും ശീലവും മനുഷ്യജീവിതത്തെ പ്രകാശമാനമായും ക്രമബദ്ധമായും നയിക്കുന്നു. അതുകൊണ്ടാണ് ഇവരെ “സമ്രാട്ടുകൾ” എന്ന് വാഴ്ത്തുന്നത്.

अवः (അവഃ): സംരക്ഷണം, അനുഗ്രഹം, കാവൽ. ഇവിടെ സംരക്ഷണം ബാഹ്യമായ അപകടങ്ങളിൽ നിന്ന് മാത്രം ലഭിക്കുന്ന സംരക്ഷണമല്ല. കാമം, ആഗ്രഹം, മടി, അജ്ഞാനം തുടങ്ങിയ ആന്തരികശത്രുക്കളിൽ നിന്ന് ലഭിക്കുന്ന ആത്മീയസംരക്ഷണത്തെയാണ് ഇത് സൂചിപ്പിക്കുന്നത്.

आ (ആ): പൂർണ്ണമായി, അടുത്തേക്ക്, തനിക്കരികിൽ. സാധകൻ ഈ സംരക്ഷണം ഭാഗികമായി അല്ല, പൂർണ്ണമായി തന്റെ ജീവിതത്തിൽ സ്വീകരിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു എന്ന് ഇത് സൂചിപ്പിക്കുന്നു.

वृणे (വൃണേ): തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നു, ആഗ്രഹിക്കുന്നു, സ്വീകരിക്കുന്നു. ഇത് വളരെ പ്രധാനപ്പെട്ട പദമാണ്. മനുഷ്യൻ തന്റെ ജീവിതത്തിൽ ഇന്ദ്രിയനിയന്ത്രണവും ശീലവും സ്വയം തിരഞ്ഞെടുക്കുകയും സ്വീകരിക്കുകയും വേണം. യഥാർത്ഥ ആത്മീയപുരോഗതി നിർബന്ധത്തിലൂടെയല്ല, സ്വമേധയാ സ്വീകരിക്കുന്നതിലൂടെയാണ് ഉണ്ടാകേണ്ടത് എന്നതാണ് ഇതിന്റെ ആശയം.

ता (താ): അവർ രണ്ടുപേരും; ആ രണ്ടു ശക്തികളും. ഇവിടെ ഇന്ദ്രനും വരുണനും എന്ന രണ്ടു ഉന്നതഗുണങ്ങളെയാണ് സൂചിപ്പിക്കുന്നത്. ഇന്ദ്രിയനിയന്ത്രണവും ശീലവും ഒന്നിച്ചുചേരുമ്പോഴാണ് ജീവിതം പൂർണ്ണമാകുന്നത്.

नः (നഃ): ഞങ്ങൾക്ക്, നമ്മെ. ഇത് സാധകന്റെ വ്യക്തിപരമായ അപേക്ഷ മാത്രമല്ല; എല്ലാ മനുഷ്യരുടെയും ക്ഷേമത്തിനായി ചെയ്യുന്ന പ്രാർത്ഥന കൂടിയാണ്.

मृळातः (മൃളാതഃ): സന്തോഷിപ്പിക്കട്ടെ, അനുഗ്രഹിക്കട്ടെ, ക്ഷേമം നൽകട്ടെ. ഇന്ദ്രത്വവും വരുണത്വവും ജീവിതത്തിൽ നിലനിൽക്കുമ്പോൾ മനുഷ്യൻ യഥാർത്ഥ സന്തോഷവും മനസ്സിന്റെ സംതൃപ്തിയും നേടുന്നു. ഇവിടെ സന്തോഷം താൽക്കാലികമായ ഇന്ദ്രിയസുഖമല്ല; സ്ഥിരമായ ആത്മീയക്ഷേമത്തെയാണ് സൂചിപ്പിക്കുന്നത്.

ईदृशे (ഈദൃശേ): ഇത്തരത്തിലുള്ള അവസ്ഥയിൽ, ഇങ്ങനെ ജീവിക്കുന്ന ഒരാൾക്ക്. ഇന്ദ്രിയനിയന്ത്രണവും ശീലവും തന്റെ ജീവിതത്തിൽ സ്വീകരിച്ച് ജീവിക്കുന്ന മനുഷ്യനെയാണ് ഇത് സൂചിപ്പിക്കുന്നത്. അത്തരത്തിലുള്ള ജീവിതരീതി പിന്തുടരുന്നവർക്കാണ് യഥാർത്ഥ ക്ഷേമവും സന്തോഷവും ലഭിക്കുന്നത്.

വ്യാഖ്യാനം:

ഈ മന്ത്രം മനുഷ്യജീവിതത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ സംരക്ഷണവും ഉയർച്ചയും എവിടെയാണ് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നതെന്ന് ആഴത്തിൽ വ്യക്തമാക്കുന്നു. സാധാരണയായി മനുഷ്യൻ തന്റെ ജീവിതത്തിന്റെ ക്ഷേമത്തിനായി ബാഹ്യമായ പിന്തുണകളും സംരക്ഷണങ്ങളും തേടുന്നു. എന്നാൽ വേദം ഇവിടെ മനുഷ്യനെ അകത്തേക്ക് തിരിച്ച്, ജീവിതത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ സംരക്ഷണം ഇന്ദ്രിയനിയന്ത്രണത്തിലും ശീലനിഷ്ഠയിലും ആണെന്ന് ബോധ്യപ്പെടുത്തുന്നു. ഈ രണ്ടു ദൈവികശക്തികളാണ് മനുഷ്യനെ അജ്ഞാനം, ആഗ്രഹം, കാമം, ദുഃഖം എന്നിവയിൽ നിന്ന് സംരക്ഷിച്ച് ഉയർന്ന ജീവിതലക്ഷ്യത്തിലേക്ക് നയിക്കുന്നത്.

മന്ത്രത്തിൽ പറയുന്ന “ഇന്ദ്രൻ”, “വരുണൻ” എന്നിവർ വെറും ദേവതകളായി മാത്രമല്ല, മനുഷ്യനിൽ വളരേണ്ട ഉന്നതമായ ആത്മീയഗുണങ്ങളുടെ പ്രതീകങ്ങളായും നിലകൊള്ളുന്നു. “ഇന്ദ്രൻ” എന്നത് ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ ജയിച്ച് ഭരിക്കുന്ന ജിതേന്ദ്രിയാവസ്ഥയെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. മനുഷ്യൻ തന്റെ ആഗ്രഹങ്ങൾ, വാസനകൾ, ക്രോധം, മറ്റ് ആന്തരികശത്രുക്കൾ എന്നിവയുടെ അടിമയാകാതെ അവയെ നിയന്ത്രിച്ച് ജീവിക്കുമ്പോൾ ഇന്ദ്രത്വം നേടുന്നു. ഈ ഇന്ദ്രിയനിയന്ത്രണം മനുഷ്യനെ അധഃപതനത്തിൽ നിന്ന് സംരക്ഷിക്കുന്ന ശക്തമായ കാവലായി മാറുന്നു.

അതുപോലെ “വരുണൻ” ശീലം, വ്രതം, നിയമം, ആത്മനിയന്ത്രണം എന്നിവയുടെ പ്രതീകമാണ്. മനുഷ്യൻ സ്വയം ഉയർന്ന ധാർമ്മികനിയമങ്ങളിലും നല്ല ശീലങ്ങളിലും നിയന്ത്രിക്കുമ്പോൾ അവന്റെ ജീവിതത്തിന് ക്രമവും ശുദ്ധിയും ലഭിക്കുന്നു. ഈ ശീലം വെറും ബാഹ്യനിയന്ത്രണമല്ല; അത് മനുഷ്യന്റെ ചിന്ത, വാക്ക്, പ്രവൃത്തി എന്നിവയെല്ലാം ശരിയായ രീതിയിൽ ക്രമപ്പെടുത്തുന്ന ആന്തരികശക്തിയാണ്. ശീലമുള്ള ജീവിതം ജ്ഞാനം വളർത്തുന്നു, മനസ്സിനെ ശുദ്ധീകരിക്കുന്നു, ജീവശക്തിയെ സംരക്ഷിക്കുന്നു, ആത്മീയപുരോഗതിക്ക് ഉറച്ച അടിത്തറ സൃഷ്ടിക്കുന്നു.

മന്ത്രത്തിൽ സാധകൻ “ഇന്ദ്രനും വരുണനും നൽകുന്ന സംരക്ഷണം ഞാൻ തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നു” എന്ന് പറയുന്നു. ഇത് വളരെ പ്രധാനപ്പെട്ട ആശയമാണ്. ആത്മീയപുരോഗതി മറ്റുള്ളവർ നിർബന്ധിച്ച് നൽകുന്നതല്ല; മനുഷ്യൻ സ്വമേധയാ സ്വീകരിക്കുന്ന ജീവിതതിരഞ്ഞെടുപ്പാണ് അത്. ഇന്ദ്രിയനിയന്ത്രണവും ശീലവും ജീവിതത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനമായി സ്വീകരിക്കുന്നതാണ് യഥാർത്ഥ സ്വസംരക്ഷണം എന്ന് ഈ മന്ത്രം ഊന്നിപ്പറയുന്നു.

ഇന്ദ്രത്വവും വരുണത്വവും മനുഷ്യജീവിതത്തിന്റെ “സമ്രാട്ടുകൾ” എന്ന് വാഴ്ത്തപ്പെടുന്നു. കാരണം അവ ജീവിതത്തെ ക്രമപ്പെടുത്തുകയും പ്രകാശമാനമാക്കുകയും ഉയർന്ന ലക്ഷ്യങ്ങളിലേക്ക് നയിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഇന്ദ്രിയനിയന്ത്രണമില്ലാത്ത ശീലം ദുർബലമാകും; ശീലമില്ലാത്ത ഇന്ദ്രിയനിയന്ത്രണം നിലനിൽക്കുകയുമില്ല. ഈ രണ്ടും ഒന്നിച്ചുചേരുമ്പോഴാണ് മനുഷ്യജീവിതത്തിൽ സമ്പൂർണ്ണമായ സമതുലിതാവസ്ഥയും ആത്മീയശക്തിയും രൂപപ്പെടുന്നത്.

ഇങ്ങനെ ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ ജയിച്ച്, വ്രതനിഷ്ഠമായ ശീലജീവിതത്തിൽ സ്വയം സ്ഥാപിക്കുന്നവന് യഥാർത്ഥ സന്തോഷവും ക്ഷേമവും ലഭിക്കുന്നു. ഇവിടെ “മൃളാത” എന്ന് പറയുന്ന സന്തോഷം താൽക്കാലിക ഇന്ദ്രിയസുഖമല്ല; മനശ്ശാന്തി, ആന്തരികസംതൃപ്തി, ആത്മീയപ്രകാശം, സ്ഥിരമായ ക്ഷേമം എന്നിവയുടെ രൂപമാണ്. മനുഷ്യൻ തന്റെ ആന്തരികജീവിതത്തെ ക്രമപ്പെടുത്തുമ്പോൾ അവന്റെ ബാഹ്യജീവിതവും പ്രകാശമാനമാകുന്നു.

അതിനാൽ, മനുഷ്യന്റെ ജീവിതത്തെ സംരക്ഷിക്കുന്ന ഉന്നതമായ മാർഗം ഇന്ദ്രിയനിയന്ത്രണവും ശീലവുമാണ് എന്ന് ഈ മന്ത്രം ഊന്നിപ്പറയുന്നു. ഇന്ദ്രന്റെ ജിതേന്ദ്രിയത്വവും വരുണന്റെ വ്രതനിഷ്ഠമായ ശീലവും സ്വമേധയാ സ്വീകരിച്ച് ജീവിക്കുന്ന മനുഷ്യൻ ജ്ഞാനത്തിൽ വളരുകയും മനശ്ശുദ്ധി നേടുകയും ജീവശക്തിയെ സംരക്ഷിക്കുകയും ആത്മീയപ്രകാശത്തിൽ പ്രകാശിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. അതിന്റെ ഫലമായി സ്ഥിരമായ സന്തോഷം, ക്ഷേമം, ഉന്നതമായ സ്വഭാവം, ദൈവികപുരോഗതി എന്നിവ നേടുന്നു. ഇതാണ് മനുഷ്യജീവിതത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ സംരക്ഷണവും മഹത്വവും പരമക്ഷേമവും എന്നതാണ് ഈ മന്ത്രത്തിന്റെ ആഴമേറിയതും ശാശ്വതവുമായ ഉപദേശം.

ഉപസംഹാരം:

ഈ മന്ത്രം മനുഷ്യജീവിതത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ സംരക്ഷണവും പുരോഗതിയും ബാഹ്യശക്തികളാൽ അല്ല, ഇന്ദ്രിയനിയന്ത്രണവും ശീലനിഷ്ഠയും എന്ന ആന്തരികശക്തികളാലാണ് ലഭിക്കുന്നത് എന്ന് ഊന്നിപ്പറയുന്നു. ഇന്ദ്രൻ സൂചിപ്പിക്കുന്ന ജിതേന്ദ്രിയത്വവും വരുണൻ സൂചിപ്പിക്കുന്ന വ്രതനിഷ്ഠമായ ശീലജീവിതവും മനുഷ്യനെ ആഗ്രഹം, കാമം, അജ്ഞാനം, മനസ്സിന്റെ ചഞ്ചലത എന്നിവയിൽ നിന്ന് സംരക്ഷിച്ച് ഉയർന്ന ആത്മീയജീവിതത്തിലേക്ക് നയിക്കുന്നു.

മനുഷ്യൻ തന്റെ സ്വമേധയാ ഈ ഉന്നതഗുണങ്ങളെ തിരഞ്ഞെടുക്കുകയും സ്വീകരിക്കുകയും ചെയ്യുമ്പോൾ അവന്റെ ജീവിതം ക്രമപ്പെടുകയും ജ്ഞാനം വികസിക്കുകയും മനസ്സ് ശുദ്ധമാകുകയും ജീവശക്തി സംരക്ഷിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്നു. ഇന്ദ്രിയനിയന്ത്രണവും ശീലവും ഒന്നിച്ചുപ്രവർത്തിക്കുമ്പോഴാണ് ജീവിതത്തിൽ സ്ഥിരമായ സമതുലിതാവസ്ഥയും ആന്തരികശക്തിയും ആത്മീയപ്രകാശവും രൂപപ്പെടുന്നത്.

അത്തരത്തിലുള്ള ജീവിതം നയിക്കുന്നവന് ലഭിക്കുന്ന ഫലം താൽക്കാലിക ഇന്ദ്രിയസുഖമല്ല; മറിച്ച് മനശ്ശാന്തി, ആന്തരികസംതൃപ്തി, ഉന്നതമായ സ്വഭാവം, സ്ഥിരമായ ക്ഷേമം എന്നിവയാണ്. അതിനാൽ ഇന്ദ്രനും വരുണനും സൂചിപ്പിക്കുന്ന ദൈവികഗുണങ്ങളെ ജീവിതത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനമാക്കി, ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ നിയന്ത്രിച്ച്, ശീലനിഷ്ഠയിൽ ഉറച്ചുനിന്ന് ജീവിക്കുന്നതാണ് മനുഷ്യനെ സംരക്ഷണം, സന്തോഷം, ആത്മീയവളർച്ച, പരമക്ഷേമം എന്നിവയിലേക്ക് നയിക്കുന്നത് എന്നതാണ് ഈ മന്ത്രത്തിന്റെ ആഴമേറിയതും ശാശ്വതവുമായ ഉപദേശം.