उप नः सुतमा गहि हरिभिरिन्द्र केशिभिः ।
सुते हि त्वा हवामहे ॥ ४ ॥

ഉപ നഃ സുതമാ ഗഹി ഹരിഭിരിന്ദ്ര കേശിഭിഃ ।
സുതേ ഹി ത്വാ ഹവാമഹേ ॥ 4 ॥

പദാർത്ഥം:

उप (ഉപ): സമീപത്ത്, അടുക്കൽ. ഈ പദം അടുക്കുക, സമീപിക്കുക എന്ന ആശയം പ്രകടിപ്പിക്കുന്നു. ജീവൻ തന്റെ മനസ്സിനെയും ഇന്ദ്രിയങ്ങളെയും ഉന്നതമായ ലക്ഷ്യത്തിലേക്ക് തിരിച്ച് ജ്ഞാനത്തോടും ദൈവികജീവിതത്തോടും അടുക്കണം എന്ന് ഇത് സൂചിപ്പിക്കുന്നു.

नः (നഃ): ഞങ്ങളുടേത്, ഞങ്ങളുടെ അടുക്കൽ. ഇത് സാധകരെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. ഈശ്വരമാർഗത്തിൽ നടക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്ന മനുഷ്യർ തങ്ങളിലുണ്ടാക്കിയ ആത്മീയസമ്പത്തിനെ സംരക്ഷിക്കണമെന്ന ആഗ്രഹത്തോടെ ഈശ്വരാനുഗ്രഹം തേടുന്നതിനെ ഈ പദം ബോധ്യപ്പെടുത്തുന്നു.

सुतम् (സുതം): സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ട സോമം; ഉൽപ്പാദിപ്പിക്കപ്പെട്ട ജീവശക്തി. വിശദീകരണപ്രകാരം “സുതം” യാഗത്തിൽ പിഴിഞ്ഞെടുത്ത സോമത്തെ മാത്രം സൂചിപ്പിക്കുന്നില്ല. ആഹാരം, ശീലം, നല്ലചിന്ത, ആത്മീയസാധനകൾ എന്നിവയിലൂടെ ശരീരത്തിലും മനസ്സിലും രൂപപ്പെടുന്ന ജീവശക്തി, ബലം, ആത്മീയശക്തി എന്നിവയെ ഇത് സൂചിപ്പിക്കുന്നു. ഇതിനെ സംരക്ഷിക്കുക മനുഷ്യന്റെ പ്രധാന കടമയാണ്.

आ (ആ): സമീപത്തേക്ക്, ഇവിടെ. ഇത് സമീപിച്ചുവരിക, അടുത്തുചേരുക എന്ന ആശയം സൂചിപ്പിക്കുന്നു. മനുഷ്യൻ തന്റെ ശ്രദ്ധ ബാഹ്യമായ ആഗ്രഹങ്ങളിൽ നിന്ന് മാറ്റി ആന്തരികവളർച്ചയിലേക്കും ജ്ഞാനത്തിലേക്കും തിരിക്കണം എന്ന് ഇത് ബോധ്യപ്പെടുത്തുന്നു.

गहि (ഗഹി): വരിക, പ്രാപിക്കുക, സമീപിക്കുക. ഇവിടെ ജീവൻ സ്വയം ഉപദേശിക്കുന്നതുപോലെയാണ്. “നിനക്കുള്ള ഉന്നതശക്തിയെ സംരക്ഷിക്കുന്നതിനായി ജ്ഞാനത്തിലേക്ക് പോകുക” എന്ന പ്രേരണ ഈ പദം നൽകുന്നു.

हरिभिः (ഹരിഭിഃ): കുതിരകളോടൊപ്പം; ഇവിടെ ഇന്ദ്രിയങ്ങളോടൊപ്പം. വൈദിക ഉപമയിൽ ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ കുതിരകളായി പറയുന്നു. അവ നിയന്ത്രണത്തോടെ പ്രവർത്തിച്ചാൽ മനുഷ്യനെ ഉയർച്ചയിലേക്ക് നയിക്കും. അതിനാൽ ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ ശീലത്തോടെ നിയന്ത്രിക്കുന്നത് ആത്മീയപുരോഗതിക്ക് ആവശ്യമാണ്.

इन्द्र (ഇന്ദ്ര): ഇന്ദ്രിയങ്ങളുടെ അധിപൻ; ജീവൻ. ഈ വിശദീകരണത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ ഇവിടെ “ഇന്ദ്ര” പരമാത്മാവിനെക്കാൾ ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ നിയന്ത്രിക്കുന്ന ജീവനെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. മനുഷ്യൻ തന്റെ ഇന്ദ്രിയങ്ങളുടെ അടിമയാകാതെ അവയുടെ അധിപനായിത്തീർന്ന് അവയെ സന്മാർഗത്തിലേക്ക് നയിക്കണം.

केशिभिः (കേശിഭിഃ): പ്രകാശകിരണങ്ങളുള്ള, പ്രകാശമാനമായ. ജ്ഞാനത്തിന്റെ പ്രകാശത്താൽ നയിക്കപ്പെടുന്ന ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ ഇത് സൂചിപ്പിക്കുന്നു. ജ്ഞാനത്തിന്റെ വെളിച്ചത്തിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ മനുഷ്യനെ സത്യത്തിലേക്ക് നയിക്കുന്നു. അജ്ഞാനമല്ല, ജ്ഞാനമാണ് അവയുടെ മാർഗദർശി ആയിരിക്കേണ്ടത്.

सुते (സുതേ): സോമം രൂപപ്പെട്ടപ്പോൾ; ജീവശക്തി രൂപപ്പെട്ട നിലയിൽ. ശീലമുള്ള ജീവിതം, നല്ല ആഹാരം, ഉന്നതചിന്ത, ജ്ഞാനപരിശീലനം എന്നിവയിലൂടെ ജീവശക്തി വളർത്തപ്പെട്ട അവസ്ഥയെ ഈ പദം സൂചിപ്പിക്കുന്നു. അത്തരം നിലയിലാണ് മനുഷ്യൻ ദൈവികാനുഗ്രഹത്തിന് അർഹനാകുന്നത്.

हि (ഹി): നിശ്ചയമായും, തീർച്ചയായും. ഈ പദം തുടർന്ന് വരുന്ന ആശയത്തെ ഊന്നിപ്പറയുന്നു. സോമശക്തിയെ സംരക്ഷിക്കുന്നവർക്കാണ് യഥാർത്ഥത്തിൽ ഈശ്വരാനുഗ്രഹം ലഭിക്കുന്നത് എന്ന സത്യത്തെ ഇത് ഉറപ്പിക്കുന്നു.

त्वा (ത്വാ): നിന്നെ. ഇവിടെ ഉന്നതനിലയിലെത്തിയ ജീവനെ അല്ലെങ്കിൽ ദൈവികാനുഗ്രഹം ലഭിക്കാൻ അർഹനായ ആത്മാവിനെ അഭിസംബോധന ചെയ്താണ് പറയുന്നത്. മനുഷ്യൻ തന്റെ ഉള്ളിലെ ദൈവികതയിലേക്കുതന്നെ ഉയരണമെന്നതും ഇത് സൂചിപ്പിക്കുന്നു.

हवामहे (ഹവാമഹേ): വിളിക്കുന്നു, പ്രാർത്ഥിക്കുന്നു, സമീപിക്കുന്നു. മനുഷ്യൻ സത്കർമ്മങ്ങളിലും ജ്ഞാനപരിശീലനത്തിലും ഏർപ്പെട്ട് ജീവശക്തിയെ സംരക്ഷിക്കുമ്പോൾ ഈശ്വരാനുഗ്രഹം ലഭിക്കുന്നു. അപ്പോൾ ഈശ്വരൻ അവനെ തന്റെ അടുക്കലേക്ക് വിളിച്ച് സ്വീകരിക്കുന്നു എന്ന ആത്മീയസത്യം ഈ പദം പ്രകടിപ്പിക്കുന്നു.

വ്യാഖ്യാനം:

ഈ മന്ത്രം മനുഷ്യന്റെ ആന്തരികജീവിതം, ഇന്ദ്രിയനിയന്ത്രണം, ജ്ഞാനവളർച്ച, ജീവശക്തിയുടെ സംരക്ഷണം എന്നിവയുടെ പ്രാധാന്യം ആഴത്തിൽ അവതരിപ്പിക്കുന്നു. മനുഷ്യൻ തന്റെ ഇന്ദ്രിയങ്ങളുടെ അടിമയായി കഴിയാതെ, അവയുടെ അധിപനായിത്തീർന്ന് അവയെ ഉന്നതമായ ലക്ഷ്യത്തിനായി നയിക്കണം എന്ന വൈദികതത്ത്വമാണ് ഈ മന്ത്രത്തിൽ വിശദീകരിക്കുന്നത്.

മന്ത്രത്തിലെ “ഇന്ദ്ര” എന്ന പദം ഇന്ദ്രിയങ്ങളുടെ അധിപനായ ജീവനെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. മനുഷ്യൻ തന്റെ ഇന്ദ്രിയങ്ങളാൽ വലിച്ചിഴയ്ക്കപ്പെടാതെ അവയെ സ്വന്തം നിയന്ത്രണത്തിൽ സൂക്ഷിക്കണം. ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ ശരിയായ രീതിയിൽ പ്രവർത്തിക്കുമ്പോൾ അവ മനുഷ്യനെ ഉന്നതജീവിതത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുപോകുന്ന ശക്തികളായി മാറുന്നു. അതിനാൽ ജീവൻ തന്റെ യഥാർത്ഥ അധികാരം തിരിച്ചറിഞ്ഞ് ഇന്ദ്രിയങ്ങളുടെ അധിപനായി ജീവിക്കണം.

“ഹരിഭിഃ” എന്ന പദം ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ കുതിരകളായി ഉപമിക്കുന്നു. വേദങ്ങളിൽ ശരീരം ഒരു രഥമായും ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ അതിനെ വലിക്കുന്ന കുതിരകളായും പറയപ്പെടുന്നു. ഈ കുതിരകൾ ജ്ഞാനത്തിന്റെ പ്രകാശത്താൽ നയിക്കപ്പെടണം എന്നതാണ് “കേശിഭിഃ” എന്ന പദം ബോധ്യപ്പെടുത്തുന്നത്. അതായത് ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ അജ്ഞാനം, ആഗ്രഹം, ഇന്ദ്രിയസുഖാസക്തി എന്നിവയുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ പ്രവർത്തിക്കാതെ ജ്ഞാനം, വിവേകം, ശീലം എന്നിവയുടെ മാർഗനിർദ്ദേശപ്രകാരം പ്രവർത്തിക്കണം.

മന്ത്രത്തിൽ പറയുന്ന “സുതം” അല്ലെങ്കിൽ “സോമം” സാധാരണ യാഗവസ്തുവായി മാത്രം കാണുന്നില്ല. മനുഷ്യന്റെ ശരീരം, മനസ്സ്, ആത്മീയജീവിതം എന്നിവയിൽ രൂപപ്പെടുന്ന ജീവശക്തി, ബലം, തേജസ്, ആത്മീയശക്തി എന്നിവയെ അത് സൂചിപ്പിക്കുന്നു. നല്ല ആഹാരം, ശീലമുള്ള ജീവിതം, ഉന്നതചിന്ത, ആത്മനിയന്ത്രണം, ജ്ഞാനപരിശീലനം എന്നിവയിലൂടെ ഈ ആന്തരികശക്തി വളർത്തപ്പെടുന്നു. ഈ ശക്തി മനുഷ്യന്റെ ജീവിതപുരോഗതിക്കും ആത്മീയഉയർച്ചയ്ക്കും അടിസ്ഥാനമാകുന്നു.

ഈ മന്ത്രം മനുഷ്യനോട് “നിനക്കുള്ളിൽ രൂപപ്പെട്ടിരിക്കുന്ന ഈ ജീവശക്തിയെ സംരക്ഷിക്കുക” എന്ന് ഉപദേശിക്കുന്നു. കാരണം കാമം, ക്രോധം, ലോഭം, അശ്രദ്ധ, ശീലമില്ലായ്മ തുടങ്ങിയവ ഈ ആന്തരികശക്തിയെ പാഴാക്കുന്നു. എന്നാൽ ജ്ഞാനത്തിന്റെ പ്രകാശത്തിൽ നിയന്ത്രിക്കപ്പെട്ട ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ ഈ ശക്തിയെ സംരക്ഷിക്കുകയും വളർത്തുകയും ചെയ്യുന്നു. ജീവശക്തി സംരക്ഷിക്കപ്പെടുമ്പോൾ മനസ്സ് വ്യക്തത നേടുകയും ചിന്ത ഉയരുകയും ആത്മീയബോധം വളരുകയും ചെയ്യുന്നു.

മന്ത്രത്തിന്റെ രണ്ടാം ഭാഗമായ “സുതേ ഹി ത്വാ ഹവാമഹേ” എന്നത് സോമശക്തിയെ സംരക്ഷിച്ച് ജീവിക്കുന്നവർക്കാണ് ഈശ്വരാനുഗ്രഹത്തിന് അർഹതയുള്ളത് എന്ന് കാണിക്കുന്നു. ഒരു മകൻ സത്കർമ്മങ്ങൾ ചെയ്യുമ്പോൾ പിതാവ് സന്തോഷത്തോടെ അവനെ വിളിച്ച് അനുഗ്രഹിക്കുന്നതുപോലെ, ജീവശക്തിയെ സംരക്ഷിച്ച് ജ്ഞാനജീവിതത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്ന മനുഷ്യനെ ഈശ്വരൻ തന്റെ അനുഗ്രഹത്താൽ ചേർത്തുപിടിക്കുന്നു. അവൻ ഈശ്വരസാന്നിധ്യം നേടാൻ അർഹനാകുന്നു.

അതിനാൽ ഈ മന്ത്രം മനുഷ്യൻ തന്റെ ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ ജ്ഞാനത്തിന്റെ പ്രകാശത്തിൽ നിയന്ത്രിച്ച്, ശീലമുള്ള ജീവിതത്തിലൂടെ ജീവശക്തിയെ വളർത്തുകയും സംരക്ഷിക്കുകയും വേണം എന്ന് ഉപദേശിക്കുന്നു. അത്തരം ജീവിതം ഈശ്വരനെ പ്രസാദിപ്പിക്കുകയും മനുഷ്യനെ ദൈവികാനുഗ്രഹത്തിനും ആത്മീയപുരോഗതിക്കും അർഹനാക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ജീവശക്തിയുടെ സംരക്ഷണം, ഇന്ദ്രിയങ്ങളുടെ ക്രമം, ജ്ഞാനത്തിന്റെ വളർച്ച, ഈശ്വരാനുഗ്രഹം നേടാനുള്ള യോഗ്യത എന്നിവ പരസ്പരം ബന്ധപ്പെട്ടവയാണ് എന്നതാണ് ഈ മന്ത്രത്തിന്റെ ആഴത്തിലുള്ള തത്ത്വസന്ദേശം.

ഉപസംഹാരം:

ഈ മന്ത്രം മനുഷ്യൻ തന്റെ ഇന്ദ്രിയങ്ങളുടെ അടിമയാകാതെ അവയുടെ യഥാർത്ഥ അധിപനായി ജ്ഞാനത്തിന്റെ പ്രകാശത്തിൽ അവയെ നയിക്കണം എന്ന് ഊന്നിപ്പറയുന്നു. നല്ല ആഹാരം, ശീലമുള്ള ജീവിതം, ഉന്നതചിന്ത, ആത്മീയപരിശീലനങ്ങൾ എന്നിവയിലൂടെ രൂപപ്പെടുന്ന ജീവശക്തിയായ സോമം മനുഷ്യജീവിതത്തിലെ അമൂല്യസമ്പത്താണ്. ഈ ശക്തിയെ കാമം, ക്രോധം, ലോഭം തുടങ്ങിയ പാഴാക്കുന്ന ശക്തികളിൽ നിന്ന് സംരക്ഷിച്ച് വളർത്തുക എന്നതാണ് മനുഷ്യന്റെ പ്രധാന കടമ. ജ്ഞാനത്താൽ നയിക്കപ്പെടുന്ന ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ ഈ ജീവശക്തിയെ സംരക്ഷിക്കുകയും മനശ്ശുദ്ധി, ആത്മീയബോധം, ആന്തരികശക്തി എന്നിവ വളർത്തുകയും ചെയ്യുന്നു. ഇങ്ങനെ സോമശക്തിയെ സംരക്ഷിച്ച് സത്കർമ്മങ്ങളിലും ജ്ഞാനജീവിതത്തിലും നിലനിൽക്കുന്നവർ ഈശ്വരാനുഗ്രഹത്തിനും ഈശ്വരസാന്നിധ്യത്തിനും അർഹരാകുന്നു. അതിനാൽ ഇന്ദ്രിയനിയന്ത്രണം, ജീവശക്തിയുടെ സംരക്ഷണം, ജ്ഞാനവളർച്ച, ഈശ്വരസാന്നിധ്യം എന്നിവ പരസ്പരം സഹായിക്കുന്ന ഉന്നതമായ ആത്മീയമാർഗങ്ങളാണ് എന്നതാണ് ഈ മന്ത്രത്തിന്റെ കേന്ദ്രാശയം.