द्रविणोदा द्रविणसो ग्रावहस्तासो अध्वरे ।
यज्ञेषु देवमीळते ॥ ७ ॥

ദ്രവിണോദാ ദ്രവിണസോ ഗ്രാവഹസ്താസോ അധ്വരേ ।
യജ്ഞേഷു ദേവമീളതേ ॥ 7 ॥

പദാർത്ഥം:

द्रविणोदाः (ദ്രവിണോദാഃ): സമ്പത്ത് നൽകുന്നവർ; മറ്റുള്ളവരുടെ നന്മയ്ക്കായി വിഭവങ്ങൾ ഉപയോഗിക്കുന്നവർ. ഇവിടെ സമ്പത്ത് എന്നത് പണം മാത്രം അല്ല. ജ്ഞാനം, സ്നേഹം, കഴിവ്, ശാരീരിക അധ്വാനം, സമയം തുടങ്ങിയ എല്ലാ വിഭവങ്ങളെയും ഇത് സൂചിപ്പിക്കുന്നു. യഥാർത്ഥ ദൈവഭക്തൻ തനിക്കുള്ളതെല്ലാം മറ്റുള്ളവരുമായി പങ്കിടുന്നവനാണ്. അവൻ സമ്പത്ത് ശേഖരിക്കുന്നത് സ്വന്തം ആവശ്യത്തിനായി മാത്രം അല്ല; മറ്റുള്ളവരുടെ നന്മയ്ക്കായി ഉപയോഗിക്കാനാണ്.

द्रविणसः (ദ്രവിണസഃ): സമ്പത്ത് ആഗ്രഹിക്കുന്നവർ. ഇവിടെ സമ്പത്തിനുള്ള ആഗ്രഹം സ്വാർത്ഥലക്ഷ്യത്തിനായുള്ളതല്ല. മറ്റുള്ളവരെ സഹായിക്കാനും ധാർമ്മിക പ്രവർത്തനങ്ങൾ ചെയ്യാനും യജ്ഞമയമായ ജീവിതം നയിക്കാനും ആവശ്യമായ വിഭവങ്ങൾ നേടാനുള്ള ആഗ്രഹമാണിത്. “നേടുന്നതിനുവേണ്ടി അല്ല, നൽകുന്നതിനുവേണ്ടി നേടുക” എന്ന ഉന്നതമായ ചിന്തയാണ് ഈ പദത്തിന്റെ ആഴത്തിലുള്ള ആശയം.

ग्रावहस्तासः (ഗ്രാവഹസ്താസഃ): കൈകളിൽ സ്തുതിക്കരുവി ഉള്ളവർ; പ്രവർത്തിയിലൂടെ ദൈവത്തെ സ്തുതിക്കുന്നവർ. ‘ഗ്രാവ’ യജ്ഞത്തിൽ ഉപയോഗിക്കുന്ന ഒരു ഉപകരണത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. ഇവിടെ അത് പ്രവൃത്തി, അധ്വാനം, കർത്തവ്യം എന്നിവയുടെ പ്രതീകമായി ഉപയോഗിച്ചിരിക്കുന്നു. ദൈവത്തെ വാക്കുകളാൽ മാത്രം പുകഴ്ത്താതെ, അവന്റെ നിർദ്ദേശങ്ങൾ അനുസരിച്ച് ജീവിക്കുകയും നല്ല പ്രവൃത്തികളിലൂടെ അവനെ സ്തുതിക്കുകയും ചെയ്യുന്നവരെയാണ് “ഗ്രാവഹസ്താസഃ” എന്ന് വിളിക്കുന്നത്.

अध्वरे (അധ്വരേ): അഹിംസാപൂർണ്ണമായ ജീവിതത്തിൽ; ഹാനിയില്ലാത്ത യജ്ഞജീവിതത്തിൽ. ‘അധ്വര’ എന്നത് ഹിംസയില്ലാത്ത ധാർമ്മിക ജീവിതത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. ഒരു ജീവിക്കും ദോഷം വരുത്താതെ, സ്നേഹം, കരുണ, ശീലം എന്നിവയോടെ ജീവിക്കുന്നതാണ് യഥാർത്ഥ അധ്വരജീവിതം.

यज्ञेषु (യജ്ഞേഷു): യജ്ഞങ്ങളിൽ; ത്യാഗപൂർണ്ണമായ സൽപ്രവൃത്തികളിൽ. യജ്ഞം എന്നത് വെറും യാഗചടങ്ങ് മാത്രമല്ല. കുടുംബകർത്തവ്യം, സാമൂഹികസേവനം, വിദ്യാഭ്യാസം, ധർമ്മം, മറ്റുള്ളവർക്കായി ചെയ്യുന്ന നിസ്വാർത്ഥ പ്രവർത്തികൾ എന്നിവയെല്ലാം യജ്ഞമാണ്. ഇത്തരം പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ ഏർപ്പെടുന്നതിനെയാണ് ഈ പദം സൂചിപ്പിക്കുന്നത്.

देवम् (ദേവം): പ്രകാശമുള്ള ദൈവത്തെ; യജ്ഞങ്ങൾക്ക് പ്രകാശവും ശക്തിയും നൽകുന്നവനെ. എല്ലാ സൽപ്രവൃത്തികൾക്കും പ്രചോദനവും ശക്തിയും നൽകുന്നത് ദൈവമാണ്. മനുഷ്യൻ ചെയ്യുന്ന യജ്ഞങ്ങൾ വിജയിക്കേണ്ട ജ്ഞാനം, മനോബലം, പ്രചോദനം എന്നിവയുടെ ഉറവിടം പരമസത്യമാണ്.

ईळते (ഈളതേ): വണങ്ങുന്നു; പുകഴ്ത്തുന്നു; ഉപാസിക്കുന്നു. ദൈവത്തെ യഥാർത്ഥമായി വണങ്ങുന്നത് വെറും വാക്കുകളിലൂടെയല്ല. അവന്റെ ഗുണങ്ങളെ ജീവിതത്തിൽ പ്രാവർത്തികമാക്കുകയും നിസ്വാർത്ഥ പ്രവർത്തികളിലൂടെ അവനെ പുകഴ്ത്തുകയും ചെയ്യുന്നതാണ് യഥാർത്ഥ ഉപാസന.

വ്യാഖ്യാനം:

ഈ മന്ത്രം മനുഷ്യജീവിതത്തിന്റെ ഉന്നതമായ ധർമ്മമാർഗം വിശദീകരിക്കുന്നു. യഥാർത്ഥ ദൈവഭക്തി വെറും വാക്കുകളാൽ ദൈവത്തെ പുകഴ്ത്തുന്നതോ ആരാധനാക്രമങ്ങൾ നടത്തുന്നതോ അല്ല; മറിച്ച് ദൈവത്തിന്റെ ഗുണങ്ങളെ സ്വന്തം ജീവിതത്തിൽ പ്രകടമാക്കുകയും മറ്റുള്ളവരുടെ നന്മയ്ക്കായി പ്രവർത്തിക്കുന്ന ജീവിതം നയിക്കുകയും ചെയ്യുന്നതാണ്. “द्रविणोदाः (ദ്രവിണോദാഃ)” എന്ന പദം തനിക്കുള്ള സമ്പത്ത്, ജ്ഞാനം, കഴിവ്, സമയം തുടങ്ങിയ വിഭവങ്ങൾ മറ്റുള്ളവരുടെ നന്മയ്ക്കായി നൽകുന്നവരെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. അതുപോലെ “द्रविणसः (ദ്രവിണസഃ)” സമ്പത്ത് സ്വാർത്ഥതയ്ക്കായി അല്ലാതെ ധാർമ്മിക പ്രവർത്തനങ്ങളും യജ്ഞമയമായ ജീവിതവും നയിക്കുന്നതിനായി ആഗ്രഹിക്കുന്നവരെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. ഇതിലൂടെ മനുഷ്യൻ നേടുന്ന എല്ലാം മറ്റുള്ളവർക്ക് പ്രയോജനപ്പെടണം എന്ന ഉന്നതമായ ചിന്ത ഊന്നിപ്പറയുന്നു.

“ग्रावहस्तासः (ഗ്രാവഹസ്താസഃ)” എന്ന പദത്തിലൂടെ ദൈവത്തെ വാക്കുകളാൽ മാത്രം സ്തുതിക്കുന്നവരല്ല, സ്വന്തം കൈകളിലൂടെയും പ്രവൃത്തികളിലൂടെയും ദൈവികമാർഗം പ്രകടമാക്കുന്നവരാണ് യഥാർത്ഥ ഉപാസകർ എന്ന് പറയുന്നു. അവർ ദൈവത്തിന്റെ നിർദ്ദേശങ്ങൾ പ്രാവർത്തികമാക്കി, ശീലം, സേവനം, ത്യാഗം, കർത്തവ്യം എന്നിവയിലൂടെ ദൈവത്തെ പുകഴ്ത്തുന്നു. ഇതിലൂടെ പ്രവർത്തിയില്ലാത്ത ഭക്തിയെക്കാൾ പ്രവർത്തനപൂർണ്ണമായ ഭക്തിയാണ് ഉന്നതമെന്ന് വ്യക്തമാകുന്നു.

“अध्वरे (അധ്വരേ)” എന്ന പദം ഹിംസ, വൈരം, ദോഷം എന്നിവയിൽ നിന്ന് വിമുക്തമായ അഹിംസാപൂർണ്ണമായ ജീവിതത്തെ വിശദീകരിക്കുന്നു. ഒരു ജീവിക്കും ദോഷം വരുത്താതെ, സ്നേഹം, കരുണ, സഹോദരത്വം, നീതിമാർഗം എന്നിവയോടെ ജീവിക്കുന്നതാണ് യഥാർത്ഥ യജ്ഞജീവിതം എന്ന് ഈ മന്ത്രം ബോധ്യപ്പെടുത്തുന്നു. മനുഷ്യന്റെ ഓരോ നല്ല പ്രവൃത്തിയും, മറ്റുള്ളവർക്കായി ചെയ്യുന്ന ഓരോ ത്യാഗവും, സാമൂഹികക്ഷേമത്തിനായി അർപ്പിക്കുന്ന ഓരോ ശ്രമവും യജ്ഞമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.

“यज्ञेषु देवमीळते (യജ്ഞേഷു ദേവമീളതേ)” എന്ന ഭാഗം ഇത്തരം യജ്ഞങ്ങളിലൂടെ മനുഷ്യൻ ദൈവത്തെ വണങ്ങുന്നു എന്ന് പറയുന്നു. എന്നാൽ ഇവിടെ ഒരു പ്രധാന ആശയം ഊന്നിപ്പറയുന്നു. മനുഷ്യൻ ചെയ്യുന്ന എല്ലാ സൽപ്രവൃത്തികളും അവന്റെ വ്യക്തിപരമായ കഴിവുകൊണ്ട് മാത്രം സംഭവിക്കുന്നതല്ല; അവയ്ക്കാവശ്യമായ ജ്ഞാനം, ശക്തി, അവസരം, പ്രചോദനം എന്നിവ നൽകുന്നത് ദൈവമാണ്. അതിനാൽ യജ്ഞങ്ങൾ ചെയ്യുന്ന മനുഷ്യൻ അവയുടെ വിജയം സ്വന്തം മഹത്വമായി കരുതാതെ, ദൈവാനുഗ്രഹത്തിന്റെ പ്രകടനമായി കാണുന്നു. ഇതിലൂടെ അവനിൽ അഹങ്കാരം ഉണ്ടാകാതെ വിനയം വളരുന്നു.

അതിനാൽ ഈ മന്ത്രം യഥാർത്ഥ ദൈവഭക്തന്റെ നാല് പ്രധാന ഗുണങ്ങളെ വ്യക്തമാക്കുന്നു: അഹിംസാപൂർണ്ണമായ ജീവിതം, മറ്റുള്ളവർക്ക് നൽകുന്നതിനായി വിഭവങ്ങൾ തേടുക, പ്രവർത്തിയിലൂടെ ദൈവത്തെ പുകഴ്ത്തുക, എല്ലാ സൽപ്രവൃത്തികളും ദൈവാനുഗ്രഹത്താൽ നടക്കുന്നു എന്ന വിനയമുള്ള ബോധം. ഇങ്ങനെ ജീവിക്കുന്ന മനുഷ്യന്റെ ജീവിതം തന്നെ യജ്ഞമയമായ ജീവിതമായി മാറുന്നു. ആ ജീവിതം അവന് മാത്രം നന്മ നൽകുന്നതല്ല; കുടുംബത്തിനും സമൂഹത്തിനും ലോകത്തിനും മുഴുവൻ പ്രകാശവും ക്ഷേമവും നൽകുന്ന ദൈവികജീവിതമായി ഉയരുന്നു. ഇതാണ് ഈ മന്ത്രത്തിന്റെ കേന്ദ്രസന്ദേശം.

ഉപസംഹാരം:

ഈ മന്ത്രം മനുഷ്യജീവിതത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ യജ്ഞതത്ത്വം വളരെ മനോഹരമായി വിശദീകരിക്കുന്നു. ദൈവഭക്തി വെറും വാക്കുകളാൽ ദൈവത്തെ സ്തുതിക്കുന്നതല്ല; ദൈവത്തിന്റെ ഗുണങ്ങളെ ജീവിതത്തിൽ പ്രാവർത്തികമാക്കുകയും മറ്റുള്ളവരുടെ നന്മയ്ക്കായി സ്വയം സമർപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നതാണ്. യഥാർത്ഥ ഭക്തൻ തനിക്കുള്ള സമ്പത്ത്, ജ്ഞാനം, കഴിവ്, ശക്തി തുടങ്ങിയ വിഭവങ്ങൾ സ്വന്തം ആവശ്യത്തിനായി മാത്രം ശേഖരിക്കാതെ, മറ്റുള്ളവർക്ക് പ്രയോജനപ്പെടുന്ന വിധത്തിൽ പങ്കുവയ്ക്കുന്നു. അവൻ സമ്പത്ത് ആഗ്രഹിച്ചാലും അത് സ്വാർത്ഥതയ്ക്കായി അല്ല; ധാർമ്മിക പ്രവർത്തനങ്ങളും സൽപ്രവൃത്തികളും നടത്തുന്നതിനുവേണ്ടിയാണ്.

അതേ സമയം, അവൻ വാക്കുകളാൽ മാത്രം ദൈവത്തെ പുകഴ്ത്താതെ, തന്റെ കർത്തവ്യങ്ങൾ, സേവനം, ശീലം, ത്യാഗപൂർണ്ണമായ പ്രവൃത്തികൾ എന്നിവയിലൂടെ ദൈവത്തെ വണങ്ങുന്നു. അഹിംസ, സ്നേഹം, കരുണ, നീതിമാർഗം എന്നിവ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള ജീവിതം നയിച്ച് ഓരോ സൽപ്രവൃത്തിയെയും യജ്ഞമായി കണക്കാക്കുന്നു. കൂടാതെ, തനിലൂടെ സംഭവിക്കുന്ന എല്ലാ നന്മകൾക്കും കാരണം ദൈവാനുഗ്രഹവും ദൈവശക്തിയുമാണെന്ന് തിരിച്ചറിഞ്ഞ്, ഒരു പ്രവൃത്തിയിലും അഹങ്കരിക്കാതെ വിനയത്തോടെ ജീവിക്കുന്നു.

അതിനാൽ മറ്റുള്ളവർക്ക് നൽകുന്നതിനായി ജീവിക്കുക, പ്രവർത്തിയിലൂടെ ദൈവത്തെ പുകഴ്ത്തുക, അഹിംസയിലും ധർമ്മമാർഗത്തിലും നിലനിൽക്കുക, എല്ലാം ദൈവാനുഗ്രഹത്തിന്റെ പ്രകടനമായി കണ്ട് വിനയത്തോടെ ജീവിക്കുക എന്നിവയാണ് ഈ മന്ത്രം ഉപദേശിക്കുന്ന ഉന്നതമായ ജീവിതമാർഗം. ഇത്തരത്തിലുള്ള യജ്ഞമയമായ ജീവിതമാണ് മനുഷ്യനെ ആത്മീയ ഉയർച്ചയിലേക്കും സാമൂഹികക്ഷേമത്തിലേക്കും ദൈവാനുഗ്രഹം ലഭിക്കുന്ന ദൈവികനിലയിലേക്കും നയിക്കുന്നത്.