नक्तोषासा सुपेशसास्मिन्यज्ञ उप ह्वये ।
इदं नो बर्हिरासदे ॥ ७ ॥

നക്തോഷാസാ സുപേശസാസ്മിൻ യജ്ഞ ഉപ ഹ്വയേ ।
ഇദം നോ ബർഹിരാസദേ ॥ 7 ॥

പദാർത്ഥം:

नक्तोषासा (നക്തോഷാസാ): രാവും പകലും; രാത്രിയെയും ഉഷസ്സിനെയും സൂചിപ്പിക്കുന്ന ദിനരാത്രകാലങ്ങൾ. “നക്ത” എന്നത് രാത്രിയെയും, “ഉഷസാ” എന്നത് ഉഷസ്സിനെയും പകലിനെയും സൂചിപ്പിക്കുന്നു. ഇവ രണ്ടും ചേർന്ന് “നക്തോഷാസാ” എന്നാകുമ്പോൾ മനുഷ്യജീവിതത്തിന്റെ സമ്പൂർണ്ണ കാലപ്രവാഹമായ രാവും പകലും എന്നാണ് അർത്ഥം. ഇവിടെ പകലും രാത്രിയും വെറും കാലത്തിന്റെ അളവുകളായി മാത്രമല്ല, മനുഷ്യജീവിതത്തെ രൂപപ്പെടുത്തുന്ന അവസരങ്ങളായാണ് കണക്കാക്കപ്പെടുന്നത്. ഓരോ പകലും ഓരോ രാത്രിയും മനുഷ്യനെ ആത്മീയമായും നൈതികമായും ഉയർത്തുന്ന സാധനങ്ങളായി മാറണം എന്നതാണ് ഇതിന്റെ ഉദ്ദേശ്യം.

सुपेशसा (സുപേശസാ): മനോഹരമായ രൂപമുള്ള, ശ്രേഷ്ഠമായ ഘടനയുള്ള, നന്മ നൽകുന്ന രൂപമുള്ള. “പേശസ്” എന്നത് രൂപം, ഘടന, സൗന്ദര്യം എന്നീ അർത്ഥങ്ങളെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. “സു” എന്ന ഉപസർഗം ചേർന്നതിനാൽ “വളരെ ശ്രേഷ്ഠമായ രൂപമുള്ള” എന്ന അർത്ഥം ലഭിക്കുന്നു. ഇവിടെ പകലും രാത്രിയും മനുഷ്യജീവിതത്തെ മനോഹരമായി രൂപപ്പെടുത്താൻ കഴിയുന്നവയായിരിക്കണം എന്ന ആശയമുണ്ട്. ഓരോ പകലിന്റെയും രാത്രിയുടെയും പ്രയോജനകരമായ ഉപയോഗമാണ് ജീവിതത്തിന്റെ മനോഹരമായ ഘടന സൃഷ്ടിക്കുന്നത്.

अस्मिन् (അസ്മിൻ): ഇതിൽ, ഈ. ഇവിടെ “അസ്മിൻ” എന്നത് അടുത്തുള്ള പദമായ “യജ്ഞേ”യുമായി ബന്ധപ്പെടുന്നു. അതായത്, മനുഷ്യന്റെ ദൈവലക്ഷ്യമുള്ള ജീവിതയാത്രയെയും, ജീവനും പരമാത്മാവും തമ്മിലുള്ള സംഗമശ്രമത്തെയും സൂചിപ്പിക്കുന്നു.

यज्ञे (യജ്ഞേ): യജ്ഞത്തിൽ; ദൈവസംഗമശ്രമത്തിൽ; സമർപ്പണജീവിതത്തിൽ. വേദത്തിൽ “യജ്” എന്ന ധാതുവിന് “സംഗതി” എന്ന, ചേരുക, ഒന്നാകുക എന്ന അർത്ഥവും ഉണ്ട്. അതിനാൽ “യജ്ഞം” വെറും യാഗചടങ്ങല്ല; ജീവൻ ദൈവവുമായി ഒന്നുചേരാനുള്ള ആന്തരികയാത്രയാണ്. ത്യാഗം, ശീലം, കടമ, ദൈവസ്മരണം എന്നിവ നിറഞ്ഞ ജീവിതമാണ് യഥാർത്ഥ യജ്ഞം. ഇവിടെ ആ ദൈവസംഗമശ്രമത്തെയാണ് മന്ത്രം “യജ്ഞം” എന്ന് വിളിക്കുന്നത്.

उप (ഉപ): സമീപത്ത്, അടുക്കൽ, ലക്ഷ്യമാക്കി. ഈ പദം അടുപ്പത്തെയും സമീപനത്തെയും സൂചിപ്പിക്കുന്നു. മനുഷ്യൻ ഉന്നതമായ ജീവിതലക്ഷ്യത്തെയും ദൈവസാന്നിധ്യത്തെയും പ്രാപിക്കുന്നതിനായി വിളിക്കുന്നതിനെ ഇത് ബോധ്യപ്പെടുത്തുന്നു.

ह्वये (ഹ്വയേ): വിളിക്കുന്നു, അപേക്ഷിക്കുന്നു, ആഹ്വാനം ചെയ്യുന്നു. ഇവിടെ മന്ത്രം ചൊല്ലുന്നവൻ പകലിനെയും രാത്രിയെയും വിളിക്കുന്നു. ഇത് വെറും കാലപ്രവാഹത്തെ വിളിക്കുന്നതല്ല; ജീവിതത്തെ ഉയർത്തുന്ന നല്ല പകലുകളെയും പ്രയോജനകരമായ രാത്രികളെയും അഭ്യർത്ഥിക്കുന്നതാണ്. ഓരോ ദിവസവും പാഴാകാതെ പുരോഗതിക്ക് അനുകൂലമാകണം എന്ന ആന്തരിക പ്രാർത്ഥനയാണ് “ഹ്വയേ”.

इदं (ഇദം): ഇത്, ഈ. ഇവിടെ “ഇത്” എന്ന് പറയുന്നത് മനുഷ്യന്റെ ഇപ്പോഴത്തെ ഹൃദയാവസ്ഥയെയും ആന്തരികലോകത്തെയും സൂചിപ്പിക്കുന്നു. ആത്മീയമായ മാറ്റം പുറത്തല്ല, ഇവിടെ, നമ്മുടെ ഉള്ളിൽ തന്നെ ആരംഭിക്കണം എന്ന് ഇത് ബോധ്യപ്പെടുത്തുന്നു.

नः (നഃ): നമുക്ക്, നമ്മുടെ, ഞങ്ങളുടേത്. ഇത് വ്യക്തിപരമായ ഒരു അപേക്ഷ മാത്രമല്ല, പൊതുനന്മയുടെ മനോഭാവവും പ്രകടിപ്പിക്കുന്നു. “എനിക്ക്” എന്നതിന് പകരം “ഞങ്ങൾക്ക്” എന്ന് പറയുന്നതിലൂടെ നല്ല ജീവിതം എല്ലാവർക്കും ലഭിക്കണമെന്ന വിശാലമായ ചിന്ത പ്രകടമാകുന്നു.

बर्हिः (ബർഹിഃ): ആസനം; പവിത്രമായ ഇരിപ്പിടം; ശുദ്ധമായ ഹൃദയം. വേദയജ്ഞങ്ങളിൽ “ബർഹിഃ” എന്നത് ദേവന്മാർ ഇരിക്കുന്നതിനുള്ള പവിത്രമായ ആസനമാണ്. ഈ മന്ത്രത്തിൽ അത് മനുഷ്യഹൃദയത്തെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നു. വാസനകളും മലിനതകളും ദുഷ്ചിന്തകളും നീക്കം ചെയ്യപ്പെട്ട, ദൈവം ഇരിക്കത്തക്ക പരിശുദ്ധമായ ഹൃദയമാണ് “ബർഹിഃ”. പകലും രാത്രിയും ഇത്തരം ഹൃദയത്തിൽ വസിച്ച് അതിനെ കൂടുതൽ മനോഹരമാക്കണം എന്നതാണ് ആശയം.

आसदे (ആസദേ): ഇരിക്കുവാൻ, വസിക്കുവാൻ, നിലകൊള്ളുവാൻ. ഇവിടെ പകലും രാത്രിയും നമ്മുടെ ഹൃദയത്തിൽ ഇരിക്കട്ടെ എന്ന് പ്രാർത്ഥിക്കുന്നു. അതായത് നമ്മുടെ ജീവിതത്തിലെ ഓരോ പകലും രാത്രിയും പാഴാകാതെ, നല്ല ഗുണങ്ങളും ആത്മീയ പുരോഗതിയും കൊണ്ട് നമ്മെ നിറയ്ക്കുന്ന രീതിയിൽ ആയിരിക്കണം. പകലും രാത്രിയും നമ്മുടെ ഉള്ളത്തെ ഉയർത്തുന്ന ശക്തികളായി വസിക്കണം എന്നതാണ് “ആസദേ” എന്ന പദത്തിന്റെ ഭാവം.

വ്യാഖ്യാനം:

ഈ മന്ത്രം മനുഷ്യജീവിതത്തിലെ ഓരോ പകലും രാത്രിയും വെറും കാലപ്രവാഹമായി കാണാതെ, ആത്മീയ പുരോഗതിക്കും ദൈവസംഗമത്തിനും വഴികാട്ടുന്ന പവിത്രമായ അവസരങ്ങളായി മാറണം എന്ന ആഴമുള്ള വേദബോധനം പ്രകടിപ്പിക്കുന്നു. മനുഷ്യൻ തന്റെ ജീവിതത്തെ യജ്ഞമയമായ സമർപ്പണമാക്കി മാറ്റുമ്പോൾ, അവന്റെ പകലും രാത്രിയും അവനെ ഉയർത്തുന്ന ശക്തികളായി മാറുന്നു എന്ന് ഈ മന്ത്രം വ്യക്തമാക്കുന്നു.

മന്ത്രം “नक्तोषासा (നക്തോഷാസാ)” എന്ന് രാവിനെയും പകലിനെയും വിളിക്കുന്നു. ഇവിടെ പകലും രാത്രിയും സമയത്തിന്റെ അളവായി മാത്രം കണക്കാക്കപ്പെടുന്നില്ല. മനുഷ്യന്റെ സമ്പൂർണ്ണ ജീവിതപ്രവാഹത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്ന പ്രതീകങ്ങളായാണ് അവയെ കാണുന്നത്. ഓരോ ഉഷസ്സും ഒരു പുതിയ അവസരമായും, ഓരോ രാത്രിയും ചിന്തയ്ക്കും ആന്തരികപുരോഗതിക്കുമുള്ള സമയമായും കാണണം. മനുഷ്യന്റെ വളർച്ച കാലത്തിന്റെ ഉപയോഗത്തെ ആശ്രയിച്ചാണ് രൂപപ്പെടുന്നത്. അതിനാൽ പകലും രാത്രിയും ജീവിതത്തെ രൂപപ്പെടുത്തുന്ന ദൈവിക വരങ്ങളായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.

ഈ പകലും രാത്രിയും “सुपेशसा (സുപേശസാ)” മനോഹരമായ രൂപമുള്ളവയായിരിക്കണം എന്ന് മന്ത്രം പ്രാർത്ഥിക്കുന്നു. “പേശസ്” എന്നത് രൂപം അല്ലെങ്കിൽ ഘടന എന്ന അർത്ഥം നൽകുന്നു. അതായത് ജീവിതത്തിലെ ഓരോ പകലും രാത്രിയും മനുഷ്യന്റെ ഉള്ളിനെയും ഗുണങ്ങളെയും മനോഹരമായി രൂപപ്പെടുത്തണം. പാഴായി ചെലവഴിക്കുന്ന സമയം ജീവിതത്തെ വികലമാക്കുന്നു; എന്നാൽ നല്ല ചിന്ത, ശീലം, കടമ, ദൈവസ്മരണം എന്നിവയോടെ ചെലവഴിക്കുന്ന പകലും രാത്രിയും ജീവിതത്തെ മനോഹരമായ രൂപമുള്ളതാക്കുന്നു. അതിനാൽ കാലത്തിന്റെ ഗുണമേന്മയുള്ള ഉപയോഗമാണ് മനുഷ്യജീവിതത്തിന്റെ സൗന്ദര്യം നിർണ്ണയിക്കുന്നത് എന്ന് ഈ മന്ത്രം ബോധ്യപ്പെടുത്തുന്നു.

ഈ ആഹ്വാനം “अस्मिन् यज्ञे (അസ്മിൻ യജ്ഞേ)” “ഈ യജ്ഞത്തിൽ” എന്നതിലാണ് സംഭവിക്കുന്നത്. വേദത്തിൽ യജ്ഞം വെറും അഗ്നിയിൽ ഹോമം ചെയ്യുന്നതല്ല; ജീവൻ ദൈവവുമായി സംഗമിക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്ന പവിത്രമായ ജീവിതരീതിയാണ്. “യജ്” എന്ന ധാതുവിന് ചേരുക, ഒന്നുചേരുക എന്ന അർത്ഥവും ഉണ്ട്. അതിനാൽ ത്യാഗം, കടമ, ശീലം, ദൈവസ്മരണം, സമർപ്പണം എന്നിവ നിറഞ്ഞ ജീവിതമാണ് യഥാർത്ഥ യജ്ഞം. മനുഷ്യജീവിതം ദൈവലക്ഷ്യമുള്ളതാകുമ്പോൾ അതുതന്നെ യജ്ഞമായി മാറുന്നു. ഈ മന്ത്രം അത്തരം ജീവിതയാത്രയെയാണ് സൂചിപ്പിക്കുന്നത്.

ആ യജ്ഞമയമായ ജീവിതത്തിനുവേണ്ടിയാണ് മന്ത്രം ചൊല്ലുന്നവൻ “उप ह्वये (ഉപ ഹ്വയേ)” “വിളിക്കുന്നു, അപേക്ഷിക്കുന്നു” എന്ന് പറയുന്നത്. ഇവിടെ പകലിനെയും രാത്രിയെയും വിളിക്കുന്നത് ഒരു രൂപകാത്മക പ്രാർത്ഥനയാണ്. “എന്റെ ജീവിതത്തിലെ ഓരോ ദിവസവും പാഴാകാതെ, എന്നെ ഉയർത്തുന്ന നല്ല കാലമായി മാറട്ടെ” എന്ന ആഴമുള്ള ആന്തരിക അപേക്ഷയാണ് ഇതിൽ അടങ്ങിയിരിക്കുന്നത്. ജീവിതത്തെ മഹത്തായതാക്കുന്ന നല്ല പകലുകളെയും പ്രയോജനകരമായ രാത്രികളെയും അഭ്യർത്ഥിച്ച് മനുഷ്യൻ ദൈവത്തെ സമീപിക്കുന്നു.

മന്ത്രം തുടർന്ന് “इदं नः बर्हिः (ഇദം നഃ ബർഹിഃ)” എന്ന് പറയുന്നു. “ബർഹിഃ” വേദയജ്ഞങ്ങളിൽ ദേവന്മാർ ഇരിക്കുന്നതിനായി ഒരുക്കുന്ന പവിത്രമായ ആസനമാണ്. എന്നാൽ ഇവിടെ അത് മനുഷ്യന്റെ പരിശുദ്ധമായ ഹൃദയത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. വാസനകൾ, ദുഷ്ചിന്തകൾ, അഹങ്കാരം, മാനസികമാലിന്യങ്ങൾ എന്നിവ നീക്കം ചെയ്യപ്പെട്ട ശുദ്ധമായ ഹൃദയമാണ് ദൈവം ഇരിക്കത്തക്ക യഥാർത്ഥ ആസനം. ഈ പരിശുദ്ധമായ ഹൃദയത്തിലാണ് പകലിന്റെയും രാത്രിയുടെയും നല്ല ഫലങ്ങൾ വസിച്ച് മനുഷ്യജീവിതത്തെ കൂടുതൽ മനോഹരമാക്കേണ്ടത് എന്ന് മന്ത്രം പ്രാർത്ഥിക്കുന്നു.

ഇതുതന്നെയാണ് “आसदे (ആസദേ)” എന്ന പദം കൂടുതൽ വ്യക്തമാക്കുന്നത്, “ഇരിക്കട്ടെ, വസിക്കട്ടെ” എന്നാണ് അതിന്റെ അർത്ഥം. അതായത് നല്ല പകലുകളും രാത്രികളും വെറും കടന്നുപോകുന്ന കാലമാകാതെ, നമ്മുടെ ഹൃദയത്തിൽ വസിച്ച് നമ്മുടെ ജീവിതത്തെ മാറ്റുന്ന ശക്തികളായി മാറണം. ഓരോ ദിവസവും ആത്മീയവളർച്ച നൽകണം; ഓരോ രാത്രിയും ആത്മപരിശോധനയ്ക്കും ആന്തരികസൗന്ദര്യം വളർത്തുന്നതിനുമുള്ള സമയമാകണം. ഇങ്ങനെ പകലും രാത്രിയും നമ്മുടെ ഹൃദയത്തിൽ വസിക്കുമ്പോൾ മനുഷ്യജീവിതം ദിവസേന ഉയരുന്നു.

അതിനാൽ ഈ മന്ത്രം കാലത്തിന്റെ പവിത്രതയെയും, ജീവിതത്തിന്റെ ലക്ഷ്യബോധമുള്ള ഉപയോഗത്തെയും, ദൈവലക്ഷ്യമുള്ള ജീവിതത്തിന്റെ ആവശ്യകതയെയും വിശദീകരിക്കുന്നു. ഓരോ പകലും രാത്രിയും മനോഹരമായ ജീവിതത്തെ രൂപപ്പെടുത്തുന്ന അവസരങ്ങളായി ഉപയോഗിച്ചാൽ മനുഷ്യൻ “ദിവസംതോറും, രാത്രിതോറും” വളരും. ആ പുരോഗതിയാണ് അവനെ ദൈവവുമായി സംഗമിപ്പിക്കുന്ന യഥാർത്ഥ യജ്ഞമായി മാറുന്നത്. ഇതാണ് ഈ മന്ത്രത്തിന്റെ ആഴത്തിലുള്ള ആത്മീയസന്ദേശം.

ഉപസംഹാരം:

ഈ മന്ത്രം മനുഷ്യജീവിതത്തിലെ ഓരോ പകലും രാത്രിയും വെറും കാലപ്രവാഹമല്ല, ദൈവലക്ഷ്യമുള്ള പുരോഗതിക്കും ആത്മീയഉയർച്ചയ്ക്കും ലഭിച്ച പവിത്രമായ അവസരങ്ങളാണെന്ന് ബോധ്യപ്പെടുത്തുന്നു. ജീവിതത്തെ മനോഹരമായി രൂപപ്പെടുത്തുന്നത് ബാഹ്യസാഹചര്യങ്ങളല്ല; പകലും രാത്രിയും എങ്ങനെ ഉപയോഗിക്കുന്നു എന്നതാണ് അതിന്റെ യഥാർത്ഥ അടിസ്ഥാനം എന്ന് ഇത് ഊന്നിപ്പറയുന്നു. യജ്ഞം വെറും ഒരു ചടങ്ങല്ല, ജീവൻ ദൈവവുമായി സംഗമിക്കുന്നതിനായി ത്യാഗം, ശീലം, കടമ, ദൈവസ്മരണം എന്നിവ നിറഞ്ഞ ജീവിതരീതിയാണെന്നും മന്ത്രം വ്യക്തമാക്കുന്നു. അത്തരം യജ്ഞമയമായ ജീവിതത്തിൽ മനുഷ്യൻ നല്ല പകലുകളെയും പ്രയോജനകരമായ രാത്രികളെയും ആന്തരികമായ പ്രാർത്ഥനയോടെ സ്വാഗതം ചെയ്യണം. അവ അവന്റെ ഹൃദയത്തിൽ വസിച്ച് ജീവിതത്തെ കൂടുതൽ മനോഹരമാക്കുന്ന ശക്തികളായി മാറണം. വാസനകളും മാനസികമാലിന്യങ്ങളും നീങ്ങിയ പരിശുദ്ധമായ ഹൃദയമാണ് ദൈവം ഇരിക്കത്തക്ക യഥാർത്ഥ ആസനം. അത്തരം ഹൃദയത്തിൽ വസിച്ച് പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഓരോ പകലും രാത്രിയും മനുഷ്യനെ ദിവസേന ഉയർത്തുകയും ദൈവസംഗമത്തിലേക്കും ആത്മീയപൂർണ്ണതയിലേക്കും നയിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു എന്നതാണ് ഈ മന്ത്രത്തിന്റെ ആഴത്തിലുള്ള ബോധനം.