घृताहवन दीदिवः प्रति ष्म रिषतो दह ।
अग्ने त्वं रक्षस्विनः ॥ ५ ॥

ഘൃതാഹവന ദീദിവഃ പ്രതി ഷ്മ ഋഷതോ ദഹ ।
അഗ്നേ ത്വം രക്ഷസ്വിനഃ ॥ 5 ॥

പദാർത്ഥം

घृताहवन (ഘൃതാഹവന): ഘൃതത്താൽ, അതായത് ശുദ്ധീകരിക്കപ്പെട്ട പ്രകാശത്താൽ, ആഹ്വാനം ചെയ്യപ്പെടുന്നവൻ; മലിനത നീക്കലിലൂടെയും ജ്ഞാനപ്രകാശത്തിലൂടെയും സമീപിക്കപ്പെടുന്നവൻ. ‘ഘൃത’ എന്നത് ഇവിടെ വെറും നെയ്യിനെ മാത്രം സൂചിപ്പിക്കുന്നില്ല; മലിനത നീങ്ങുന്നതും ജ്ഞാനപ്രകാശം വർധിക്കുന്നതും എന്ന രണ്ട് ആശയങ്ങളെയും സൂചിപ്പിക്കുന്നു. ‘ആഹവന’ എന്നത് ആഹ്വാനം ചെയ്യപ്പെടുന്നവൻ എന്നർത്ഥം നൽകുന്നു. അതുകൊണ്ട് ‘ഘൃതാഹവന’ എന്നത് ഹൃദയത്തിലെ അശുദ്ധികളെ നീക്കി ജ്ഞാനപ്രകാശം വളർത്താൻ ശ്രമിക്കുന്ന മനുഷ്യന് മാത്രമേ ഈശ്വരനെ യഥാർത്ഥമായി ആഹ്വാനം ചെയ്യാൻ കഴിയൂ എന്ന് ബോധ്യപ്പെടുത്തുന്നു. ഉള്ളം ശുദ്ധമാകാതെ ഈശ്വരസാമീപ്യം പൂർണ്ണമാകുകയില്ല എന്നതാണ് ഇതിന്റെ ആഴത്തിലുള്ള ആശയം.

दीदिवः (ദീദിവഃ): പ്രകാശമുള്ളവൻ; തേജസ്സുള്ളവൻ; ദീപ്തിയുള്ള ഈശ്വരൻ. ഈ പദം ഈശ്വരന്റെ മഹത്തായ പ്രകാശത്തെ അവതരിപ്പിക്കുന്നു. ആയിരം സൂര്യന്മാരുടെ പ്രകാശത്തെയും അതിജീവിക്കുന്ന ദൈവിക ജ്ഞാനപ്രകാശത്തെയാണ് ഇവിടെ ‘ദീദിവഃ’ എന്ന് സ്തുതിക്കുന്നത്. ഈ പ്രകാശം ബാഹ്യമായ ഇരുട്ടിനെ മാത്രം അല്ല, മനുഷ്യന്റെ ആന്തരികമായ അജ്ഞാനത്തെയും ആശയക്കുഴപ്പത്തെയും നീക്കുന്നു.

प्रति (പ്രതി): എതിരായി; നേരിട്ട്; പൂർണ്ണമായി. ഈ പദം ദുഷിച്ച മനോഭാവങ്ങൾക്കെതിരെ പ്രവർത്തിക്കേണ്ട ഉറച്ച മനസ്സിനെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. കാമം, ക്രോധം തുടങ്ങിയ ആന്തരിക ശത്രുക്കളെ സഹിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കാതെ, അവയെ നേരിട്ട് അഭിമുഖീകരിച്ച് നീക്കം ചെയ്യണം എന്നതാണ് ഇതിന്റെ ആശയം.

ष्म (ഷ്മ): നിശ്ചയമായും; ഉറപ്പായും; യഥാർത്ഥമായി. ഈ പദം പ്രാർത്ഥനയുടെ ഉറപ്പും ആഴവും പ്രകടമാക്കുന്നു. ഈശ്വരൻ ദുഷിച്ച വാസനകളെ നിശ്ചയമായും നശിപ്പിക്കും എന്ന വിശ്വാസം ഇതിൽ അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു. ഇത് സംശയരഹിതമായ ഈശ്വരവിശ്വാസത്തിന്റെ പ്രകടനമാണ്.

रिषतः (ഋഷതഃ): ദോഷം ചെയ്യുന്നവ; ഹിംസാപരമായ മനോഭാവങ്ങൾ; കാമക്രോധാദികൾ. ഇവിടെ ‘ഋഷതഃ’ എന്നത് ബാഹ്യശത്രുക്കളെയല്ല, മനുഷ്യനെ ഉള്ളിൽ നിന്ന് മുറിവേൽപ്പിക്കുന്ന കാമം, ക്രോധം, അസൂയ, അത്യാഗ്രഹം തുടങ്ങിയ ആന്തരിക ശത്രുക്കളെയാണ് സൂചിപ്പിക്കുന്നത്. ഇവ മനുഷ്യന്റെ ശാന്തിയെയും ജ്ഞാനവളർച്ചയെയും തകർക്കുന്ന അപകടകരമായ മാനസികാവസ്ഥകളാണ്.

दह (ദഹ): ചുട്ടെരിക്കണമേ; ദഹിപ്പിക്കണമേ; നശിപ്പിക്കണമേ. ഈ പദം ഈശ്വരനോടുള്ള ശക്തമായ പ്രാർത്ഥനയാണ്. ആന്തരിക ശത്രുക്കളെ ഇല്ലാതാക്കുന്ന അഗ്നിയുടെ പ്രതീകമായി ഇത് നിലകൊള്ളുന്നു. ഈശ്വരന്റെ ജ്ഞാനാഗ്നി മനുഷ്യനിലുള്ള ഓരോ ദുഷിച്ച വാസനയെയും ചുട്ടെരിച്ച് ശുദ്ധീകരിക്കണമെന്നാണ് ഇതിന്റെ ഭാവം.

अग्ने (അഗ്നേ): അഗ്നേ; കുറ്റങ്ങളെ ചുട്ടെരിക്കുന്ന ഈശ്വരനേ; അഗ്രണി പരമാത്മാവേ. ഇവിടെ ‘അഗ്നേ’ എല്ലാ കുറവുകളെയും ദഹിപ്പിച്ച് ശുദ്ധീകരിക്കുന്ന ദൈവിക ശക്തിയെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. മനുഷ്യനെ പുരോഗതിയുടെ പാതയിലൂടെ നയിക്കുകയും അവന്റെ ഉള്ളത്തെ പരിശുദ്ധമാക്കുകയും ചെയ്യുന്ന കരുണാമയനായ ഈശ്വരനെയാണ് ഇവിടെ ആഹ്വാനം ചെയ്യുന്നത്.

त्वम् (ത്വം): നീ; നീ തന്നെയാണ്. ഈ പദം ഈശ്വരന്റെ പ്രവർത്തനശക്തിയെ ഊന്നിപ്പറയുന്നു. മനുഷ്യന് സ്വന്തം ശക്തികൊണ്ട് മാത്രം എല്ലാ ആന്തരിക ശത്രുക്കളെയും ജയിക്കാൻ കഴിയില്ല; ഈശ്വരാനുഗ്രഹവും ദൈവിക സഹായവും അനിവാര്യമാണ് എന്നതാണ് ഇതിന്റെ ആശയം.

रक्षस्विनः (രക്ഷസ്വിനഃ): രാക്ഷസ മനോഭാവങ്ങൾ; ക്രൂരത നിറഞ്ഞ വികാരങ്ങൾ; അസുരവാസനകൾ. ഈ മന്ത്രത്തിന്റെ സമാപന ആശയം ഈ പദത്തിൽ അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു. ‘രക്ഷസ്വിനഃ’ എന്നത് ബാഹ്യമായ രാക്ഷസന്മാരെയല്ല; മനുഷ്യനിൽ മറഞ്ഞിരിക്കുന്ന ക്രൂരത, കാഠിന്യം, സ്വാർത്ഥത, വിദ്വേഷം, ശത്രുത തുടങ്ങിയ അസുര മനോഭാവങ്ങളെയാണ് സൂചിപ്പിക്കുന്നത്. ഇവ നിലനിൽക്കുന്നിടത്തോളം ദൈവിക ഗുണങ്ങൾ പൂർണ്ണമായി വളരാൻ കഴിയില്ല. അതുകൊണ്ട് ഈശ്വരന്റെ അഗ്നി ഇത്തരം രാക്ഷസിക വികാരങ്ങളെ പൂർണ്ണമായി ചുട്ടെരിച്ച് നശിപ്പിക്കണം; അതിനുശേഷമാണ് മനുഷ്യന് കരുണ, ശാന്തി, ജ്ഞാനം, ദൈവിക മനോഭാവങ്ങൾ എന്നിവ വളർത്തിയെടുക്കാൻ കഴിയുന്നത്.

വ്യാഖ്യാനം

ഈ മന്ത്രം മനുഷ്യന്റെ ആത്മീയജീവിതത്തിൽ അന്തർശുദ്ധി, ജ്ഞാനപ്രകാശം, ഈശ്വരാനുഗ്രഹം എന്നിവയുടെ ആവശ്യകതയെ ആഴത്തിൽ അവതരിപ്പിക്കുന്നു. ‘ഘൃതാഹവന’ എന്ന പദത്തിലൂടെ, ഈശ്വരൻ വെറും ബാഹ്യമായ ആരാധനയിലൂടെ സമീപിക്കപ്പെടുന്നവനല്ല; ഹൃദയത്തിലെ അശുദ്ധികളെ നീക്കി ജ്ഞാനപ്രകാശം വളർത്താൻ ശ്രമിക്കുന്ന മനുഷ്യന് മാത്രമേ യഥാർത്ഥമായി ആഹ്വാനം ചെയ്യാൻ കഴിയുന്ന ദൈവിക പരമാത്മാവാണെന്ന് മന്ത്രം ബോധ്യപ്പെടുത്തുന്നു. ‘ഘൃത’ എന്നത് മലിനത നീങ്ങുന്നതും ജ്ഞാനദീപ്തി വർധിക്കുന്നതും സൂചിപ്പിക്കുന്നു; അതുകൊണ്ട് ഉള്ളം പരിശുദ്ധമാകാതെ ഈശ്വരസാമീപ്യവും പൂർണ്ണമാകുകയില്ല എന്നതാണ് ഈ പദത്തിന്റെ അടിസ്ഥാന ഉപദേശം.

‘ദീദിവഃ’ എന്ന പദം ഈശ്വരന്റെ മഹത്തായ പ്രകാശത്തെ അവതരിപ്പിക്കുന്നു. ആയിരം സൂര്യന്മാരുടെ പ്രകാശത്തെയും അതിജീവിക്കുന്ന ദൈവിക ജ്ഞാനപ്രകാശമായി നിലകൊള്ളുന്ന അദ്ദേഹം മനുഷ്യന്റെ ബാഹ്യമായ ഇരുട്ടിനെ മാത്രമല്ല, ആന്തരികമായ അജ്ഞാനം, ആശയക്കുഴപ്പം, മനസ്സിന്റെ ഇരുട്ട് എന്നിവയെയും നീക്കുന്നു. ഈ ദൈവികപ്രകാശത്തെ തേടുന്ന മനുഷ്യൻ ‘പ്രതി’ എന്ന പദത്തിൽ ഊന്നിപ്പറയുന്നതുപോലെ, കാമം, ക്രോധം, മറ്റ് ദുഷിച്ച മനോഭാവങ്ങൾ എന്നിവ സഹിക്കാതെ അവയെ നേരിട്ട് അഭിമുഖീകരിച്ച് ജയിക്കേണ്ട ഉത്തരവാദിത്വമുള്ളവനാകുന്നു.

‘ഷ്മ’ എന്ന പദം ഈ പ്രാർത്ഥനയുടെ ഉറപ്പിനെയും അചഞ്ചലമായ ഈശ്വരവിശ്വാസത്തെയും പ്രകടമാക്കുന്നു. ഈശ്വരൻ ദുഷിച്ച വാസനകളെ നിശ്ചയമായും നശിപ്പിക്കും എന്ന ആഴത്തിലുള്ള വിശ്വാസം ഇതിൽ അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു. ‘ഋഷതഃ’ എന്നത് ബാഹ്യശത്രുക്കളെയല്ല, മനുഷ്യനെ ഉള്ളിൽ നിന്ന് മുറിവേൽപ്പിക്കുന്ന കാമം, ക്രോധം, അസൂയ, അത്യാഗ്രഹം തുടങ്ങിയ ആന്തരിക ശത്രുക്കളെയാണ് സൂചിപ്പിക്കുന്നത്. ഇവ മനുഷ്യന്റെ ശാന്തിയെയും ജ്ഞാനവളർച്ചയെയും തകർക്കുന്ന അപകടകരമായ ശക്തികളാണ്.

അതുകൊണ്ട് ‘ദഹ’ എന്ന പദത്തിലൂടെ ഈ ദുഷിച്ച വാസനകളെയും അശുദ്ധമായ മനോഭാവങ്ങളെയും ഈശ്വരന്റെ ജ്ഞാനാഗ്നി ചുട്ടെരിച്ച് നശിപ്പിക്കണമെന്ന ആഴത്തിലുള്ള പ്രാർത്ഥന പ്രകടമാകുന്നു. ‘അഗ്നേ’ എന്നത് കുറ്റങ്ങളെയും കുറവുകളെയും ദഹിപ്പിച്ച് മനുഷ്യനെ പുരോഗതിയുടെ പാതയിലൂടെ നയിക്കുന്ന അഗ്രണി പരമാത്മാവിനെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. മനുഷ്യന് സ്വന്തം ശക്തികൊണ്ട് മാത്രം എല്ലാ ആന്തരിക ശത്രുക്കളെയും ജയിക്കാൻ കഴിയില്ല; ‘ത്വം’ എന്ന പദത്തിലൂടെ ഈശ്വരാനുഗ്രഹവും ദൈവിക സഹായവും അനിവാര്യമാണെന്ന് മന്ത്രം വ്യക്തമാക്കുന്നു.

മന്ത്രത്തിന്റെ സമാപന പദമായ ‘രക്ഷസ്വിനഃ’ മനുഷ്യനിൽ മറഞ്ഞിരിക്കുന്ന രാക്ഷസിക മനോഭാവങ്ങളെയാണ് സൂചിപ്പിക്കുന്നത്. ക്രൂരത, കാഠിന്യം, സ്വാർത്ഥത, വിദ്വേഷം, ശത്രുത തുടങ്ങിയ അസുരവികാരങ്ങൾ നിലനിൽക്കുന്നിടത്തോളം ദൈവിക ഗുണങ്ങൾ പൂർണ്ണമായി വിരിയുകയില്ല. അതുകൊണ്ട് ഈശ്വരന്റെ അഗ്നി അവയെ പൂർണ്ണമായി ദഹിപ്പിച്ച് നീക്കണം; അതിനുശേഷമാണ് കരുണ, ശാന്തി, ജ്ഞാനം, ദൈവിക മനോഭാവങ്ങൾ എന്നിവ മനുഷ്യനിൽ സ്ഥിരപ്പെടുന്നത്.

അതുകൊണ്ട് ഈ മന്ത്രത്തെ സമഗ്രമായി കാണുമ്പോൾ, ഉള്ളത്തെ ശുദ്ധീകരിച്ച് ജ്ഞാനപ്രകാശം വളർത്തുന്ന മനുഷ്യൻ യഥാർത്ഥമായി ഈശ്വരനെ സമീപിക്കുന്നു; പ്രകാശസ്വരൂപനായ അഗ്നി ഈശ്വരൻ കാമം, ക്രോധം, അസുര മനോഭാവങ്ങൾ എന്നിവയെ നിശ്ചയമായും ചുട്ടെരിച്ച് നശിപ്പിക്കുകയും മനുഷ്യനെ അന്തർശുദ്ധി, ഈശ്വരപ്രകാശം, ദൈവിക ഗുണങ്ങൾ എന്നിവ നിറഞ്ഞ ഉന്നതമായ ആത്മീയജീവിതത്തിലേക്ക് ഉയർത്തുകയും ചെയ്യുന്നു എന്ന ആഴത്തിലുള്ള വൈദിക ഉപദേശം നൽകുന്നു.

ഉപസംഹാരം

ഈ മന്ത്രം മനുഷ്യന്റെ ആത്മീയ പുരോഗതി ബാഹ്യമായ ആരാധനയിൽ മാത്രം അല്ല, ഹൃദയത്തിന്റെ പരിശുദ്ധിയിലും ജ്ഞാനപ്രകാശത്തിന്റെ വളർച്ചയിലുമാണ് എന്ന് ആഴത്തിൽ ബോധ്യപ്പെടുത്തുന്നു. ഉള്ളിലെ അശുദ്ധികളെ നീക്കി ജ്ഞാനം വളർത്തുന്ന മനുഷ്യനാൽ മാത്രമാണ് പ്രകാശസ്വരൂപനായ അഗ്നി ഈശ്വരനെ യഥാർത്ഥമായി ആഹ്വാനം ചെയ്യാൻ കഴിയുന്നത്. ആ ദൈവിക പ്രകാശം മനുഷ്യന്റെ അജ്ഞാനം, ആശയക്കുഴപ്പം, മനസ്സിന്റെ ഇരുട്ട് എന്നിവ നീക്കി, കാമം, ക്രോധം, അസൂയ തുടങ്ങിയ ദോഷകരമായ ആന്തരിക ശത്രുക്കളെ നിശ്ചയമായും ചുട്ടെരിച്ച് നശിപ്പിക്കുന്നു.

കൂടാതെ, മനുഷ്യന് സ്വന്തം ശക്തികൊണ്ട് മാത്രം ആന്തരിക വാസനകളെയും അസുര മനോഭാവങ്ങളെയും പൂർണ്ണമായി ജയിക്കാൻ കഴിയില്ല; അതിന് ദൈവിക അനുഗ്രഹവും ഈശ്വരജ്ഞാനത്തിന്റെ അഗ്നിയും അനിവാര്യമാണെന്ന് മന്ത്രം ഊന്നിപ്പറയുന്നു. ക്രൂരത, സ്വാർത്ഥത, വിദ്വേഷം, ശത്രുത തുടങ്ങിയ രാക്ഷസിക വികാരങ്ങൾ നശിച്ചതിനുശേഷമാണ് കരുണ, ശാന്തി, ജ്ഞാനം, ദൈവിക ഗുണങ്ങൾ എന്നിവ പൂർണ്ണമായി വിരിയാൻ കഴിയുന്നത്.

അതുകൊണ്ട് ഈ മന്ത്രത്തിന്റെ സാരം, ഉള്ളത്തെ പരിശുദ്ധമാക്കി ജ്ഞാനപ്രകാശം വളർത്തുകയും ഈശ്വരന്റെ ദൈവിക അഗ്നിയെ ആശ്രയിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന മനുഷ്യൻ തന്റെ ആന്തരിക അസുരവാസനകളെ നശിപ്പിച്ച് ദൈവിക ഗുണങ്ങൾ നിറഞ്ഞ പ്രകാശമയമായ ആത്മീയജീവിതം പ്രാപിക്കുന്നു എന്നതാണ്.