युक्ष्वा हि केशिना हरी वृषणा कक्ष्यप्रा ।
अथा न इन्द्र सोमपा गिरामुपश्रुतिं चर ॥ ३ ॥

യുക്ഷ്വാ ഹി കേശിനാ ഹരീ വൃഷ്ണാ കക്ഷ്യപ്രാ ।
അഥാ ന ഇന്ദ്ര സോമപാ ഗിരാമുപശ്രുതിം ചര ॥ 3 ॥

പദാർത്ഥം

युक्ष्वा (യുക്ഷ്വാ) കൂട്ടിച്ചേർക്കുക, ബന്ധിക്കുക. രഥത്തിൽ കുതിരകളെ ബന്ധിപ്പിക്കുന്നതുപോലെ, മനുഷ്യൻ തന്റെ ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ ക്രമപ്പെടുത്തി നിയന്ത്രണത്തിൽ കൊണ്ടുവന്ന് നല്ല പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ ഏർപ്പെടുത്തണം എന്നതിനെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു.

हि (ഹി) നിശ്ചയമായും, ഉറപ്പായും. “തീർച്ചയായും ഇങ്ങനെ ചെയ്യുക” എന്ന് ഊന്നിപ്പറയുന്നു.

केशिना (കേശിനാ) പ്രകാശകിരണങ്ങളുള്ളവ. “കേശ” എന്നതിന് പ്രകാശകിരണം എന്ന അർത്ഥവും ഉണ്ട്. ജ്ഞാനം നൽകുന്ന ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ പ്രകാശംപോലെ സത്യത്തെ വെളിപ്പെടുത്തുന്നു.

हरी (ഹരീ) രണ്ട് കുതിരകൾ. ഇവിടെ ജ്ഞാനേന്ദ്രിയങ്ങളെയും കർമേന്ദ്രിയങ്ങളെയും പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നു.

वृषणा (വൃഷ്ണാ) ശക്തിയുള്ളവ, ബലമുള്ളവ. കർമേന്ദ്രിയങ്ങൾ ഉത്സാഹത്തോടും ശക്തിയോടും കൂടി പ്രവർത്തിക്കണം എന്നതിനെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു.

कक्ष्यप्रा (കക്ഷ്യപ്രാ) അരക്കച്ച കെട്ടിയവർ, സജ്ജരായവർ. ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ തങ്ങളുടെ കടമ നിർവഹിക്കാൻ എപ്പോഴും സജ്ജരായിരിക്കണം എന്ന് വ്യക്തമാക്കുന്നു.

अथा (അഥാ) പിന്നീട്, അതിനുശേഷം. ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ ക്രമപ്പെടുത്തിയതിനുശേഷം എന്ന അർത്ഥം.

नः (നഃ) ഞങ്ങളുടെ, ഞങ്ങൾക്ക്. ഭക്തരുടെ പ്രാർത്ഥനയെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു.

इन्द्र (ഇന്ദ്ര) ഇന്ദ്രിയങ്ങളുടെ അധിപൻ. സ്വന്തം ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ ജയിച്ച ജിതേന്ദ്രിയനായ മനുഷ്യനെയും സൂചിപ്പിക്കുന്നു.

सोमपा (സോമപാ) സോമം പാനം ചെയ്യുന്നവൻ. ഇവിടെ “സോമം” ദൈവികശക്തി, ആനന്ദം, ആന്തരിക ഉത്സാഹം എന്നീ അർത്ഥങ്ങളിൽ വരുന്നു.

गिराम् (ഗിരാം) വാക്കുകൾ, വേദവാണികൾ. ഗുരുവിന്റെ ഉപദേശങ്ങൾ, ജ്ഞാനവചനങ്ങൾ, വേദമന്ത്രങ്ങൾ എന്നിവയെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു.

उपश्रुतिम् (ഉപശ്രുതിം) സമീപത്തുനിന്ന് കേൾക്കുക. ആചാര്യന്റെ സമീപത്ത് വിനയത്തോടെ ഉപദേശം ശ്രവിക്കുന്നതിനെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു.

चर (ചര) നടക്കുക, പ്രവർത്തിക്കുക, ശ്രമിക്കുക. ജ്ഞാനം നേടാൻ പരിശ്രമിക്കുകയും കേട്ട ഉപദേശം ജീവിതത്തിൽ പ്രാവർത്തികമാക്കുകയും ചെയ്യുക എന്നതിനെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു.

വ്യാഖ്യാനം

ഈ മന്ത്രം മനുഷ്യജീവിതത്തിലെ ആന്തരികശാസനവും ഇന്ദ്രിയനിയന്ത്രണവും ജ്ഞാനവും ധാർമികപ്രവർത്തനങ്ങളും വളരെ ആഴത്തിൽ അവതരിപ്പിക്കുന്നു. മനുഷ്യൻ തന്റെ ജീവിതത്തെ ഒരു രഥമായും, ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ ആ രഥത്തെ വലിക്കുന്ന കുതിരകളായും കണ്ട് അവയെ ശരിയായ പാതയിൽ നിയന്ത്രിച്ച് നടത്തണം എന്നാണ് മന്ത്രം ഉപദേശിക്കുന്നത്.

“युक्ष्वा (യുക്ഷ്വാ)” എന്ന പദത്തിന് “കൂട്ടിച്ചേർക്കുക”, “ബന്ധിക്കുക” എന്ന അർത്ഥമുണ്ട്. രഥത്തിൽ കുതിരകളെ ബന്ധിപ്പിക്കുന്നതുപോലെ മനുഷ്യൻ തന്റെ ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ ക്രമപ്പെടുത്തി നിയന്ത്രണത്തിൽ കൊണ്ടുവരണം എന്നതാണ് ഇതിന്റെ ഉദ്ദേശ്യം. “हि (ഹി)” എന്നത് “നിശ്ചയമായും”, “ഉറപ്പായും” എന്ന അർത്ഥത്തിൽ ഇന്ദ്രിയനിയന്ത്രണം ആത്മീയജീവിതത്തിന് അനിവാര്യമാണെന്ന് ഊന്നിപ്പറയുന്നു.

“केशिना (കേശിനാ)” എന്നത് പ്രകാശകിരണങ്ങളുള്ളവ എന്ന അർത്ഥം നൽകുന്നു. ജ്ഞാനേന്ദ്രിയങ്ങൾ മനുഷ്യന് പ്രകാശം നൽകുന്ന കിരണങ്ങളെപ്പോലെയാണ്. അവ സത്യത്തെയും ജ്ഞാനത്തെയും വെളിപ്പെടുത്തുന്നു. “हरी (ഹരീ)” എന്നത് രണ്ട് കുതിരകൾ എന്നാണ് അർത്ഥം. ഇവിടെ അത് ജ്ഞാനേന്ദ്രിയങ്ങളെയും കർമേന്ദ്രിയങ്ങളെയും സൂചിപ്പിക്കുന്നു. മനുഷ്യന്റെ അറിവും പ്രവർത്തനവും പരസ്പരം ഏകീകരിച്ച് പ്രവർത്തിക്കണം എന്നതാണ് ഇതിന്റെ ആശയം.

“वृषणा (വൃഷ്ണാ)” എന്നത് ശക്തിയുള്ളവ, ബലമുള്ളവ എന്നർത്ഥം നൽകുന്നു. കർമേന്ദ്രിയങ്ങൾ ഉത്സാഹത്തോടും ശക്തിയോടും കൂടി ധാർമികപ്രവർത്തനങ്ങളിൽ ഏർപ്പെടണം. “कक्ष्यप्रा (കക്ഷ്യപ്രാ)” എന്നത് അരക്കച്ച കെട്ടിയവർ, സജ്ജരായവർ എന്നർത്ഥം നൽകുന്നു. യുദ്ധത്തിനായി സജ്ജരായി നിൽക്കുന്ന വീരനെപ്പോലെ ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ തങ്ങളുടെ കടമ നിർവഹിക്കാൻ എപ്പോഴും തയ്യാറായിരിക്കണം എന്നാണ് ഇത് വ്യക്തമാക്കുന്നത്.

“अथा (അഥാ)” എന്നത് “പിന്നീട്”, “അതിനുശേഷം” എന്നർത്ഥം നൽകുന്നു. ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ ക്രമപ്പെടുത്തിയതിനുശേഷം മനുഷ്യന് ഉയർന്ന ആത്മീയപഥത്തിലേക്ക് പ്രവേശിക്കാൻ കഴിയും എന്നതാണ് ഇതിന്റെ സന്ദേശം. “नः (നഃ)” എന്നത് “ഞങ്ങളുടെ”, “ഞങ്ങൾക്ക്” എന്ന അർത്ഥത്തിൽ ഭക്തരുടെ പ്രാർത്ഥനയെ പ്രകടിപ്പിക്കുന്നു.

“इन्द्र (ഇന്ദ്ര)” എന്നത് ഇന്ദ്രിയങ്ങളുടെ അധിപൻ എന്നാണ് അർത്ഥം. ഇവിടെ അത് ബാഹ്യദേവതയെ മാത്രം സൂചിപ്പിക്കുന്നില്ല; സ്വന്തം ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ ജയിച്ച ജിതേന്ദ്രിയനായ മനുഷ്യനെയും സൂചിപ്പിക്കുന്നു. “सोमपा (സോമപാ)” എന്നത് സോമം പാനം ചെയ്യുന്നവൻ എന്നർത്ഥം. ഇവിടെ സോമം ദൈവികാനന്ദം, ആന്തരിക ഉത്സാഹം, ആത്മീയശക്തി എന്നിവയെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നു.

“गिराम् (ഗിരാം)” എന്നത് വേദവാണികൾ, ജ്ഞാനവചനങ്ങൾ, ഗുരുവിന്റെ ഉപദേശങ്ങൾ എന്നർത്ഥം നൽകുന്നു. “उपश्रुतिम् (ഉപശ്രുതിം)” എന്നത് സമീപത്തുനിന്ന് കേൾക്കുക എന്നർത്ഥമാണ്. അതായത് ആചാര്യന്റെ സമീപത്ത് വിനയത്തോടെ ജ്ഞാനം ശ്രവിക്കുക. “चर (ചര)” എന്നത് പ്രവർത്തിക്കുക, നടക്കുക, ശ്രമിക്കുക എന്നർത്ഥം നൽകുന്നു. കേട്ട ജ്ഞാനം ജീവിതത്തിൽ പ്രാവർത്തികമാക്കണം എന്നാണ് ഇത് വ്യക്തമാക്കുന്നത്.

ഈ മന്ത്രത്തിന്റെ സമ്പൂർണ്ണമായ ആന്തരിക അർത്ഥം ഇതാണ്: മനുഷ്യൻ തന്റെ ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ ക്രമപ്പെടുത്തി അവയെ ജ്ഞാനത്തിനും ധാർമികകർമ്മങ്ങൾക്കും ഉപയോഗിക്കണം. ജ്ഞാനേന്ദ്രിയങ്ങൾ സത്യത്തെ പ്രകാശമായി കാണിച്ചുതരണം; കർമേന്ദ്രിയങ്ങൾ നല്ല പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ ഉറച്ചുനിൽക്കണം. അതിനുശേഷം മനുഷ്യൻ ദൈവികശക്തി നേടി, ഗുരുവിന്റെ ഉപദേശം വിനയത്തോടെ കേട്ട്, ആ ജ്ഞാനം ജീവിതത്തിൽ പ്രാവർത്തികമാക്കി ആത്മീയമായ ഉയർച്ച കൈവരിക്കണം. ഇതാണ് ഈ മന്ത്രത്തിന്റെ ആഴത്തിലുള്ള തത്ത്വചിന്ത.

ഉപസംഹാരം

ഈ മന്ത്രം മനുഷ്യജീവിതത്തിലെ ഉന്നതമായ ശീലനെയും ആത്മീയയാത്രയെയും അവതരിപ്പിക്കുന്നു. മനുഷ്യൻ തന്റെ ജ്ഞാനേന്ദ്രിയങ്ങളെയും കർമേന്ദ്രിയങ്ങളെയും നിയന്ത്രണത്തിൽ കൊണ്ടുവന്ന് അവയെ ജ്ഞാനം നേടുന്നതിനും ധാർമികകർമ്മങ്ങളിൽ ഏർപ്പെടുന്നതിനും ഉപയോഗിക്കണം എന്ന് ഇത് ഊന്നിപ്പറയുന്നു.

ജ്ഞാനേന്ദ്രിയങ്ങൾ പ്രകാശകിരണങ്ങളെപ്പോലെ സത്യത്തെയും ജ്ഞാനത്തെയും വെളിപ്പെടുത്തണം. കർമേന്ദ്രിയങ്ങൾ ശക്തിയോടും ഉറച്ച മനസ്സോടും കൂടി സത്കർമ്മങ്ങളിൽ പ്രവർത്തിക്കണം. ഇങ്ങനെ ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ ക്രമപ്പെടുത്തിയതിനുശേഷം മനുഷ്യൻ ദൈവികശക്തിയും ആനന്ദവും നേടി, ആചാര്യന്റെ ഉപദേശങ്ങൾ വിനയത്തോടെ കേട്ട് അവ ജീവിതത്തിൽ പ്രാവർത്തികമാക്കണം.

ഇതിലൂടെ അവൻ ആത്മനിയന്ത്രണം, ജ്ഞാനം, ധർമ്മം, ആത്മീയോന്നതി എന്നിവ കൈവരിക്കുകയും ജീവിതത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ പ്രയോജനം തിരിച്ചറിയുകയും ചെയ്യുന്നു. ഇതാണ് ഈ മന്ത്രത്തിന്റെ പ്രധാന സന്ദേശം.