अर्जुन उवाच-
स्थितप्रज्ञस्‍य का भाषा समाधिस्थस्य केशव ।
स्थितधी: किं प्रभाषेत किमासीत व्रजेत किम् ॥ ५४ ॥

அர்ஜுனன் கேட்டது –
ஸ்த்திதப்ரஜ்ஞஸ்ய கா பாஷா ஸமாதிஸ்த்தஸ்ய கேசவ |
ஸ்த்திததீ: ப்ரபாஷேத கிமாஸீத வ்ரஜேத கிம் || 54 ||

பொருள்:

அர்ஜுனன் கூறினான்:

கேசவா! சமாதியில் நிலைபெற்றுள்ள ஸ்திதப்ரஜ்ஞனின் அடையாளம் என்ன? நிலைத்த புத்தியுடையவன் எவ்வாறு பேசுவான்? எவ்வாறு அமர்ந்திருப்பான்? எவ்வாறு நடந்து கொள்வான்? என்பதை எனக்குக் கூறுங்கள்.

விளக்கம்:

இந்த அத்தியாயத்தின் முந்தைய பகுதிகளில் பகவான் மனிதனுடைய வாழ்க்கையின் இறுதி லட்சியமான மோக்ஷத்தை எடுத்துரைத்து, அந்த லட்சியத்தை அடைவதற்கான முறையையும் படிப்படியாக விளக்கினார். முதலில் ஆத்மஞானத்தின் அவசியத்தை எடுத்துரைத்தார். அதன் பின்னர் மனத்தூய்மையை அடைவதற்கான கர்ம யோகத்தை விளக்கினார். கர்ம யோகத்தை முறையாக அனுஷ்டிக்கும் போது மனம் பக்குவமடைந்து விவேகம், வைராக்கியம், முமுக்ஷுத்துவம் ஆகியவை உருவாகின்றன. அதன் பிறகு ஞான யோகத்திற்குத் தகுதி ஏற்படுகிறது. ச்ரவணம், மனனம், நிதித்யாசனம் ஆகியவற்றின் மூலம் ஆத்ம தத்துவத்தை அறிந்து, அந்த அறிவில் உறுதியாக நிலைபெறும்போது ஞான யோகத்தின் பலனான மோக்ஷத்தை அடைகிறான் என்று பகவான் விளக்கினார்.

முந்தைய ஸ்லோகத்தில் இதன் நிறைவு நிலையை மிகவும் தெளிவாகக் கூறினார். பலவிதமான கருத்துகள், உபதேசங்கள் ஆகியவற்றால் சிதறியிருந்த புத்தி, ச்ரவணம், மனனம், நிதித்யாசனம் ஆகிய சாதனைகளின் மூலம் தெளிவடைந்து, ஆத்ம தத்துவத்தில் அசையாமல் நிலைபெறும் போது, அந்த மனிதன் யோகத்தை அடைந்தவன் என்று கூறினார். அதாவது அவனுடைய அறிவு வெறும் கேள்வி அறிவாக இல்லாமல், உறுதியான ஆத்மஞானமாக மாறிவிட்டது.

இதைக் கேட்ட அர்ஜுனனுக்கு இயல்பாக ஒரு முக்கியமான சந்தேகம் எழுகிறது. “இப்படிப்பட்ட ஞானி இருக்கிறார் என்று நீங்கள் கூறுகிறீர்கள். அவர் ஆத்மஞானத்தில் நிலைபெற்றவர் என்று எப்படி தெரிந்துகொள்வது? அவர் மற்ற மனிதர்களிடமிருந்து எவ்வாறு வேறுபடுகிறார்? அவருடைய வாழ்க்கையில் என்னென்ன அடையாளங்கள் வெளிப்படும்?” என்பதே அந்தக் கேள்வி.

அதனால்தான் அர்ஜுனன் இங்கு ஒரு ஞானியை மூன்று விதமான பெயர்களால் குறிப்பிடுகின்றான். “ஸ்திதப்ரஜ்ஞன்”, “ஸமாதிஸ்தன்”, “ஸ்திததீ” என்பவையே அவை. இந்த மூன்று சொற்களும் தனித்தனி மனிதர்களைக் குறிக்கவில்லை. ஒரே ஞானியின் வெவ்வேறு அம்சங்களை எடுத்துக்காட்டுகின்றன.

“ஸ்திதப்ரஜ்ஞஸ்ய” என்ற சொல்லைப் முதலில் எடுத்துக்கொள்வோம். “ப்ரஜ்ஞா” என்றால் தெளிவான ஞானம். பொதுவான அறிவை மட்டும் அல்லாமல், ஆத்ம தத்துவத்தைப் பற்றிய சந்தேகமற்ற, தெளிவான அறிவை இங்கு குறிக்கிறது. “ஸ்தித” என்றால் நிலைபெற்ற, உறுதியாக நிற்கின்ற. ஆகவே ஸ்திதப்ரஜ்ஞன் என்றால் ஆத்ம தத்துவத்தைப் பற்றிய தெளிவான ஞானத்தில் உறுதியாக நிலைபெற்றவன் என்று பொருள்.

இதில் ஒரு முக்கியமான வேறுபாட்டை நாம் புரிந்துகொள்ள வேண்டும். ஒருவருக்கு ஆத்மஞானம் பற்றிய தகவல் தெரிந்திருக்கலாம். அவர் வேதாந்த வகுப்பில் கலந்து கொண்டிருக்கலாம். பல நூல்களைப் படித்திருக்கலாம். பல ஸ்லோகங்களை மனப்பாடம் செய்திருக்கலாம். ஆனால் அவை அனைத்தும் இருந்தாலும், வாழ்க்கையின் ஒரு கடினமான சூழ்நிலை வந்தவுடன் அவர் பழைய அறியாமையின் அடிப்படையில் செயல்பட்டால், அந்த அறிவு இன்னும் “ஸ்தித” ஆகவில்லை என்று புரிந்துகொள்ள வேண்டும். “ஸ்திதப்ரஜ்ஞன்” என்ற சொல்லில் அறிவு இருப்பது மட்டும் முக்கியமல்ல; அந்த அறிவில் நிலைபெற்றிருப்பதே முக்கியம்.

இதனால்தான் முன்பு பகவான் “ஸமாதாவசலா புத்திஃ” என்று கூறினார். புத்தி ஆத்ம தத்துவத்தில் அமைதியாகவும் உறுதியாகவும் நிலைபெற வேண்டும். அந்த நிலையை அடைந்தவனையே இங்கு அர்ஜுனன் “ஸ்திதப்ரஜ்ஞன்” என்று அழைக்கிறான்.

அடுத்ததாக “ஸமாதிஸ்தஸ்ய கேசவ” என்று கேட்கிறான். “ஸமாதிஸ்தன்” என்றால் சமாதியில் நிலைபெற்றவன். இங்கு சமாதி என்ற சொல்லை வெறும் கண்களை மூடி ஒரு குறிப்பிட்ட ஆசனத்தில் அமர்ந்து கொண்டிருக்கும் தியான நிலையாக மட்டும் எடுத்துக்கொள்ளக் கூடாது. முந்தைய ஸ்லோகத்தின் சூழலில், ஆத்ம தத்துவத்தில் நிலைபெற்றிருப்பதே இங்கு சமாதி. ஆத்மாவில் அல்லது ஆத்மஞானத்தில் புத்தி நிலைபெற்றிருக்கும் நிலையே இங்கு குறிக்கப்படுகிறது.

அதாவது அர்ஜுனன் கேட்பது, “எப்போதும் கண்களை மூடி தியானத்தில் அமர்ந்திருப்பவர் எப்படி இருப்பார்?” என்பதல்ல. மாறாக, ஆத்மஞானத்தில் உறுதியாக நிலைபெற்ற ஞானி நடைமுறை வாழ்க்கையில் எவ்வாறு இருப்பார்? என்பதே அவனுடைய உண்மையான கேள்வி.

அதற்குப் பிறகு அர்ஜுனன் “ஸ்திததீஃ” என்று இன்னொரு சொல்லைப் பயன்படுத்துகிறான். “தீ” என்றால் புத்தி, அறிவு, ஞானம். “ஸ்திததீ” என்றால் உறுதியான ஞானத்தை உடையவன். ஆகவே “ஸ்திதப்ரஜ்ஞன்”, “ஸமாதிஸ்தன்”, “ஸ்திததீ” ஆகிய மூன்று சொற்களும் ஆத்மஞானத்தில் நிலைபெற்ற ஒரே ஞானியையே குறிக்கின்றன.

இப்போது அர்ஜுனனுடைய கேள்வியின் மிக முக்கியமான பகுதி தொடங்குகிறது: “கிம் ப்ரபாஷேத்?” — அவன் எப்படி பேசுவான்? “கிமாஸீத்?” — அவன் எப்படி இருப்பான் அல்லது அமர்ந்திருப்பான்? “வ்ரஜேத் கிம்?” — அவன் எப்படி நடப்பான், எப்படி வாழ்க்கையில் செயல்படுவான்?

இந்தக் கேள்விகளை அப்படியே வெளிப்புறமாக எடுத்துக்கொண்டால், “ஞானி எந்த மொழியில் பேசுவான்?”, “எப்படி உட்காருவான்?”, “எப்படி நடப்பான்?” என்ற பொருள் வந்துவிடும். ஆனால் அர்ஜுனனுடைய நோக்கம் அது அல்ல. ஞானி எப்போதும் சமஸ்கிருதத்தில்தான் பேசுவாரா, பத்மாசனத்தில் மட்டுமே உட்காருவாரா, அவருடைய நடைக்கு தனியாக ஒரு விதி இருக்குமா என்பதைக் கேட்கவில்லை. இந்தக் கேள்விகளின் உள்ளார்ந்த பொருள் அவனுடைய மனம், வாக்கு, உடல் ஆகியவற்றின் நடைமுறை எவ்வாறு இருக்கும்? என்பதாகும்.

இதனை “மனோ–வாக்–காய வியாபாரம்” என்ற கோணத்தில் புரிந்துகொள்ளலாம். ஞானியின் மனம் எவ்வாறு செயல்படுகிறது? அவன் என்ன சிந்திக்கிறான்? அவனுடைய பேச்சு எப்படிப்பட்டது? அவன் உடலை எவ்வாறு பயன்படுத்துகிறான்? மற்றவர்களுடன் அவன் எவ்வாறு தொடர்பு கொள்கிறான்? அவனுடைய நடைமுறை வாழ்க்கை எப்படிப்பட்டது? இவற்றை அறியவே அர்ஜுனன் கேட்கிறான்.

இதில் ஒரு மிக முக்கியமான சந்தேகத்தை அர்ஜுனன் முன்கூட்டியே எடுத்துக்கொள்கிறான். ஞானத்தை அடைந்தவுடன் உடல் மறைந்துவிடுமா? மனம் இல்லாமல் போய்விடுமா? புத்தி, அகங்காரம் அனைத்தும் மறைந்துவிடுமா? இல்லை. ஞானியும் உடலோடு வாழ்கிறான். அவனுக்கும் உடல் இருக்கிறது; மனம் இருக்கிறது; புத்தி இருக்கிறது; அகங்காரம் என்ற நடைமுறை கருவியும் இருக்கிறது. அவன் “நான்” என்று பேசவும் முடியும். “நான் சாப்பிடுகிறேன்”, “நான் போகிறேன்”, “எனக்கு இது வேண்டும்” என்று நடைமுறை வாழ்க்கையில் பேசுவதும் இயல்பானதே.

அப்படியானால் ஞானிக்கும் சாதாரண மனிதனுக்கும் என்ன வித்தியாசம்? வெளிப்புற கருவிகள் இருப்பதிலல்ல; அவற்றுடன் அவன் கொண்டுள்ள அடையாளத்திலும் அணுகுமுறையிலும் வித்தியாசம் உள்ளது. அறியாமையில் இருப்பவன் உடல், மனம், அகங்காரம் ஆகியவற்றையே தன்னுடைய உண்மையான சொரூபமாக எடுத்துக்கொள்கிறான். ஞானி அவற்றை தன்னுடைய கருவிகளாகப் பயன்படுத்துகிறான். அவற்றுடன் நடைமுறையில் தொடர்பு கொண்டிருந்தாலும், அவற்றையே தன்னுடைய முழுமையான அடையாளமாக எடுத்துக்கொள்வதில்லை.

அதனால் ஞானி உலகத்தை விட்டு ஓடிப்போன ஒருவன் என்ற கருத்தும் இங்கு இல்லை. அவர் வாழ்க்கையிலிருந்து தப்பிக்க வேண்டிய அவசியமில்லை. அவருடைய உடல் இருக்கும் வரை பிராரப்தத்தின் காரணமாக வாழ்க்கைத் தொடர்ச்சி இருக்கும். உடல் தன்னுடைய இயல்பான செயல்களைச் செய்யும். மனம் தேவையான விஷயங்களைச் சிந்திக்கும். வாக்கு தேவையானதைப் பேசும். அவர் மற்றவர்களுடன் தொடர்புகொள்வார். ஆனால் அந்த எல்லா நடைமுறைகளின் பின்னணியிலும் ஆத்மஞானம் நிலையாக இருக்கும்.

இதனால்தான் அர்ஜுனனுடைய கேள்வியின் உண்மையான சாரம்: “ஞானி உலக வாழ்க்கையை எவ்வாறு எதிர்கொள்கிறான்?” என்பதாகும். வாழ்க்கையில் இன்பம் வரும்; துன்பம் வரும். புகழ்ச்சி வரும்; பழி வரும். வெற்றி வரும்; தோல்வி வரும். விருப்பமான சூழ்நிலைகள் வரும்; விருப்பமில்லாத சூழ்நிலைகளும் வரும். இத்தகைய எல்லா பிராரப்த அனுபவங்களையும் ஞானி எவ்வாறு சந்திக்கிறான் என்பதையும் அர்ஜுனன் அறிய விரும்புகிறான்.

அதனால் “கிம் ப்ரபாஷேத், கிமாஸீத், வ்ரஜேத் கிம்” என்ற கேள்விகளை வெறும் உடல் அசைவுகளாகப் பார்க்காமல், ஞானியின் மனநிலை, பேச்சு, செயல்பாடு, பிறருடனான தொடர்பு, தனிமையில் இருக்கும் நிலை, பிராரப்தத்தை எதிர்கொள்ளும் விதம் ஆகியவற்றைக் குறிக்கும் கேள்விகளாகப் புரிந்துகொள்ள வேண்டும்.

அர்ஜுனன் இந்தக் கேள்வியை கேட்பதற்கு இன்னொரு முக்கியமான காரணமும் இருக்கிறது. பகவான் இதுவரை “கர்ம யோகம் செய்; அதனால் மனத்தூய்மை அடை; பின்னர் ஞான யோகத்திற்கு வா; ஆத்மஞானத்தை அடை; அந்த அறிவில் நிலைபெறு” என்று ஒரு முழுமையான பாதையை எடுத்துரைத்திருக்கிறார். இப்போது அர்ஜுனன் இயல்பாகக் கேட்கிறான்: “இவ்வாறு நீங்கள் கூறிய பாதையில் சென்று அந்த நிலையை அடைந்த ஒருவர் உண்மையில் எப்படி இருப்பார்?”

இது வெறும் அறிவார்ந்த ஆர்வத்திற்காகக் கேட்கப்பட்ட கேள்வி அல்ல. அர்ஜுனன் தானும் அந்த நிலையை அடைய வேண்டும் என்பதற்காகவே அதன் அடையாளங்களை அறிய விரும்புகிறான். ஒருவர் செல்ல வேண்டிய இடத்தை அறிந்தால் மட்டும் போதாது; தான் அந்த இடத்தை அடைந்துவிட்டானா என்பதை அறியவும் ஒரு அளவுகோல் தேவை. அதனால்தான் ஞானியின் லக்ஷணத்தை அர்ஜுனன் கேட்கிறான்.

மேலும், அர்ஜுனன் கேட்ட கேள்விக்குப் பகவான் நேரடியாகப் பதில் சொல்லும்போது, ஸ்திதப்ரஜ்ஞனுடைய இலக்கணங்களை மட்டும் கூறாமல், அந்த ஸ்திதப்ரஜ்ஞ நிலையை அடைவதற்கான உபாயத்தையும் பின்னர் விளக்கப் போகிறார். அர்ஜுனன் வெளிப்படையாக “ஸ்திதப்ரஜ்ஞன் எப்படி ஆக வேண்டும்?” என்று கேட்கவில்லை. ஆனால் அவன் உண்மையான நோக்கம் அந்த நிலையை அடைவதே என்பதை பகவான் புரிந்துகொள்கிறார். எனவே அடுத்தடுத்த ஸ்லோகங்களில் ஞானியின் லக்ஷணத்தையும், அதனை அடைவதற்கான வாழ்க்கை முறையையும் விரிவாக எடுத்துரைக்கிறார்.

இந்த வகையில் பார்த்தால், இந்த ஐம்பத்திநான்காவது ஸ்லோகம் பகவத் கீதையின் இரண்டாவது அத்தியாயத்தில் ஒரு முக்கியமான திருப்புமுனையாகும். இதுவரை பகவான் எதை அடைய வேண்டும், எந்த சாதனையின் மூலம் அதை அடைய வேண்டும், கர்ம யோகம் எவ்வாறு மனத்தைத் தயார்படுத்துகிறது, ஞான யோகம் எவ்வாறு ஆத்மஞானத்தை அளிக்கிறது, அந்த அறிவில் எவ்வாறு நிலைபெற வேண்டும் என்பவற்றை விளக்கினார். இப்போது அர்ஜுனன் அந்த உபதேசத்தின் நடைமுறை வடிவத்தை அறிய விரும்புகிறான்.

அதாவது, “ஞானி யார்?” என்ற கேள்வி மட்டுமல்ல இது. “ஞானம் வாழ்க்கையில் வெளிப்பட்டால் அது எப்படி இருக்கும்?” என்ற கேள்வி. ஒருவர் உண்மையில் ஆத்மஞானத்தை அடைந்திருக்கிறார் என்றால், அவரது மனநிலை எப்படி இருக்கும்? உலக அனுபவங்களை அவர் எவ்வாறு பார்ப்பார்? பிறருடன் எப்படி தொடர்புகொள்வார்? இன்ப–துன்பங்களை எப்படி எதிர்கொள்வார்? தனிமையில் அவர் எப்படி இருப்பார்? வாழ்க்கையின் ஏற்றத் தாழ்வுகள் அவருடைய புத்தியை எவ்வாறு பாதிக்கும்? இவையனைத்திற்குமான விரிவான பதிலை இனி பகவான் வழங்கப் போகிறார்.

எனவே இந்த ஸ்லோகத்தின் சாரம் என்னவென்றால்: கர்ம யோகம் மற்றும் ஞான யோகம் ஆகியவற்றை முறையாகப் பின்பற்றி, ஆத்மஞானத்தில் உறுதியாக நிலைபெற்ற ஸ்திதப்ரஜ்ஞ ஞானியின் உண்மையான இலக்கணம் என்ன? அவர் உலக வாழ்க்கையில் எவ்வாறு பேசுவார், எவ்வாறு இருப்பார், எவ்வாறு செயல்படுவார், வாழ்க்கையில் வருகின்ற பிராரப்த அனுபவங்களை எவ்வாறு எதிர்கொள்வார்? என்பதையே அர்ஜுனன் பகவானிடம் கேட்கிறான். இந்தக் கேள்விக்குப் பகவான் அடுத்த ஸ்லோகத்திலிருந்து விரிவான பதிலைத் தொடங்குகிறார்.