त्रैगुण्यविषया वेदा: निस्‍त्रैगुण्यो भवार्जुन ।
निर्द्वन्द्वो नित्यसत्‍त्वस्‍थो निर्योगक्षेम आत्मवान् ॥ ४५ ॥

த்ரைகுண்யவிஷயா: வேதா: நிஸ்த்ரைக்குண்யோ பவார்ஜுந |
நிர்த்வந்த்வோ நித்யஸத்வஸ்த்தோ நிர்யோகக்ஷேம ஆத்மவாந் || 45 ||

பொருள்:

வேதங்கள் பெரும்பாலும் சத்த்வம், ரஜஸ், தமஸ் என்னும் மூன்று குணங்களின் அடிப்படையில் அமைந்துள்ள கர்மங்களையும் அவற்றின் பலன்களையும் விளக்குகின்றன. ஆகையால், அர்ஜுனா! நீ இந்த மூன்று குணங்களையும் கடந்தவனாக இரு. இன்பம்–துன்பம் போன்ற இருமைகளிலிருந்து விடுபட்டு, எப்போதும் சத்த்வ குணத்தில் நிலைத்திருந்து, பெற வேண்டியதைப் பெறுவதற்கான முயற்சியிலும் பெற்றதைப் பாதுகாப்பதிலும் பற்றில்லாமல், ஆத்மாவில் நிலைத்தவனாக இரு.

விளக்கம்:

இந்த ஸ்லோகம் மிகவும் முக்கியமானது. இதுவரை பகவான் கர்ம யோகத்தின் பெருமையைப் பற்றியும், கர்ம யோகியின் புத்தி எப்படிப்பட்டதாக இருக்க வேண்டும் என்பதையும் கூறி வந்தார். கர்ம யோகியின் புத்தி வ்யவஸாயாத்மிகா புத்தி — அதாவது வாழ்க்கையின் இலட்சியம் என்ன, அந்த இலட்சியத்தை அடைவதற்கான சாதனம் என்ன என்பதில் தெளிவான நிச்சயத்தைக் கொண்டதாக இருக்க வேண்டும் என்று கூறினார். அதற்கு மாறாக, போகம், ஐஸ்வர்யம் போன்றவற்றில் அதிகமான பற்றுக் கொண்டவர்களின் புத்தி பல கிளைகளாகப் பிரிந்து நிலைபெறாது என்றும் விளக்கினார். இப்போது அத்தகைய நிச்சயமான புத்தியைப் பெறுவதற்கான வழியை பகவான் இந்த நாற்பத்தி ஐந்தாவது ஸ்லோகத்தில் கூறுகின்றார். இந்த ஸ்லோகத்தில் ஐந்து முக்கியமான சாதனைகளைப் படிப்படியாகக் காட்டுகின்றார்.

முதலில் “த்ரைகுண்யவிஷயா வேதாஃ” என்று ஒரு முக்கியமான தகவலை பகவான் தருகின்றார். இங்கு “வேதா” என்று கூறும்போது, வேதத்தின் முழுப் பகுதியையும் பொதுவாகக் குறிக்கவில்லை; குறிப்பாக வேதத்தின் கர்மகாண்டப் பகுதியைக் குறிக்கிறது. வேதத்தைப் பொதுவாக இரண்டு பெரிய பகுதிகளாகப் புரிந்துகொள்ளலாம். வேதத்தின் முற்பகுதியில் பலவிதமான யாகங்கள், யஜ்ஞங்கள், கர்மங்கள் மற்றும் அவற்றின் பலன்கள் கூறப்படுகின்றன. வேதத்தின் இறுதிப் பகுதியில் ஆத்மா, பிரம்மம், உண்மை, மோக்ஷம் போன்ற உயர்ந்த தத்துவங்களைப் பற்றிய விசாரணை இடம்பெறுகிறது. அந்த இறுதிப் பகுதியே வேதாந்தம் என்று அழைக்கப்படுகிறது. எனவே இங்கு “வேதா” என்ற சொல்லை வேதத்தின் கர்மகாண்டப் பகுதியைக் குறிக்கும் வகையில் புரிந்துகொள்ள வேண்டும்.

“த்ரைகுண்யவிஷயா” என்றால் மூன்று குணங்களை அடிப்படையாகக் கொண்ட சம்சாரத்தை விஷயமாக உடையது என்று பொருள். “த்ரி” என்பது மூன்று; “குணம்” என்பது சத்துவம், ரஜஸ், தமஸ் ஆகிய மூன்று குணங்கள். இந்த மூன்று குணங்களின் செயல்பாடுகளும் விளைவுகளும் சேர்ந்ததே சம்சார வாழ்க்கையாக வெளிப்படுகின்றது. சத்துவ குணத்தின் விளைவாக அறிவு, தெளிவு, அமைதி போன்றவை தோன்றுகின்றன. ரஜோ குணத்தின் விளைவாக ஆசை, செயல், முயற்சி, அடைதல் என்ற உந்துதல் வருகின்றது. தமோ குணத்தின் விளைவாக அறியாமை, மோகம், சோம்பல், செயலின்மை போன்றவை வருகின்றன. மனிதனுடைய மனம் இந்த மூன்று குணங்களின் தாக்கத்திற்குள் தொடர்ந்து இயங்கிக் கொண்டிருக்கிறது.

இந்த மூன்று குணங்களும் நம்மை வெவ்வேறு விதங்களில் பந்தப்படுத்துகின்றன. தமோ குணம் சோம்பல், அறியாமை, மோகம் போன்றவற்றால் நம்மை கீழ்நிலைக்கு இழுக்கிறது. ரஜோ குணம் ஆசை, பொறாமை, போட்டி, அடைய வேண்டும் என்ற வேகம் ஆகியவற்றின் மூலம் நம்மைச் செயல்படச் செய்து பந்தப்படுத்துகிறது. சத்துவ குணம் உயர்ந்ததாக இருந்தாலும், அறிவு, அமைதி போன்றவற்றிலேயே பற்றை உருவாக்கி பந்தப்படுத்தக்கூடியது. பின்னர் பகவான் குணங்களைக் கடந்து நிற்கும் நிலையை விரிவாக விளக்க இருக்கின்றார். ஆனால் இங்கு கர்ம யோக சாதகனைப் பற்றிப் பேசுவதால், முதலில் தமஸ் மற்றும் ரஜஸைத் தாண்டி சத்துவத்தில் நிலைபெற வேண்டும் என்பதே உபதேசமாக வருகிறது.

வேதத்தின் கர்மகாண்டப் பகுதியில் பலவிதமான ஆசைகளுக்குப் பலவிதமான கர்மங்கள் கூறப்படுகின்றன. ஒரு குறிப்பிட்ட கர்மத்தைச் செய்தால் ஒரு குறிப்பிட்ட பலன் கிடைக்கும்; ஒரு குறிப்பிட்ட யாகத்தைச் செய்தால் ஒரு குறிப்பிட்ட விருப்பம் நிறைவேறும் என்று கூறப்படுகிறது. இவ்வாறு மனிதனுடைய விருப்பங்களை நிறைவேற்றுவதற்கான பல வழிமுறைகள் சொல்லப்படுகின்றன. இதனால் அந்தப் பகுதி சம்சார வாழ்க்கையைச் சார்ந்த பல்வேறு ஆசைகள் மற்றும் அவற்றை நிறைவேற்றுவதற்கான வழிமுறைகளைப் பேசுகின்றது என்று பகவான் சுட்டிக்காட்டுகின்றார்.

இதைக் கூறிவிட்டு பகவான் உடனடியாக அர்ஜுனனுக்கான முதல் சாதனையைத் தருகின்றார்: “நிஸ்த்ரைகுண்யோ பவ அர்ஜுன” — “ஹே அர்ஜுனா! நீ த்ரைகுண்யத்தைத் தாண்டியவனாக இரு.” இங்கு இதை உடனடியாக முழுமையான குணாதீத நிலையை அடைந்து விடு என்று மட்டும் எடுத்துக்கொள்ளக் கூடாது. இப்போது பகவான் கர்ம யோகத்தைப் பயிற்சி செய்ய வேண்டிய சாதகனைப் பற்றிப் பேசுகின்றார். எனவே இந்த நிலையில் முக்கியமான பொருள், சம்சாரப் பொருள்களிலும் அவற்றால் கிடைக்கும் போகங்களிலும் அதிகமான பற்றை வைத்திருக்காமல், வைராக்கியத்தை வளர்த்துக் கொள் என்பதாகும்.

வைராக்கியம் என்பது உலகத்தையே வெறுப்பது அல்ல. உலகில் உள்ள பொருள்களையும் மனிதர்களையும் வெறுத்து ஓடிப்போவது வைராக்கியம் அல்ல. உலகம் தரக்கூடிய போகங்களின் மீது அடிமைத்தனமான பற்றைத் தளர்த்திக் கொள்வதே வைராக்கியம். இதற்கான அடிப்படைப் புரிதல் என்னவென்றால், உலகில் கிடைக்கும் எந்தப் பொருளும் நிலையானது அல்ல. இன்று இருக்கும் பொருள் நாளை இருக்காமல் போகலாம்; இன்று கிடைக்கும் அனுபவம் சிறிது நேரத்தில் முடிந்து விடலாம். எனவே அநித்தியமான பொருள்களிடம் நித்தியமான திருப்தியை எதிர்பார்க்கக்கூடாது என்ற நிச்சயம் மனத்தில் வளர வேண்டும்.

அதோடு, உலகப் பொருள்கள் முழுமையான திருப்தியையும் தருவதில்லை. ஒரு பொருள் கிடைத்தவுடன் சில நேரம் மகிழ்ச்சி ஏற்படலாம்; ஆனால் அந்த மகிழ்ச்சி நிரந்தரமாக இருக்காது. ஒரு பொருளை அடைந்த பிறகு அதைத் தொடர்ந்து பாதுகாக்க வேண்டும் என்ற கவலை வருகிறது. ஒரு விருப்பம் நிறைவேறியவுடன் இன்னொரு விருப்பம் உருவாகிறது. எனவே பொருள்கள் சுகத்தைத் தருவதாகத் தோன்றினாலும் அவை முழுமையான நிறைவைத் தரக்கூடியவை அல்ல. இதை புரிந்துகொண்டு ஆசைகளின் மீது படிப்படியாகப் பற்றைக் குறைத்துக் கொள்வதே இங்கு கூறப்படும் நிஷ்காம பாவனையாகும்.

ஆனால் “நிஸ்த்ரைகுண்யோ பவ” என்று சொல்வதால் மனதில் உள்ள எல்லா ஆசைகளையும் ஒரே நாளில் முழுமையாக அழித்துவிட வேண்டும் என்று பொருள் கொள்ளக் கூடாது. கர்ம யோகம் என்பதே அந்த மனப்பக்குவத்தை வளர்க்கும் சாதனையாக இருக்கிறது. கர்ம யோகப்படி வாழும்போது ஆசைகளின் தீவிரம் படிப்படியாகக் குறைகிறது; வைராக்கியம் வளர்கிறது. ஆகவே இங்கு பகவான் சாதகனிடம் முழுமையான துறவற மனநிலையை உடனடியாகக் கேட்பதற்குப் பதிலாக, போகங்களின் மீது அதிகமான அடிமைத்தனத்தை விட்டுவிட்டு, தேவையற்ற எதிர்பார்ப்புகளைத் தளர்த்திக் கொள்ள வேண்டும் என்று அறிவுறுத்துகின்றார்.

அடுத்து “நிர்த்வந்த்வோ பவ” என்று இரண்டாவது சாதனையைச் சொல்கின்றார். “த்வந்த்வம்” என்றால் இருமை. சுகம்–துக்கம், லாபம்–நஷ்டம், மானம்–அவமானம், வெற்றி–தோல்வி, குளிர்–வெப்பம் போன்ற எதிர்மறையான அனுபவங்களே த்வந்த்வங்கள். இந்த உலக வாழ்க்கை இருமைகளால் ஆனது. நாம் விரும்பினாலும் விரும்பாவிட்டாலும் வாழ்க்கையில் நமக்குப் பிடித்த சூழ்நிலைகளும் பிடிக்காத சூழ்நிலைகளும் வந்து கொண்டே இருக்கும். யாராலும் இதிலிருந்து முழுமையாகத் தப்ப முடியாது.

ஆகவே நிர்த்வந்த்வம் என்றால் வாழ்க்கையில் எந்தக் கஷ்டமும் வராமல் பார்த்துக்கொள்வது அல்ல. கஷ்டம் வந்தபோது அதை வெறுத்து எதிர்த்து மனத்தைத் துன்பப்படுத்தாமல், சுகம் வந்தபோது அதில் அளவுக்கு மீறிப் பற்றிக் கொள்ளாமல், இரண்டையும் சமமான மனப்பக்குவத்துடன் ஏற்றுக்கொள்வது. இதற்கு அறிவும் வேண்டும்; அதைவிட முக்கியமாக தொடர்ந்து செய்யப்படும் பயிற்சியும் வேண்டும். “இப்படித்தான் இருக்க வேண்டும்; இல்லையென்றால் நான் மகிழ்ச்சியாக இருக்க முடியாது” என்ற கட்டாயமான மனப்பான்மையைத் தளர்த்திக் கொண்டு, சூழ்நிலை மாறும்போது அதற்கேற்ப மனத்தையும் சமப்படுத்திக் கொள்வதே நிர்த்வந்த்வ பாவனை.

நம்முடைய வாழ்க்கையில் இதை எளிதாகக் காணலாம். நம்முடைய செயல்களை சிலர் பாராட்டுவார்கள்; சிலர் கவனிக்கவே மாட்டார்கள்; இன்னும் சிலர் குறை கூறுவார்கள். நாம் எதைச் செய்தாலும் இந்த மூன்று வகையான எதிர்வினைகளும் வரலாம். அனைவரும் நம்மைப் பாராட்ட வேண்டும் என்று எதிர்பார்த்தால் மன அமைதி கிடைக்காது. அதேபோல் யாராவது குறை கூறிவிட்டால் உடனே மனம் உடைந்து விடுவதும் சரியல்ல. புகழையும் இகழ்ச்சியையும் சமமான மனப்பக்குவத்துடன் எதிர்கொள்ளக் கற்றுக் கொள்ள வேண்டும். இதுவே நிர்த்வந்த்வத்தின் நடைமுறைப் பயிற்சி.

அடுத்து “நித்யசத்த்வஸ்தோ” என்று கூறுகின்றார். “நித்யம்” என்றால் எப்பொழுதும்; “சத்த்வஸ்த” என்றால் சத்துவத்தில் நிலைபெற்றவன். மனம் தெளிவாகவும் அமைதியாகவும் அறிவுபூர்வமாகவும் இருக்க வேண்டும். சரியான சூழ்நிலையை சரியாகப் புரிந்து கொள்ளும் திறன், பொறுமை, தெளிவு, அமைதி, விவேகம் ஆகியவை சத்துவ குணத்தின் வெளிப்பாடுகள். குறிப்பாக நிர்த்வந்த்வமாக வாழ வேண்டுமென்றால் மனத்தில் இந்தத் தெளிவு அவசியம்.

சத்துவத்தில் நிலைபெறுதல் என்றால் எப்பொழுதும் வெளிப்படையாக அமைதியாக உட்கார்ந்து கொண்டிருப்பது என்று பொருள் அல்ல. உடல் ஓய்வு எடுக்கும்போது ஓய்வு தேவைப்படலாம்; செயல்படும்போது ரஜோ குணத்தின் செயல்திறனும் தேவைப்படலாம். ஆனால் மனத்தின் அடிப்படை நிலை தெளிவையும் அமைதியையும் கொண்டதாக இருக்க வேண்டும். ஒரு சூழ்நிலை வந்தவுடன் உடனடியாக கோபம், பயம், குழப்பம் அல்லது தவறான முடிவுக்கு செல்லாமல், முதலில் அதைச் சரியாகப் புரிந்து கொண்டு பின்னர் செயல்படுவது சத்துவத்தின் அடையாளமாகும்.

சத்துவத்தை வளர்ப்பதற்கு வாழ்க்கை முறையும் உதவ வேண்டும். உணவு, பேச்சு, செயல்கள், பழக்கங்கள், நாம் கேட்கும் மற்றும் பார்க்கும் விஷயங்கள் ஆகியவற்றிலும் அளவு, ஒழுங்கு, தெளிவு ஆகியவை இருக்க வேண்டும். மனம் தொடர்ந்து அதிகமான தூண்டுதல்களாலும் ஆசைகளாலும் பரபரப்பாகிக் கொண்டிருந்தால் சத்துவ நிலை நிலைபெறுவது கடினம். ஆகவே சத்துவத்தில் நிலைபெறுதல் என்பது வெளிப்புற வாழ்க்கையை மட்டும் மாற்றுவது அல்ல; மனத்தின் தரத்தையும் உயர்த்துவது.

அதற்குப் பிறகு “நிர்யோகக்ஷேமஃ” என்று நான்காவது சாதனையை பகவான் கூறுகின்றார். இங்கு “யோக” என்பது இதுவரை கிடைக்காததைப் பெறுதல்; “க்ஷேமம்” என்பது கிடைத்ததைப் பாதுகாத்தல். அதாவது யோக–க்ஷேமம் என்பது பொருள்களைப் பெறுவதிலும், பெற்றவற்றைப் பாதுகாப்பதிலும் தொடர்ந்து மனத்தைச் செலுத்திக் கொண்டிருப்பது.

வாழ்க்கைக்குத் தேவையான பொருள்கள் நமக்கு அவசியம். அவற்றை முழுமையாக மறுக்க வேண்டும் என்று பகவான் கூறவில்லை. ஆனால் தேவைக்கும் மேலாகச் சேர்த்துக் கொண்டே போவது, கிடைத்த பொருளை இழந்துவிடுவோமோ என்ற பயத்தில் தொடர்ந்து பாதுகாத்துக் கொண்டிருப்பது, புதிய பொருள் கிடைத்தவுடன் பழையதை விட்டுக் கொடுக்க முடியாமல் சேர்த்துக் கொண்டே இருப்பது போன்ற மனநிலை ரஜோ குணத்தை அதிகரிக்கிறது. பொருளைப் பெறுவதும் பாதுகாப்பதும் வாழ்க்கையின் முழு நோக்கமாக மாறிவிட்டால், மனம் உயர்ந்த இலட்சியத்தை நோக்கித் திரும்ப முடியாது.

எனவே “நிர்யோகக்ஷேமஃ” என்பது வாழ்க்கைக்கு தேவையான பொருள்களையே வேண்டாம் என்று கூறுவது அல்ல. தேவையானதைப் பெறுவதிலும், தேவையானதைப் பாதுகாப்பதிலும் விவேகத்துடன் இருந்து, அதையே வாழ்க்கையின் மையமாக்கிக் கொள்ளாதே என்பதே கருத்து. இல்லாவிட்டால் மனிதனுடைய பெரும்பாலான நேரமும் “இதை எப்படி அடைவது?”, “அதை எப்படி பாதுகாப்பது?”, “இது போய்விட்டால் என்ன செய்வது?” என்ற எண்ணங்களிலேயே கழிந்து விடும். மனம் சத்துவத்தில் நிலைபெறுவதற்கு இது தடையாகிவிடும்.

கடைசியாக “ஆத்மவான் பவ” என்று கூறுகின்றார். “ஆத்மவான்” என்றால் தன்னிடத்தில் நிலைபெற்றவன், கவனமுள்ளவன், தன்னுடைய மனத்தைத் தன்னுடைய கட்டுப்பாட்டில் வைத்திருப்பவன் என்று புரிந்துகொள்ளலாம். மனம் எதனால் வேண்டுமானாலும் இழுக்கப்பட்டு விடாமல், தன்னுடைய விவேகத்துடன் இருக்க வேண்டும். கவனக்குறைவு, சோம்பல், மோகம், தவறான மதிப்பீடு போன்றவை தமோ குணத்தின் வெளிப்பாடுகள். ஆகவே எப்போதும் விழிப்புடன் இருக்க வேண்டும்.

மனிதன் அறியாமலேயே தவறான முடிவுகளை எடுத்துவிடலாம். ஒரு சூழ்நிலையைத் தவறாகக் கணித்து, அதன் அடிப்படையில் தவறான செயல்களைச் செய்யலாம். அதனால் ஆத்மவான் என்றால் தன்னுடைய மனநிலையைத் தொடர்ந்து கவனித்துக் கொண்டிருப்பவன். “இப்போது என்னுடைய மனம் எந்த நிலையில் இருக்கிறது?”, “நான் தெளிவாகச் சிந்திக்கிறேனா?”, “ஆசையா என்னை இயக்குகிறது?”, “கோபமா என்னை இயக்குகிறது?”, “பயமா என்னை இயக்குகிறது?” என்று தன்னைத் தானே கவனித்துக் கொள்வது ஆத்மவான் என்ற பண்பின் நடைமுறை வடிவமாகும்.

இந்த ஐந்து சாதனைகளையும் ஒன்றோடொன்று இணைத்துப் பார்த்தால் பகவான் கூறும் பயிற்சியின் முழுமையான பாதை தெளிவாகிறது. ஆத்மவான் — தமோ குணத்திலிருந்து வெளியேறி விழிப்புடன் இருத்தல்; நிர்யோகக்ஷேமஃ — ரஜோ குணத்தால் தூண்டப்படும் அடைதல்–பாதுகாத்தல் என்ற முடிவில்லாத ஓட்டத்தைக் குறைத்தல்; நித்யசத்த்வஸ்தஃ — சத்துவத்தில் மனத்தை நிலைநிறுத்துதல்; நிர்த்வந்த்வஃ — வாழ்க்கையில் வரும் இருமைகளை சமமான மனத்துடன் ஏற்றுக்கொள்ளுதல்; நிஸ்த்ரைகுண்யஃ — சம்சாரப் போகங்களின் மீது பற்றைக் குறைத்து வைராக்கியத்தை வளர்த்தல். இந்தப் பயிற்சிகள் படிப்படியாக மனத்தை ஒருமுகப்படுத்துகின்றன.

இதன் விளைவாகத்தான் முன்பு பகவான் கூறிய வ்யவஸாயாத்மிகா புத்தி உருவாகிறது. வாழ்க்கையின் இலட்சியம் என்ன என்பதில் தெளிவு ஏற்படுகிறது; அந்த இலட்சியத்தை அடைவதற்கான சாதனம் என்ன என்பதிலும் தெளிவு ஏற்படுகிறது. பலவிதமான ஆசைகளாலும், பலவிதமான கவர்ச்சிகளாலும், புகழ்–இகழ்ச்சி, சுகம்–துக்கம் போன்ற இருமைகளாலும் புத்தி தொடர்ந்து இழுக்கப்படாமல், ஒரு உயர்ந்த நோக்கை நோக்கி நிலைத்திருக்கத் தொடங்குகிறது.

இங்கு இன்னொரு முக்கியமான விஷயத்தை கவனிக்க வேண்டும். இந்த நிலையில் பகவான் சத்துவ குணத்தையும் உடனடியாகத் தாண்டிவிடு என்று கூறவில்லை. ஏனெனில் இங்கு அவர் ஞானநிஷ்டையில் நிலைபெற்ற ஞானியைப் பற்றி பேசவில்லை; கர்ம யோக சாதகனைப் பற்றி பேசுகின்றார். கர்ம யோகத்தைச் செய்ய மனம் முதலில் தமஸ் மற்றும் ரஜஸின் ஆதிக்கத்திலிருந்து வெளியேறி சத்துவத்தில் நிலைபெற வேண்டும். பின்னர் ஞானத்தின் மூலம் சத்துவத்தையும் கடக்கும் நிலை விளக்கப்படும். ஆகவே இங்கு சத்துவம் ஒரு உயர்ந்த சாதக நிலையாகக் கூறப்படுகிறது.

இவ்வாறு பார்த்தால் இந்த நாற்பத்தி ஐந்தாவது ஸ்லோகம் வெறும் ஐந்து தனித்தனி அறிவுரைகளைக் கூறும் ஸ்லோகம் அல்ல. கர்ம யோகியாக மாறுவதற்கான மனப்பக்குவத்தை உருவாக்கும் ஒரு முறையான சாதனப் பாதையை பகவான் இதில் காட்டுகின்றார். ஆசைகளின் அடிமைத்தனத்தைக் குறைத்தல், வாழ்க்கையின் இருமைகளை சமமாக ஏற்றுக்கொள்ளுதல், சத்துவத்தில் மனத்தை நிலைநிறுத்துதல், பொருளைப் பெறுவதிலும் பாதுகாப்பதிலும் அளவுக்கு மீறிய பற்றைக் குறைத்தல், தன்னுடைய மனத்தின் மீது விழிப்புடன் இருத்தல் ஆகியவை ஒன்றோடொன்று இணைந்து மனத்தைத் தூய்மைப்படுத்துகின்றன.

இந்தப் பயிற்சிகள் முழுமையாக ஒரே நாளில் வந்துவிட வேண்டியவை அல்ல. ஒவ்வொன்றையும் படிப்படியாகப் பழக வேண்டும். நம்மிடம் இப்போது முழுமையான வைராக்கியம் இல்லாமல் இருக்கலாம்; இருமைகளை சமமாக ஏற்றுக்கொள்ளும் மனப்பக்குவம் முழுமையாக இல்லாமல் இருக்கலாம்; சத்துவம் தொடர்ந்து நிலைத்திருக்காமல் இருக்கலாம். ஆனால் இந்த ஐந்து பண்புகளையும் வாழ்க்கையில் சிறிது சிறிதாகப் பயிற்சி செய்யும்போது, கர்மம் வெறும் சாதாரணச் செயலாக இல்லாமல் கர்ம யோகமாக மாறத் தொடங்குகிறது. அந்த கர்ம யோகத்தின் மூலம் மனம் பக்குவமடைந்து, வ்யவஸாயாத்மிகா புத்தி உருவாகிறது. அந்த நிச்சயமான புத்தியே பின்னர் ஞானத்தைப் பெறுவதற்கான தகுதியை உருவாக்கி, ஞான யோகத்தின் வழியாக மோக்ஷத்தை நோக்கிச் செல்லும் பாதையைத் திறக்கிறது.