हतो वा प्राप्स्यसि स्वर्गं जित्वा वा भोक्ष्यसे महीम् ।
तस्मादुत्तिष्ठ कौन्तेय युद्धाय कृतनिश्चयः ॥ ३७ ॥

ஹதோ வா ப்ராப்ஸ்யஸே ஸ்வர்கம் ஜித்வா வா போக்ஷ்யஸே மஹீம் |
தஸ்மாத் உத்திஷ்ட கௌந்தேய யுத்தாய க்ருதநிச்சய: || 37 ||

பொருள்:

“கௌந்தேயா! நீ போரில் கொல்லப்பட்டால் சொர்க்கத்தை அடைவாய்; போரில் வெற்றி பெற்றால் இந்த பூமியை அனுபவிப்பாய். ஆகையால், போரிடுவதில் உறுதியான முடிவுடன் எழுந்து நில்; போரில் ஈடுபடு.”

விளக்கம்:

முந்தைய ஸ்லோகங்களில் பகவான் ஸ்ரீகிருஷ்ணர் அர்ஜுனனிடம், அவனுடைய ஸ்வதர்மத்தை விட்டுவிட்டு இந்த தர்ம யுத்தத்திலிருந்து விலகக்கூடாது என்பதை பல்வேறு கோணங்களில் விளக்கினார். முதலில் ஆத்மா அழிவற்றது என்பதையும், உடல் அழிவுக்குட்பட்டது என்பதையும் எடுத்துரைத்தார். அதன் பிறகு க்ஷத்திரியனாகிய அர்ஜுனனுடைய ஸ்வதர்மத்தின் அடிப்படையில் தர்ம யுத்தத்திலிருந்து விலகுவது சரியல்ல என்று கூறினார். தர்மமான யுத்தம் அவனுக்கு எதிர்பாராத விதமாகக் கிடைத்த ஒரு அரிய வாய்ப்பு என்றும், அதைச் செய்வது அவனுக்கு உயர்ந்த நன்மையை அளிக்கும் என்றும் விளக்கினார். அதற்கு மாறாக, யுத்தத்தைச் செய்யாமல் விட்டால் ஸ்வதர்மத்தை இழப்பான், கீர்த்தியை இழப்பான், பாபத்தை அடைவான், அகீர்த்திக்கு உள்ளாவான் என்றும் எச்சரித்தார். மேலும், அவனைப் பெரிய வீரர்கள் பயந்தவன் என்று நினைப்பார்கள்; அவனை இதுவரை மதித்தவர்கள் அவனைத் தாழ்வாகக் கருதுவார்கள்; அவனுடைய பகைவர்கள் வாயால் சொல்லக்கூடாத கடுமையான வார்த்தைகளைப் பேசுவார்கள்; அவனுடைய வீரத்தையும் சாமர்த்தியத்தையும் நிந்திப்பார்கள் என்றும் கூறினார். இவ்வாறு அர்ஜுனன் யுத்தத்திலிருந்து விலகுவதால் ஏற்படும் இகலோக மற்றும் பரலோக விளைவுகளை விரிவாக எடுத்துரைத்த பிறகு, இப்போது முப்பத்தி ஏழாம்  ஸ்லோகத்தில் பகவான் அந்த முழு விளக்கத்திற்கும் ஒரு முடிவுரையை வழங்குகிறார்.

இந்த ஸ்லோகம் முப்பத்தி ஒன்றாம் ஸ்லோகத்தில் தொடங்கிய தர்ம–அதர்ம அடிப்படையிலான உபதேசத்தின் ஒரு முக்கியமான முடிவாக அமைகிறது. முப்பத்தி ஒன்றாம் ஸ்லோகத்தில், “உன்னுடைய ஸ்வதர்மத்தைப் பார்த்தாலும் நீ தயங்க வேண்டிய அவசியமில்லை; க்ஷத்திரியனுக்கு தர்ம யுத்தத்தைவிட உயர்ந்த நன்மை வேறு இல்லை” என்று பகவான் கூறினார். அதன் பிறகு முப்பத்தி இரண்டு முதல் முப்பத்தி ஆறு ஸ்லோகங்கள் வரை, அந்தக் கடமையைச் செய்வதால் கிடைக்கும் நன்மைகளையும், அதைச் செய்யாமல் விட்டால் ஏற்படும் தீமைகளையும் பல்வேறு கோணங்களில் விளக்கினார். இப்போது, “எனவே நீ என்ன செய்ய வேண்டும்?” என்ற கேள்விக்குத் தெளிவான பதிலை இந்த முப்பத்தி ஏழாம் ஸ்லோகத்தில் வழங்குகிறார். அதுவே, “எழுந்து நில்; உன்னுடைய கடமையைச் செய்வதற்காக உறுதியான நிச்சயத்துடன் எழுந்து நில்” என்பதாகும்.

ஸ்லோகத்தின் முதல் பகுதி “ஹதோ வா ப்ராப்ஸ்யஸி ஸ்வர்கம்” என்று தொடங்குகிறது. ஹத: என்றால் கொல்லப்பட்டால் அல்லது யுத்தத்தில் உயிரிழந்தால் என்று பொருள். வா என்றால் “அல்லது”. ப்ராப்ஸ்யஸி என்றால் “அடைவாய்”, “பெறுவாய்”. ஸ்வர்கம் என்றால் சொர்க்கம். ஆகவே, “நீ யுத்தத்தில் கொல்லப்பட்டால் சொர்க்கத்தை அடைவாய்” என்று பகவான் கூறுகிறார்.

இங்கு பகவான் அர்ஜுனனிடம் ஒரு நடைமுறை உண்மையை முன்வைக்கிறார். யுத்தத்தில் ஈடுபட்டால் இரண்டு முடிவுகள் மட்டுமே சாத்தியம். ஒன்று, அர்ஜுனன் யுத்தத்தில் உயிரிழக்கலாம். மற்றொன்று, அவன் யுத்தத்தில் வெற்றி பெறலாம். இந்த இரண்டு முடிவுகளில் எது நடந்தாலும், அவனுக்கு அது நன்மையாகவே அமையும் என்று பகவான் விளக்குகிறார்.

ஒருவேளை அர்ஜுனன் போர்க்களத்தில் வீரமரணம் அடைந்தால், அவன் சொர்க்கத்தை அடைவான் என்று பகவான் கூறுகிறார். அதாவது, தர்மத்திற்காகவும் தன்னுடைய ஸ்வதர்மத்தை நிறைவேற்றுவதற்காகவும் போராடிய நிலையில் அவன் உயிரிழந்தால், அந்த மரணம் வீணானதல்ல; அது உயர்ந்த பலனைத் தரக்கூடியதாகும்.

அடுத்ததாக “ஜித்வா வா போக்ஷ்யஸே மஹீம்” என்று கூறுகிறார். ஜித்வா என்றால் வெற்றி பெற்றால், வென்றால். வா என்றால் “அல்லது”. போக்ஷ்யஸே என்றால் அனுபவிப்பாய். மஹீம் என்றால் பூமியை, பூமியில் கிடைக்கும் ராஜ்யத்தையும் அதன் வளங்களையும். ஆகவே, “ஒருவேளை நீ யுத்தத்தில் வெற்றி பெற்றால், இந்தப் பூமியையும் ராஜ்யத்தையும் அனுபவிப்பாய்” என்று பொருள்.

இதனால் பகவான் அர்ஜுனனுக்கு இரண்டு சாத்தியங்களையும் தெளிவாக முன்வைக்கிறார். யுத்தத்தில் உயிரிழந்தால் — சொர்க்கம்; யுத்தத்தில் வெற்றி பெற்றால் — பூமியில் ராஜ்யத்தை அனுபவித்தல். ஆகவே, தர்ம யுத்தத்தில் ஈடுபடுவதால் எந்த நிலை ஏற்பட்டாலும் அது அர்ஜுனனுக்கு இழப்பாகாது.

இங்கு ஒரு முக்கியமான விஷயத்தை கவனிக்க வேண்டும். பகவான், “நீ போரில் இறக்கவே மாட்டாய்; நான் உன்னைப் பாதுகாப்பேன்” என்று கூறவில்லை. “நான் உன்னுடன் இருக்கிறேன்; எனவே உனக்கு மரணம் ஏற்படாது” என்றும் கூறவில்லை. மாறாக, “ஒருவேளை நீ போரில் உயிரிழந்தாலும், உனக்கு உயர்ந்த பலன் கிடைக்கும்; வெற்றி பெற்றால் இந்த உலகில் உனக்குரிய ராஜ்யத்தை அனுபவிப்பாய்” என்று கூறுகிறார். அதாவது, முடிவு எப்படியிருந்தாலும் தர்மத்தைச் செய்து தன்னுடைய கடமையை நிறைவேற்றுவதுதான் முக்கியம் என்பதை வலியுறுத்துகிறார்.

இதன் மூலம் அர்ஜுனனுடைய முக்கியமான பயத்தையும் பகவான் நீக்குகிறார். அர்ஜுனனுடைய தயக்கங்களில் ஒன்று, “நான் யுத்தம் செய்தால் நான் இறந்துவிட்டால் என்ன ஆகும்?” என்பதாகும். அதற்கு பகவான், “நீ இறந்துவிட்டாலும் உனக்கு இழப்பு இல்லை; தர்மத்திற்காகப் போராடிய நிலையில் உயிரிழந்தால் சொர்க்கத்தை அடைவாய்” என்று கூறுகிறார். மறுபுறம், “நான் வெற்றி பெற்றால் என்ன கிடைக்கும்?” என்ற கேள்விக்கும் பதில் தருகிறார். “வெற்றி பெற்றால் இந்தப் பூமியையும் ராஜ்யத்தையும் அனுபவிப்பாய்” என்று கூறுகிறார்.

அதனால், யுத்தத்தைச் செய்வதா வேண்டாமா என்ற முடிவை பயத்தின் அடிப்படையில் எடுக்க வேண்டிய அவசியமில்லை. ஏனெனில் யுத்தத்தில் மரணம் ஏற்பட்டாலும் அது தர்மத்தின் வழியில் ஏற்பட்ட மரணம்; வெற்றி ஏற்பட்டாலும் அது தர்மத்தை நிலைநாட்டுவதற்கான வெற்றி. இரண்டிலும் அர்ஜுனனுடைய ஸ்வதர்மம் நிறைவேறுகிறது.

அதன்பிறகு பகவான் “தஸ்மாத்” என்று கூறுகிறார். தஸ்மாத் என்றால் “ஆகவே”, “எனவே”, “அதனால்” என்று பொருள். முந்தைய கருத்துகளின் அடிப்படையில் ஒரு முடிவை இங்கு பகவான் கூறுகிறார். “நீ இறந்தாலும் நன்மை; வென்றாலும் நன்மை. ஆகவே…” என்று அடுத்த கட்டளையை வழங்குகிறார்.

“உத்திஷ்ட கௌந்தேய” — உத்திஷ்ட என்றால் “எழுந்து நில்”, “எழுந்திரு”. கௌந்தேய என்றால் குந்தியின் மகனே; அர்ஜுனனைக் குறிக்கும் அன்பான அழைப்பு. ஆகவே, “குந்தியின் மகனே! நீ எழுந்து நில்” என்று பகவான் கூறுகிறார்.

இங்கு “எழுந்திரு” என்பது வெறுமனே உடல் ரீதியாக உட்கார்ந்த நிலையிலிருந்து எழுந்திருப்பதை மட்டும் குறிக்கவில்லை. அர்ஜுனன் போர்க்களத்தில் மனக்குழப்பத்துடன், ஆயுதத்தைத் தாழ்த்தி, செயலற்ற நிலையில் இருக்கிறான். எனவே, “உத்திஷ்ட” என்பது மனத்தளர்ச்சியிலிருந்து எழுந்து நில், தயக்கத்திலிருந்து எழுந்து நில், குழப்பத்திலிருந்து எழுந்து நில், தன்னுடைய கடமையை நிறைவேற்றத் தயாராகு என்பதையும் உள்ளடக்கியது.

ஒருவர் “எழுந்திரு” என்று சொன்னால், எதற்காக எழ வேண்டும் என்பது தெளிவாக இருக்க வேண்டும். அதனால் பகவான் அடுத்ததாக “யுத்தாய” என்று கூறுகிறார். யுத்தாய என்றால் “யுத்தத்திற்காக”, “யுத்தம் செய்வதற்காக”. இந்தச் சொல்லை விரிவான பொருளில் “தன்னுடைய கடமையை நிறைவேற்றுவதற்காக” என்று புரிந்துகொள்ளலாம். இங்கு யுத்தம் என்பது அர்ஜுனனுடைய குறிப்பிட்ட ஸ்வதர்மக் கடமையின் வடிவமாக உள்ளது.

அதனால் பகவானுடைய கட்டளை வெறும் “எழுந்து நில்” என்பது அல்ல. “உன்னுடைய கடமையைச் செய்வதற்காக எழுந்து நில்” என்பதே அதன் ஆழமான பொருள். மனத்தில் ஏற்பட்ட குழப்பத்தினால் செயலற்ற நிலையில் இருந்து விடாமல், தன்னுடைய பொறுப்பை ஏற்றுக்கொண்டு அதை நிறைவேற்ற வேண்டும்.

ஆனால் பகவான் இதோடு நிறுத்தவில்லை. “எழுந்து யுத்தம் செய்” என்று மட்டும் கூறினால், அர்ஜுனன் மீண்டும் மனதில் சந்தேகம் கொண்டு தயங்கக்கூடும். ஆகவே, “க்ருதநிச்சய:” என்ற மிக முக்கியமான சொல்லைச் சேர்க்கிறார்.

க்ருதநிச்சய: என்றால் “நிச்சயம் செய்தவன்”, “உறுதியான முடிவை எடுத்தவன்”, “திடமான தீர்மானத்துடன் இருப்பவன்” என்று பொருள். எனவே, “யுத்தாய க்ருதநிச்சய:” என்றால், “யுத்தம் என்ற உன்னுடைய கடமையைச் செய்வதற்கு உறுதியான நிச்சயத்துடன் எழுந்து நில்” என்று பொருள்.

இதில் பகவான் அர்ஜுனனுடைய மனநிலைக்கு மிக முக்கியமான ஒரு மாற்றத்தைக் கொண்டு வருகிறார். ஆரம்பத்தில் அர்ஜுனன் குழப்பமடைந்திருந்தான். யுத்தம் செய்யலாமா, வேண்டாமா என்று தயங்கினான். உறவினர்களைப் பார்த்து மனம் கலங்கினான். “நான் இந்த யுத்தத்தைச் செய்ய வேண்டுமா?” என்ற சந்தேகம் அவனைச் செயலற்றவனாக்கியது. இப்போது பகவான், “அந்த மனக்குழப்பத்திலிருந்து வெளியே வா. தெளிவான முடிவுடன் உன்னுடைய கடமையைச் செய்” என்று கூறுகிறார்.

நிச்சயம் என்பது இங்கு பிடிவாதம் அல்ல. உண்மையை ஆராய்ந்து, தர்மத்தைப் புரிந்துகொண்டு, கடமை எது என்பதைத் தெளிவாக அறிந்து, அதன் பிறகு மனத்தில் குழப்பமின்றி செயல்படுவது. அதனால் க்ருதநிச்சய: என்பது சிந்திக்காமல் எடுத்த முடிவு அல்ல; பகவானுடைய உபதேசத்தைக் கேட்டுப் புரிந்துகொண்ட பிறகு எடுத்த தெளிவான முடிவு.

இந்த ஸ்லோகத்தின் மிக அழகான அம்சம் என்னவென்றால், பகவான் அர்ஜுனனுக்கு வெற்றியை மட்டும் உறுதி செய்யவில்லை. “நீ கண்டிப்பாக வெற்றி பெறுவாய்” என்று சொல்லவில்லை. அதற்குப் பதிலாக, “முடிவு எப்படியிருந்தாலும், உன்னுடைய தர்மத்தைச் செய்வதே உன்னுடைய கடமை” என்ற மனநிலையை உருவாக்குகிறார். இது கர்மயோகத்தின் முக்கியமான அடிப்படையோடு தொடர்புடையது. செயலைச் செய்வது நம்முடைய பொறுப்பு; அதன் முடிவு எப்படியிருக்கும் என்பது எப்போதும் நம் முழுமையான கட்டுப்பாட்டில் இருக்காது.

அர்ஜுனன் வெற்றி பெற்றால் பூமியை அனுபவிப்பான். உயிரிழந்தால் சொர்க்கத்தை அடைவான். எனவே, பலனைப் பற்றிய பயத்தால் கடமையைத் தவிர்க்க வேண்டிய அவசியமில்லை. இந்தக் கருத்து நமது வாழ்க்கைக்கும் மிகவும் பொருந்தக்கூடியது. நாம் செய்ய வேண்டிய நல்ல செயலைச் செய்வதற்கு முன், “இதில் நான் வெற்றி பெறுவேனா?”, “தோல்வி அடைந்துவிட்டால் என்ன செய்வது?”, “எனக்கு இழப்பு ஏற்பட்டால் என்ன செய்வது?” என்று பயந்து செயலையே விட்டுவிடக்கூடாது. முதலில் அது நியாயமானதா, தர்மமானதா, நமக்குரிய பொறுப்பா என்பதைப் பார்க்க வேண்டும். அது நம்முடைய கடமை என்று தெளிவானால், அதனைத் திடமான மனத்துடன் செய்ய வேண்டும்.

இங்கு “யுத்தம்” என்ற சொல்லை வெறும் போருடன் மட்டுப்படுத்தாமல் புரிந்துகொள்வது அவசியம். அர்ஜுனனுடைய சூழ்நிலையில் அது உண்மையான யுத்தம். ஆனால் வாழ்க்கையின் பொதுவான நிலையில், ஒவ்வொருவருக்கும் அவரவர் கடமைகள் இருக்கின்றன. குடும்பத்தில் ஒரு கடமை, சமூகத்தில் ஒரு பொறுப்பு, தொழிலில் ஒரு பொறுப்பு, தர்மத்தில் ஒரு பொறுப்பு என பல்வேறு பொறுப்புகள் இருக்கலாம். அந்தப் பொறுப்பைச் செய்ய வேண்டிய நேரத்தில் பயம், குழப்பம், தோல்வி பற்றிய அச்சம் ஆகியவற்றால் விலகாமல், “க்ருதநிச்சய:” — உறுதியான மனநிலையுடன் செயல்பட வேண்டும் என்பதே இந்த உபதேசத்தின் விரிவான வாழ்க்கைப் பாடமாகும்.

முப்பத்தி ஒன்றாவது ஸ்லோகத்திலிருந்து பகவான் அர்ஜுனனிடம் ஒரு குறிப்பிட்ட கருத்தை எடுத்துச் சென்றார். “நீ க்ஷத்திரியன்; உன்னுடைய ஸ்வதர்மத்தைப் பார்த்தாலும் இந்த தர்ம யுத்தத்திலிருந்து விலகக்கூடாது” என்று தொடங்கினார். முப்பத்தி இரண்டாம் ஸ்லோகத்தில் இந்த யுத்தம் உனக்குக் கிடைத்த அரிய வாய்ப்பு என்று கூறினார்.  முப்பத்தி மூன்றாம்  ஸ்லோகத்தில் யுத்தத்தைச் செய்யாமல் விட்டால் ஸ்வதர்மத்தையும் கீர்த்தியையும் இழந்து பாபத்தை அடைவாய் என்றார். முப்பத்தி நான்காம்  ஸ்லோகத்தில் கீர்த்தி இழப்பு மரணத்தைவிடக் கொடியது என்றார்.  முப்பத்தி ஐந்தாம்  ஸ்லோகத்தில் மஹாரதர்கள் உன்னை பயந்தவன் என்று நினைப்பார்கள் என்றார். முப்பத்தி ஆறாம் ஸ்லோகத்தில் பகைவர்கள் உன்னுடைய சாமர்த்தியத்தையே நிந்தித்து கடுமையான வார்த்தைகளைப் பேசுவார்கள் என்றார். இப்போது முப்பத்தி ஏழாம் ஸ்லோகத்தில் இவை அனைத்தையும் தொகுத்து, “ஆகவே எழுந்து நில்; உன்னுடைய கடமையைச் செய்வதற்காக உறுதியான நிச்சயத்துடன் எழுந்து நில்” என்று முடிவுரை செய்கிறார்.

இதனால் இந்த ஸ்லோகம் ஒரு சாதாரண கட்டளை அல்ல. இது முந்தைய உபதேசத்தின் இயல்பான முடிவாகும். பகவான் அர்ஜுனனுடைய மனத்தில் இருந்த “நான் என்ன செய்ய வேண்டும்?” என்ற கேள்விக்கு தெளிவான பதிலை அளிக்கிறார். செய்ய வேண்டியது — ஸ்வதர்மத்தைச் செய்வது. எப்படிச் செய்ய வேண்டும் — உறுதியான நிச்சயத்துடன் செய்ய வேண்டும்.

இந்த ஸ்லோகத்தில் வரும் “ஹதோ வா” மற்றும் “ஜித்வா வா” என்ற இரண்டு சொற்களும் வாழ்க்கையின் இரண்டு சாத்தியங்களை எடுத்துக்காட்டுகின்றன. ஒன்று வெற்றி பெறுவதற்கு முன் ஏற்படக்கூடிய இழப்பு; மற்றொன்று வெற்றியின் வாய்ப்பு. ஆனால் இரண்டிலும் தர்மத்தைச் செய்வதற்கான நன்மை உள்ளது. இதனால் பலன் நிச்சயமாகத் தெரியாததால் கடமையைத் தவிர்க்கக்கூடாது என்ற கருத்து வலுப்படுத்தப்படுகிறது.

ஒருவேளை அர்ஜுனன் யுத்தத்தில் உயிரிழந்தாலும், அவன் தன்னுடைய தர்மத்தை விட்டுவிடவில்லை. அதனால் அவனுடைய செயல் வீணாகாது. ஒருவேளை அவன் வெற்றி பெற்றாலும், அவனுடைய தர்மக் கடமை நிறைவேறும்; பூமியில் ராஜ்யத்தை அனுபவிப்பான். ஆகவே இரு நிலைகளிலும் அவன் கடமையைச் செய்திருப்பதே முக்கியம்.

இங்கு பகவான் அர்ஜுனனை முடிவைப் பற்றிய அச்சத்திலிருந்து விடுவிக்கிறார். “மரணம் வந்துவிட்டால்?” என்ற பயமும், “வெற்றி கிடைக்காவிட்டால்?” என்ற பயமும் அவனுடைய கடமையைத் தடுக்கக் கூடாது. ஏனெனில் தர்மத்தின் அடிப்படையில் செய்யப்படும் கடமைக்குத் தகுந்த பலன் உண்டு. எனவே, பயத்தைவிட தர்மத்தை உயர்வாகக் கருதி செயல்பட வேண்டும்.

இதில் இன்னொரு முக்கியமான கருத்தும் உள்ளது. “உத்திஷ்ட” என்ற வார்த்தை செயலில் இறங்குவதைக் குறிக்கிறது. வெறும் அறிவு மட்டும் போதாது. தர்மம் எது என்பதைப் புரிந்துகொண்ட பிறகு அதை வாழ்க்கையில் நடைமுறைப்படுத்த வேண்டும். அர்ஜுனன் பல கருத்துகளைக் கேட்டுக்கொண்டே உட்கார்ந்திருக்க முடியாது. அவன் எழுந்து தன்னுடைய கடமையைச் செய்ய வேண்டும். அதனால் பகவான் அறிவுரையை செயல் கட்டளையாக மாற்றுகிறார்.

“க்ருதநிச்சய:” என்பது இந்த ஸ்லோகத்தின் நிறைவுப் பொருளை இன்னும் வலிமையாக்குகிறது. மனதில் சந்தேகம் வைத்துக்கொண்டு செய்யப்படும் செயல் முழுமையானதாக இருக்காது. ஒரு செயல் தர்மமானது என்று தெளிவாக அறிந்த பிறகு, மனத்தில் தேவையற்ற தயக்கம் இல்லாமல் அதைச் செய்ய வேண்டும். அர்ஜுனனுடைய மனக்குழப்பத்தை நீக்குவதற்காகவே பகவான் இத்தனை ஸ்லோகங்களையும் எடுத்துரைத்தார். இப்போது அவன் அந்தத் தெளிவை நிச்சயமாக மாற்ற வேண்டும்.

எனவே, இந்த ஸ்லோகத்தின் முழுப் பொருளை எளிமையாக எடுத்துக்கொண்டால்: “நீ இந்த தர்ம யுத்தத்தில் கொல்லப்பட்டால் சொர்க்கத்தை அடைவாய்; வெற்றி பெற்றால் இந்தப் பூமியை அனுபவிப்பாய். ஆகவே, குந்தியின் மகனே! நீ எழுந்து நில்; உன்னுடைய கடமையான யுத்தத்தைச் செய்வதற்கு உறுதியான நிச்சயத்துடன் எழுந்து நில்” என்பதாகும்.

இந்த ஸ்லோகத்தின் ஆழமான வாழ்க்கைப் பாடம் என்னவென்றால், தர்மமான கடமை எது என்பதைத் தெளிவாக அறிந்த பிறகு, அதன் முடிவைப் பற்றிய அளவுக்கு மீறிய பயத்தால் அந்தக் கடமையைத் தவிர்க்கக் கூடாது. வெற்றி கிடைத்தால் அது ஒரு பலன்; எதிர்பாராத இழப்பு ஏற்பட்டாலும் தர்மத்தைச் செய்தவன் என்ற உள்ளார்ந்த நிறைவு இருக்கிறது. எனவே, முடிவை மட்டும் பார்த்து செயலைத் தீர்மானிக்காமல், செயல் தர்மமானதா என்பதை முதலில் பார்க்க வேண்டும்.

இவ்வாறு முப்பத்தி ஒன்றாம் ஸ்லோகத்தில் தொடங்கிய ஸ்வதர்ம உபதேசம் முப்பத்தி ஏழாம் ஸ்லோகத்தில் ஒரு தெளிவான முடிவை அடைகிறது. பகவான் அர்ஜுனனிடம் பல்வேறு காரணங்களைக் கூறி, அவனுடைய சந்தேகம், பயம், பாசம், கீர்த்தி பற்றிய கவலை ஆகியவற்றை ஒவ்வொன்றாக அகற்றி, இறுதியில் “தஸ்மாத் உத்திஷ்ட கௌந்தேய யுத்தாய க்ருதநிச்சய:” — “ஆகவே, கௌந்தேயா! எழுந்து நில்; உன்னுடைய கடமையைச் செய்வதற்கு உறுதியான நிச்சயத்துடன் எழுந்து நில்” என்று முடிவுரை செய்கிறார்.

அதாவது, இந்த ஸ்லோகத்தின் சாரம் “பலனைப் பற்றிய அச்சத்தால் கடமையை விட்டுவிடாதே; தர்மத்தை அறிந்து, தெளிவான நிச்சயத்துடன், தன்னுடைய கடமையைச் செய்” என்பதாகும். அர்ஜுனனுக்கு இது யுத்தக் கடமை; நமக்கு நமது வாழ்க்கையில் நமக்குரிய தர்மமான பொறுப்புகளைச் சரியாக நிறைவேற்ற வேண்டும் என்பதே இதன் விரிவான பொருளாகும்.