ये महो रजसो विदुर्विश्वे देवासो अद्रुहः ।
मरुद्भिरग्न आ गहि ॥ ३ ॥

യേ മഹോ രജസോ വിദുർ വിശ്വേ ദേവാസോ അദ്രുഹഃ ।
മരുദ്ഭിരഗ്ന ആ ഗഹി ॥ 3 ॥

പദാർത്ഥം:

ये (യേ): ആരൊക്കെയോ, ആരാണ്. ഉന്നതഗുണങ്ങളുള്ള മനുഷ്യരെയാണ് ഈ പദം സൂചിപ്പിക്കുന്നത്. ഉന്നതമായ ജീവിതമാർഗം പിന്തുടർന്ന് ആത്മീയ പുരോഗതിക്കായി പരിശ്രമിക്കുന്നവരെയാണ് മന്ത്രം “യേ” എന്ന് സൂചിപ്പിക്കുന്നത്.

महो (മഹോ): മഹത്തായ, ഉന്നതമായ, ശ്രേഷ്ഠമായ. സാധാരണ നിലയെ മറികടന്ന് ഉന്നത നിലവാരത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്ന പ്രത്യേകതയെ ഈ പദം സൂചിപ്പിക്കുന്നു. ഇവിടെ ഉന്നതമായ സ്വഭാവഗുണങ്ങളും ശ്രേഷ്ഠമായ പ്രവർത്തനശേഷിയും സൂചിപ്പിക്കുന്നു.

रजसः (രജസഃ): രജോഗുണം, പ്രവർത്തനശക്തി, അധ്വാനവും ചലനവും സൃഷ്ടിക്കുന്ന ഗുണം. മനുഷ്യനെ പ്രവർത്തിക്കാൻ പ്രേരിപ്പിക്കുന്ന ഗുണമാണ് രജോഗുണം. എന്നാൽ ഇവിടെ സ്വാർത്ഥപ്രവർത്തനങ്ങൾക്കായി അല്ല, ലോകനന്മയ്ക്കായി ഉപയോഗിക്കുന്ന ഉന്നതമായ പ്രവർത്തനശേഷിയെയാണ് സൂചിപ്പിക്കുന്നത്.

विदुः (വിദുഃ): അറിയുന്നു, തിരിച്ചറിയുന്നു, നേടുന്നു. ഉന്നതമായ ജീവിതത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ അർത്ഥം അറിയുകയും അത് അനുഭവമായി തിരിച്ചറിഞ്ഞ് ജീവിക്കുകയും ചെയ്യുന്നതിനെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു.

विश्वे (വിശ്വേ): എല്ലാം, എല്ലാ, സമ്പൂർണ്ണമായ. ചില നല്ല ഗുണങ്ങൾ മാത്രം അല്ലാതെ വിവിധ ഉന്നതഗുണങ്ങളെ സമഗ്രമായി സ്വീകരിക്കുന്നതിനെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു.

देवासः (ദേവാസഃ): ദൈവികഗുണമുള്ളവർ, പ്രകാശമുള്ളവർ, ദൈവികസ്വഭാവമുള്ളവർ. ജ്ഞാനം, സ്നേഹം, കരുണ, സത്യം, ത്യാഗം, നിയമനം തുടങ്ങിയ ദൈവികഗുണങ്ങൾ തങ്ങളിലുണ്ടാക്കിയവരാണ് ദേവാസഃ എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്നത്.

अद्रुहः (അദ്രുഹഃ): ദ്രോഹം ചെയ്യാത്തവർ, ശത്രുതയില്ലാത്തവർ, വിദ്വേഷമില്ലാത്തവർ. അവർ മറ്റുള്ളവർക്ക് ദോഷം ആഗ്രഹിക്കുകയില്ല. അസൂയ, ശത്രുത, പ്രതികാരചിന്ത എന്നിവ ഉപേക്ഷിച്ച് എല്ലാവരോടും സദ്ഭാവത്തോടെ പെരുമാറുന്നു.

मरुद्भिः (മരുദ്ഭിഃ): മരുതുകളോടൊപ്പം, പ്രാണശക്തികളോടൊപ്പം, ജീവശക്തികളോടൊപ്പം. വേദങ്ങളിൽ മരുതുകൾ ജീവശക്തികളുടെ പ്രതീകങ്ങളായി പറയപ്പെടുന്നു. ഇവിടെ ശ്വാസനിയന്ത്രണം, പ്രാണായാമം, ജീവശക്തിയുടെ ശരിയായ ഉപയോഗം എന്നിവയെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു.

अग्ने (അഗ്നേ): അഗ്നിയേ, ജ്ഞാനപ്രകാശമുള്ളവനേ, പുരോഗതി ആഗ്രഹിക്കുന്ന ജീവിയേ. അഗ്നി വെറും തീയെയല്ല സൂചിപ്പിക്കുന്നത്. ജ്ഞാനം, ജാഗ്രത, ആത്മീയപുരോഗതി, ആന്തരികപ്രകാശം എന്നിവയുടെ പ്രതീകമായും നിലകൊള്ളുന്നു.

आ (ആ): ഇവിടെ, സമീപത്തേക്ക്, ലക്ഷ്യമാക്കി. ഈശ്വരാവസ്ഥയിലേക്കും ഉന്നതമായ ലക്ഷ്യത്തിലേക്കും പരമസത്യത്തിലേക്കും മുന്നേറുന്നതിനെ ഈ പദം സൂചിപ്പിക്കുന്നു.

गहि (ഗഹി): വരിക, വന്നു ചേരുക, എത്തുക. ഇത് ഒരു ആഹ്വാനമാണ്. ഉന്നതമായ പ്രവർത്തനങ്ങൾ, ദൈവികഗുണങ്ങൾ, പ്രാണസാധന എന്നിവയിലൂടെ ഈശ്വരാവസ്ഥയിലെത്താൻ മനുഷ്യനെ വിളിക്കുന്നു.

വ്യാഖ്യാനം:

ഈ മന്ത്രം മനുഷ്യന്റെ ആത്മീയ പുരോഗതിക്ക് ആവശ്യമായ മൂന്ന് അടിസ്ഥാനഗുണങ്ങളെ വളരെ ആഴത്തിൽ അവതരിപ്പിക്കുന്നു. അവ ഉന്നതമായ പ്രവർത്തനശേഷി, ദൈവികഗുണങ്ങളുടെ വളർച്ച, ശത്രുതയില്ലാത്ത മനോഭാവം എന്നിവയാണ്. മന്ത്രം പറയുന്ന മനുഷ്യൻ സാധാരണജീവിതം നയിക്കുന്നവനല്ല; തന്റെ ജീവിതം ലോകനന്മയ്ക്കും ആത്മീയ ഉയർച്ചയ്ക്കും സമർപ്പിച്ചവനാണ്.

“ये महो रजसो विदुः (യേ മഹോ രജസോ വിദുഃ)” എന്ന് മന്ത്രം ആരംഭിക്കുന്നു. ഇവിടെ “महो रजसः (മഹോ രജസഃ)” എന്നത് ഉന്നതമായ രജോഗുണത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. രജോഗുണം പ്രവർത്തനം, പരിശ്രമം, അധ്വാനം, സൃഷ്ടിപരമായ പ്രവർത്തനങ്ങൾ എന്നിവയുടെ ഉറവിടമാണ്. എന്നാൽ ഈ മന്ത്രം പറയുന്ന രജോഗുണം സ്വാർത്ഥതയ്ക്കോ ആഗ്രഹങ്ങൾക്കോ പ്രശസ്തിയാഗ്രഹത്തിനോ വേണ്ടി ഉപയോഗിക്കുന്ന പ്രവർത്തനശേഷിയല്ല. മറിച്ച് ലോകനന്മയ്ക്കും സാമൂഹികപുരോഗതിക്കും ധർമ്മനിലനിൽപ്പിനുമായി ഉപയോഗിക്കുന്ന ഉന്നതമായ പ്രവർത്തനശേഷിയാണ്. ഇത്തരത്തിലുള്ള മനുഷ്യർ തങ്ങളുടെ ശക്തിയും ജ്ഞാനവും വ്യക്തിപരമായ ലാഭത്തിനായി അല്ല, പൊതുനന്മയ്ക്കായി സമർപ്പിക്കുന്നു.

അടുത്തതായി “विश्वे देवासः (വിശ്വേ ദേവാസഃ)” എന്ന പദപ്രയോഗം വരുന്നു. ഇതിലൂടെ മനുഷ്യൻ തന്റെ ഉള്ളിൽ എല്ലാ ദൈവികഗുണങ്ങളും വളർത്തിക്കൊള്ളണം എന്ന് പഠിപ്പിക്കുന്നു. കരുണ, സ്നേഹം, സത്യം, ത്യാഗം, ക്ഷമ, സത്യസന്ധത, ആത്മനിയന്ത്രണം, ദയ തുടങ്ങിയ ഉന്നതഗുണങ്ങൾ മനുഷ്യനെ ദൈവികനിലയിലേക്ക് ഉയർത്തുന്നു. ചില നല്ലഗുണങ്ങൾ മാത്രം അല്ലാതെ ജീവിതത്തിന്റെ എല്ലാ മേഖലകളിലും ദൈവികസമ്പത്ത് നേടാൻ ശ്രമിക്കുന്നവനാണ് “വിശ്വേ ദേവാസഃ” എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്നത്. ഇങ്ങനെ ദൈവികഗുണങ്ങൾ വളർത്തിയെടുക്കുന്നതിലൂടെ മനുഷ്യൻ തന്റെ ഉള്ളം ശുദ്ധീകരിച്ച് ഈശ്വരാവസ്ഥയിലേക്ക് അടുക്കുന്നു.

മന്ത്രം സൂചിപ്പിക്കുന്ന മൂന്നാമത്തെയും ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ടതുമായ ഗുണം “अद्रुहः (അദ്രുഹഃ)” ആണ്. അതായത് ദ്രോഹം, ശത്രുത, വിദ്വേഷം, അസൂയ എന്നിവയിൽ നിന്ന് പൂർണ്ണമായി മോചിതമായ അവസ്ഥ. യഥാർത്ഥ ആത്മീയ പുരോഗതി നേടിയ മനുഷ്യൻ ആരെയും ദോഷപ്പെടുത്താൻ ആഗ്രഹിക്കുകയില്ല. മറ്റുള്ള ജീവികളുടെ ദുഃഖത്തെ തന്റെ ദുഃഖമായി കാണും. എല്ലാവരോടും സ്നേഹത്തോടും കരുണയോടും നന്മയുടെ മനോഭാവത്തോടും പെരുമാറും. ഭഗവദ്ഗീതയിൽ പറയുന്ന “സർവഭൂതഹിതേ രതാഃ” എന്ന അവസ്ഥയെപ്പോലെ, എല്ലാ ജീവികളുടെയും നന്മയിൽ സന്തോഷിക്കുന്ന മനോഭാവം അവൻ കൈവരിക്കും. ഇത്തരത്തിലുള്ള ശത്രുതയില്ലാത്ത മനസ്സാണ് ഈശ്വരാനുഗ്രഹം ലഭിക്കുന്നതിനുള്ള യോഗ്യത സൃഷ്ടിക്കുന്നത്.

മന്ത്രത്തിന്റെ അവസാന ഭാഗമായ “मरुद्भिरग्न आ गहि (മരുദ്ഭിരഗ്ന ആ ഗഹി)” ഒരു ദൈവിക ആഹ്വാനമാണ്. “अग्ने (അഗ്നേ)” ജ്ഞാനം, പ്രകാശം, ജാഗ്രത, പുരോഗതി എന്നിവ ആഗ്രഹിക്കുന്ന ജീവിയെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. “मरुद्भिः (മരുദ്ഭിഃ)” പ്രാണശക്തികളെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. ഇതിലൂടെ മനുഷ്യൻ തന്റെ ജീവശക്തിയെ ക്രമപ്പെടുത്തി, പ്രാണസാധന, പ്രാണായാമം, ആത്മനിയന്ത്രണം എന്നിവയിലൂടെ തന്റെ ഉള്ളത്തെ ഉയർത്തണം എന്ന് മന്ത്രം ഉപദേശിക്കുന്നു. പ്രാണശക്തി ക്രമീകരിക്കപ്പെടുമ്പോൾ മനസ്സ് ശുദ്ധമാകുന്നു; മനസ്സ് ശുദ്ധമാകുമ്പോൾ ദൈവികഗുണങ്ങൾ വിരിയുന്നു; ദൈവികഗുണങ്ങൾ വളരുമ്പോൾ മനുഷ്യൻ ഈശ്വരാവസ്ഥയിലെത്താനുള്ള യോഗ്യത നേടുന്നു.

അതിനാൽ ഈ മന്ത്രം മനുഷ്യജീവിതത്തിന്റെ ഉന്നതലക്ഷ്യം വളരെ വ്യക്തമായി അവതരിപ്പിക്കുന്നു. ഉന്നതമായ പ്രവർത്തനശേഷിയെ ലോകനന്മയ്ക്കായി ഉപയോഗിക്കുക, എല്ലാ ദൈവികഗുണങ്ങളും വളർത്തിയെടുക്കുക, ആരോടും ശത്രുത പുലർത്താതെ ജീവിക്കുക, പ്രാണസാധനയിലൂടെ ജീവശക്തിയെ ക്രമപ്പെടുത്തുക എന്നീ നാല് മാർഗങ്ങളിലൂടെ മനുഷ്യൻ ആത്മീയമഹത്വം നേടി ഈശ്വരനെ സമീപിക്കാം എന്നതാണ് ഈ മന്ത്രത്തിന്റെ ആഴമേറിയ ഉപദേശം. മനുഷ്യനെ സാധാരണനിലയിൽ നിന്ന് ദൈവികനിലയിലേക്ക് ഉയർത്തുന്ന ജീവിതമാർഗത്തെയാണ് ഈ മന്ത്രം ഊന്നിപ്പറയുന്നത്.

ഉപസംഹാരം:

ഉന്നതമായ പ്രവർത്തനശേഷിയെ സ്വാർത്ഥതയ്ക്കായി അല്ലാതെ ലോകനന്മയ്ക്കായി ഉപയോഗിച്ച്, കരുണ, സ്നേഹം, സത്യം, ത്യാഗം തുടങ്ങിയ ദൈവികഗുണങ്ങൾ തനിക്കുള്ളിൽ വളർത്തി, ആരോടും ശത്രുത, ദ്രോഹം, വിദ്വേഷം എന്നിവ പുലർത്താതെ ജീവിക്കുന്നതാണ് മനുഷ്യന്റെ യഥാർത്ഥ മഹത്വം. കൂടാതെ പ്രാണസാധനയും ആത്മനിയന്ത്രണവും വഴി ജീവശക്തിയെയും മനസ്സിനെയും ക്രമപ്പെടുത്തി, സ്വയം ആന്തരികമായി ഉയർത്തുമ്പോൾ മനുഷ്യൻ ദൈവികനില കൈവരിച്ച് ഈശ്വരാനുഗ്രഹം നേടാൻ യോഗ്യനാകുന്നു. അതിനാൽ ലോകനന്മയിലുള്ള പങ്കാളിത്തം, ദൈവികഗുണങ്ങളുടെ വളർച്ച, എല്ലാ ജീവികളോടുമുള്ള സ്നേഹവും നന്മയും നിറഞ്ഞ മനോഭാവം, ജീവശക്തിയുടെ ക്രമബദ്ധമായ അഭ്യാസം എന്നിവയാണ് മനുഷ്യനെ ഈശ്വരസാമീപ്യത്തിലേക്കും ആത്മീയപൂർണ്ണതയിലേക്കും നയിക്കുന്ന ഉന്നതമായ ജീവിതമാർഗങ്ങൾ എന്ന് ഈ മന്ത്രം ഊന്നിപ്പറയുന്നു.