त्वं तं ब्रह्मणस्पते सोम इन्द्रश्च मर्त्यम् ।
दक्षिणा पात्वंहसः ॥ ५ ॥

ത്വം തം ബ്രഹ്മണസ്പതേ സോമ ഇന്ദ്രശ്ച മർത്യം ।
ദക്ഷിണാ പാത്വംഹസഃ ॥ 5 ॥

പദാർത്ഥം:

त्वम् (ത്വം): നീ, നിങ്ങൾ. ഈ പദം ജ്ഞാനം നൽകുന്ന അധ്യാപകനെയോ ജ്ഞാനിയായ മാർഗദർശകനെയോ അഭിസംബോധന ചെയ്യുന്നതാണ്. വിദ്യാർത്ഥിയുടെ വളർച്ചയ്ക്കും ക്ഷേമത്തിനും ഉത്തരവാദിത്തം ഏറ്റെടുത്തവനായാണ് അധ്യാപകനെ ഇവിടെ വിളിക്കുന്നത്.

तम् (തം): ആ, അവനെ, ആ വിദ്യാർത്ഥിയെ. ഇവിടെ ജീവിതാനുഭവം കുറവുള്ളതും ഇപ്പോഴും പൂർണ്ണമായി പക്വത നേടിയിട്ടില്ലാത്തതുമായ വിദ്യാർത്ഥിയെയും യുവമനസ്സുള്ള മനുഷ്യനെയും സൂചിപ്പിക്കുന്നു.

ब्रह्मणस्पते (ബ്രഹ്മണസ്പതേ): ജ്ഞാനത്തിന്റെ നേതാവ്, അറിവിന്റെ അധിപതി, അധ്യാപകൻ. അറിവും സത്യവും പഠിപ്പിക്കുന്ന ആചാര്യനെയാണ് ഇവിടെ സൂചിപ്പിക്കുന്നത്. അദ്ദേഹം വെറും പാഠങ്ങൾ പഠിപ്പിക്കുന്നവനല്ല; വിദ്യാർത്ഥിയുടെ ചിന്ത, അച്ചടക്കം, ജീവിതലക്ഷ്യം എന്നിവയും രൂപപ്പെടുത്തുന്നവനാണ്.

सोमः (സോമഃ): ശാന്തി, സൗമ്യത, വിനയം, മധുരമായ ഗുണം. ഇവിടെ “സോമ” അധ്യാപകന്റെ സൗമ്യവും സ്നേഹപൂർണ്ണവും വിനയമുള്ളതുമായ സ്വഭാവത്തെയാണ് സൂചിപ്പിക്കുന്നത്. ഇത്തരത്തിലുള്ള ശാന്തമായ സമീപനം വിദ്യാർത്ഥിയുടെ മനസ്സിനെ സന്മാർഗത്തിൽ വളർത്തുന്നു.

इन्द्रः (ഇന്ദ്രഃ): ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ ജയിച്ചവൻ, ആത്മനിയന്ത്രണമുള്ളവൻ. ഇവിടെ “ഇന്ദ്രൻ” ആത്മനിയന്ത്രണത്തിന്റെ പ്രതീകമായി വരുന്നു. അധ്യാപകൻ തന്റെ ആഗ്രഹങ്ങളും ഇന്ദ്രിയങ്ങളും നിയന്ത്രിച്ച് ജീവിക്കുന്ന മാതൃകയായി നിന്നുകൊണ്ട് വിദ്യാർത്ഥിക്കും അതേ മാർഗം പഠിപ്പിക്കുന്നു.

च (ച): കൂടാതെ, ഒപ്പം. ജ്ഞാനം, വിനയം, ആത്മനിയന്ത്രണം തുടങ്ങിയ നിരവധി സദ്ഗുണങ്ങൾ ഒന്നിച്ചുചേർന്ന് വിദ്യാർത്ഥിയെ സംരക്ഷിക്കണമെന്ന ആശയം ഈ പദം വ്യക്തമാക്കുന്നു.

मर्त्यम् (മർത്യം): മരണത്തിന് വിധേയനായ മനുഷ്യൻ, അനുഭവപരിചയം കുറഞ്ഞ വിദ്യാർത്ഥി. ഇവിടെ ലോകത്തിന്റെ സ്വാധീനങ്ങളാൽ എളുപ്പത്തിൽ ബാധിക്കപ്പെടാവുന്ന, അറിവിലും അനുഭവത്തിലും ഇനിയും വളരേണ്ട മനുഷ്യനെയോ വിദ്യാർത്ഥിയെയോ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. അവൻ നല്ലതും ചീത്തയും എന്നീ രണ്ട് വഴികളിലേക്കും പോകാവുന്ന അവസ്ഥയിലാണ്.

दक्षिणा (ദക്ഷിണാ): ദാനം, നൽകാനുള്ള മനോഭാവം, സഹായിക്കാനുള്ള ഗുണം. സാധാരണയായി “ദക്ഷിണാ” ഗുരുവിന് നൽകുന്ന കാണിക്കയെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. എന്നാൽ ഇവിടെ അതിനേക്കാൾ വിപുലമായ അർത്ഥത്തിൽ, മറ്റുള്ളവർക്ക് നൽകി സഹായിക്കുന്ന മനോഭാവം, പങ്കുവെച്ച് ജീവിക്കുന്ന ഗുണം, ഉദാരമനസ്സ് എന്നിവയെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. ഇത്തരത്തിലുള്ള ദാനമനോഭാവം മനുഷ്യനെ ഉന്നത ജീവിതത്തിലേക്ക് നയിക്കുന്നു.

पातु (പാതു): സംരക്ഷിക്കട്ടെ, കാത്തുകൊള്ളട്ടെ. ഇത് ഒരു പ്രാർത്ഥനയായി വരുന്നു. അധ്യാപകന്റെ ജ്ഞാനം, വിനയം, ആത്മനിയന്ത്രണം, ദാനമനോഭാവം എന്നിവ വിദ്യാർത്ഥിയെ ദോഷങ്ങളിൽ നിന്ന് സംരക്ഷിക്കണമെന്നാണ് ഇതിന്റെ ആശയം.

अंहसः (അംഹസഃ): പാപം, ദോഷം, അച്ചടക്കക്കുറവ്, തെറ്റായ പ്രവൃത്തികൾ. മനുഷ്യനെ താഴ്ചയിലേക്ക് നയിക്കുന്ന ദുഷ്ചിന്തകൾ, തെറ്റായ ശീലങ്ങൾ, അജ്ഞാനം, സ്വാർത്ഥത, അച്ചടക്കമില്ലായ്മ എന്നിവയെല്ലാം “അംഹസഃ” എന്ന പദം സൂചിപ്പിക്കുന്നു.

വ്യാഖ്യാനം:

ഈ മന്ത്രം മനുഷ്യന്റെ ക്ഷേമത്തിനും ഉന്നതമായ സ്വഭാവവികാസത്തിനും അടിസ്ഥാനമാകുന്ന നാല് പ്രധാന സദ്ഗുണങ്ങളായ ജ്ഞാനം, ആത്മനിയന്ത്രണം, വിനയം, ദാനമനോഭാവം എന്നിവയുടെ മഹത്വം അവതരിപ്പിക്കുന്നു. പ്രത്യേകിച്ച് ചെറുപ്പത്തിൽ അനുഭവം കുറവുള്ളതും മനസ്സ് സൗമ്യമായതുമായ വിദ്യാർത്ഥി ജീവിതത്തിലെ വിവിധ സ്വാധീനങ്ങളാൽ എളുപ്പത്തിൽ ബാധിക്കപ്പെടാൻ സാധ്യതയുള്ളവനാണെന്നും, അവനെ സന്മാർഗത്തിൽ വളർത്താനുള്ള ഉത്തരവാദിത്തം അധ്യാപകനാണെന്നും ഈ മന്ത്രം ഊന്നിപ്പറയുന്നു.

വിദ്യാർത്ഥിയുടെ മനസ്സ് ഇപ്പോഴും പൂർണ്ണമായി പക്വമായിട്ടില്ലാത്തതിനാൽ, നല്ലതും ചീത്തയും ഉടൻ വിവേചിച്ചറിയാനുള്ള കഴിവ് എല്ലായ്പ്പോഴും അവനുണ്ടാകണമെന്നില്ല. അതിനാൽ തെറ്റായ ശീലങ്ങൾ, ദുഷ്ചിന്തകൾ, ലോകാസക്തികളുടെ സ്വാധീനം എന്നിവയ്ക്ക് അവൻ ഇരയാകാൻ സാധ്യതയുണ്ട്. ഇത്തരത്തിലുള്ള സാഹചര്യത്തിലാണ് ജ്ഞാനിയായ അധ്യാപകന്റെ പങ്ക് വളരെ പ്രധാനപ്പെട്ടതാകുന്നത്. ब्रह्मणस्पति (ബ്രഹ്മണസ്പതി) എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്ന അധ്യാപകൻ വിദ്യാർത്ഥിക്ക് അറിവ് മാത്രം പഠിപ്പിക്കുന്നില്ല; മറിച്ച് സത്യവും അസത്യവും വേർതിരിച്ചറിയാനുള്ള കഴിവ് വളർത്തുകയും ജീവിതത്തെ ശരിയായ ദിശയിൽ നയിക്കുന്ന ചിന്ത നൽകുകയും ചെയ്യുന്നു.

അതേ സമയം അധ്യാപകന്റെ इन्द्र (ഇന്ദ്ര) സ്വഭാവം, അതായത് ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ ജയിച്ച് ജീവിക്കുന്ന ആത്മനിയന്ത്രണം, വിദ്യാർത്ഥിയുടെ സ്വഭാവവികാസത്തിന് മാതൃകയാകുന്നു. ആഗ്രഹങ്ങളുടെയും ഇന്ദ്രിയസുഖങ്ങളുടെയും അടിമയാകാതെ അച്ചടക്കനിഷ്ഠയിൽ ഉറച്ചുനിൽക്കുന്ന ജീവിതരീതി അധ്യാപകൻ തന്റെ പെരുമാറ്റത്തിലൂടെ വിദ്യാർത്ഥികൾക്ക് പഠിപ്പിക്കുന്നു. ഇത്തരത്തിലുള്ള ആത്മനിയന്ത്രണം മനുഷ്യനെ നിരവധി തെറ്റുകളിൽ നിന്നും പാപപ്രവൃത്തികളിൽ നിന്നും സംരക്ഷിക്കുന്ന ശക്തമായ കോട്ടയായി നിലകൊള്ളുന്നു.

കൂടാതെ सोम (സോമ) എന്ന് സൂചിപ്പിക്കുന്ന വിനയം, ശാന്തി, മധുരമായ സ്വഭാവം എന്നിവ ജ്ഞാനത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ ഫലങ്ങളാണ്. ജ്ഞാനം അഹങ്കാരം സൃഷ്ടിക്കാതെ വിനയം വളർത്തണം എന്നാണ് ഈ മന്ത്രം വ്യക്തമാക്കുന്നത്. വിനയമുള്ള മനസ്സ് മറ്റുള്ളവരെ ബഹുമാനിക്കാനും നല്ല ഉപദേശങ്ങൾ സ്വീകരിക്കാനും സ്വയം തുടർച്ചയായി മെച്ചപ്പെടുത്താനും സഹായിക്കുന്നു. ഇതിലൂടെ മനുഷ്യൻ ആന്തരിക ശുദ്ധിയും മാനസിക സമാധാനവും നേടുന്നു.

ഈ മന്ത്രത്തിന്റെ അവസാനം പരാമർശിക്കുന്ന दक्षिणा (ദക്ഷിണാ) എന്ന പദം നൽകാനുള്ള മനോഭാവത്തിന്റെയും ദാനഗുണത്തിന്റെയും മഹത്വം അവതരിപ്പിക്കുന്നു. വിദ്യാഭ്യാസം നേടി ഗാർഹസ്ഥ്യജീവിതത്തിലേക്ക് പ്രവേശിച്ച ശേഷവും മറ്റുള്ളവരെ സഹായിക്കുക, പങ്കുവെച്ച് ജീവിക്കുക, ഉദാരമനോഭാവത്തോടെ പ്രവർത്തിക്കുക എന്നിവ മനുഷ്യനെ പാപത്തിൽ നിന്ന് അകറ്റി ഉന്നത ജീവിതത്തിലേക്ക് നയിക്കുന്നു. ദാനം വെറും വസ്തു നൽകുന്നതല്ല; അത് സ്വാർത്ഥത നീക്കി മനസ്സിനെ ശുദ്ധീകരിക്കുകയും സാമൂഹികക്ഷേമത്തിൽ പങ്കാളിയാകാൻ സഹായിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ഉന്നത ആത്മീയഗുണമാണ്.

അതിനാൽ ഒരു മനുഷ്യന്റെ ജീവിതം പൂർണ്ണമാകാൻ ജ്ഞാനം മാത്രം മതിയാകില്ല; അതിനൊപ്പം ആത്മനിയന്ത്രണം, വിനയം, ദാനമനോഭാവം എന്നിവയും ഉണ്ടായിരിക്കണം എന്ന് ഈ മന്ത്രം ഊന്നിപ്പറയുന്നു. ജ്ഞാനിയായ അധ്യാപകന്റെ മാർഗദർശനത്തിലൂടെ ഈ സദ്ഗുണങ്ങൾ വിദ്യാർത്ഥിയുടെ ഉള്ളിൽ വേരൂന്നി വളരുമ്പോൾ, അവൻ പാപങ്ങളിൽ നിന്നും തെറ്റായ വഴികളിൽ നിന്നും സംരക്ഷിക്കപ്പെടുകയും, അച്ചടക്കം, മാനവികത, ശുദ്ധി, ഉന്നത ജീവിതനീതികൾ എന്നിവയോടെ ജീവിക്കുന്ന സമ്പൂർണ്ണ മനുഷ്യനായി രൂപപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്നു. ഇതാണ് ഈ മന്ത്രത്തിന്റെ ആഴമേറിയതും സമഗ്രവുമായ സന്ദേശം.

ഉപസംഹാരം:

ഈ മന്ത്രം മനുഷ്യനെ പാപം, അജ്ഞാനം, തെറ്റായ സ്വാധീനങ്ങൾ എന്നിവയിൽ നിന്ന് സംരക്ഷിക്കുന്ന അടിസ്ഥാന സദ്ഗുണങ്ങളുടെ ആവശ്യകത ഊന്നിപ്പറയുന്നു. ജീവിതാനുഭവം കുറവുള്ളതും ബാഹ്യ സ്വാധീനങ്ങൾക്ക് എളുപ്പത്തിൽ വിധേയനാകാവുന്നതുമായ മനോനിലയിലുള്ള വിദ്യാർത്ഥിയെ ജ്ഞാനിയായ അധ്യാപകൻ ജ്ഞാനം, ആത്മനിയന്ത്രണം, വിനയം എന്നീ ഉന്നത ഗുണങ്ങളിലൂടെ രൂപപ്പെടുത്തുന്നു.

ജ്ഞാനം അവന് സത്യം തിരിച്ചറിയാനുള്ള കഴിവ് നൽകുന്നു; ആത്മനിയന്ത്രണം ആഗ്രഹങ്ങളിൽ നിന്നും തെറ്റായ പ്രവൃത്തികളിൽ നിന്നും അവനെ സംരക്ഷിക്കുന്നു; വിനയം അവന്റെ സ്വഭാവഗുണങ്ങളെ മെച്ചപ്പെടുത്തി, അറിവ് നല്ല രീതിയിൽ പ്രയോജനപ്പെടുത്താൻ സഹായിക്കുന്നു. കൂടാതെ ജീവിതത്തിന്റെ അടുത്ത ഘട്ടങ്ങളിൽ മറ്റുള്ളവർക്ക് നൽകി സഹായിക്കുന്ന ദാനമനോഭാവം അവന്റെ ഉള്ളത്തെ ശുദ്ധീകരിക്കുകയും സ്വാർത്ഥത നീക്കുകയും സാമൂഹിക ഉത്തരവാദിത്തബോധം വളർത്തുകയും ചെയ്യുന്നു.

അതിനാൽ ജ്ഞാനം, അച്ചടക്കം, വിനയം, ഉദാരമനോഭാവം എന്നിവ ഒന്നിച്ചുചേർന്നാൽ മാത്രമേ മനുഷ്യൻ സമ്പൂർണ്ണ സദ്ഗുണസമ്പന്നനായി വളരുകയും, പാപങ്ങളിൽ നിന്നും വീഴ്ചയിൽ നിന്നും സംരക്ഷിക്കപ്പെടുകയും, ഉന്നതമായ മാനവികതയും ആത്മീയഗുണങ്ങളും നിറഞ്ഞ ജീവിതം നയിക്കുകയും ചെയ്യാൻ കഴിയൂ എന്നതാണ് ഈ മന്ത്രത്തിന്റെ കേന്ദ്ര ആശയം.