गन्तारा हि स्थोऽवसे हवं विप्रस्य मावतः ।
धर्तारा चर्षणीनाम् ॥ २ ॥

ഗന്താരാ ഹി സ്ഥോऽവസേ ഹവം വിപ്രസ്യ മാവതഃ ।
ധർത്താരാ ചർഷണീനാം ॥ 2 ॥

പദാർത്ഥം:

गन्तारा (ഗന്താരാ): ചെന്നെത്തുന്നവർ, സഹായത്തിനായി വരുന്നവർ. ഇവിടെ ഇന്ദ്രനും വരുണനും സാധകന്റെ വിളി സ്വീകരിച്ച് അവനെ സഹായിക്കാൻ വരുന്നതിനെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. മനുഷ്യൻ തന്റെ കുറവുകൾ നീക്കി ഉയർന്ന ജീവിതം നേടാൻ ശ്രമിക്കുമ്പോൾ ഇന്ദ്രിയനിയന്ത്രണവും ശീലവും അവന് സഹായമായി വന്ന് അവനെ ഉയർത്തുന്നു.

हि (ഹി): നിശ്ചയമായും, യഥാർത്ഥത്തിൽ, ഉറപ്പായി. ഈ പദം മന്ത്രത്തിന്റെ ആശയത്തെ ശക്തിപ്പെടുത്തുന്നു. ആത്മീയപുരോഗതി ആഗ്രഹിക്കുന്ന മനുഷ്യന് ദൈവാനുഗ്രഹവും ഉന്നതഗുണങ്ങളും നിശ്ചയമായും സഹായിക്കുന്നു എന്ന് ഇത് വ്യക്തമാക്കുന്നു.

स्थः (സ്ഥഃ): നിങ്ങൾ രണ്ടുപേരും ഉണ്ട്. ഇവിടെ ഇന്ദ്രനും വരുണനും എപ്പോഴും സാധകന്റെ പുരോഗതിക്ക് സഹായികളായി നിലകൊള്ളുന്നതിനെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. അവ ദൂരെയുള്ള ശക്തികളല്ല; മനുഷ്യന്റെ ഉള്ളിൽ വളർത്തിയെടുക്കേണ്ട ഗുണങ്ങളാണ്.

अवसे (അവസേ): സംരക്ഷണത്തിനായി, സഹായത്തിനായി, കാക്കുന്നതിനായി. മനുഷ്യൻ ആത്മീയജീവിതത്തിൽ മുന്നേറുമ്പോൾ പലതരം ആന്തരികശത്രുക്കളെ നേരിടുന്നു. അവയിൽ നിന്ന് സംരക്ഷിക്കുന്ന ശക്തികളായി ഇന്ദ്രിയനിയന്ത്രണവും ശീലവും നിലകൊള്ളുന്നു.

हवम् (ഹവം): വിളി, പ്രാർത്ഥന, അപേക്ഷ. സാധകൻ തന്റെ കുറവുകൾ തിരിച്ചറിഞ്ഞ് അവ നീക്കം ചെയ്യുന്നതിനായി ദൈവികമാർഗം തേടുന്ന ആന്തരികവിളിയെയാണ് ഇത് സൂചിപ്പിക്കുന്നത്. യഥാർത്ഥ ആത്മീയപുരോഗതി ഇത്തരത്തിലുള്ള ജാഗ്രതയിൽ നിന്നാണ് ആരംഭിക്കുന്നത്.

विप्रस्य (വിപ്രസ്യ): വിപ്രന്റെ; ജ്ഞാനം തേടുന്നവന്റെ. “വിപ്രൻ” എന്നത് വെറും ജന്മംകൊണ്ട് ബ്രാഹ്മണനായവനെ മാത്രമല്ല സൂചിപ്പിക്കുന്നത്. ജ്ഞാനം നേടാൻ ആഗ്രഹിക്കുകയും സ്വയം മെച്ചപ്പെടുത്താൻ ശ്രമിക്കുകയും ആത്മീയവളർച്ച ആഗ്രഹിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന മനുഷ്യനെയാണ് ഇത് സൂചിപ്പിക്കുന്നത്. അത്തരത്തിലുള്ള സാധകന്റെ വിളിക്കാണ് ഇന്ദ്രനും വരുണനും പ്രതികരിക്കുന്നത്.

मावतः (മാവതഃ): ജ്ഞാനമുള്ളവന്റെ; അളവറിഞ്ഞ് ചിന്തിക്കുന്നവന്റെ. “മാ” എന്നത് ജ്ഞാനം, അളവ്, പ്രമാണം എന്നീ അർത്ഥങ്ങളെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. തന്റെ ജീവിതത്തെ പരിശോധിച്ച് കുറവുകൾ തിരിച്ചറിഞ്ഞ് അവ തിരുത്താൻ ശ്രമിക്കുന്നവനാണ് “മാവാൻ”. വരുണത്വമായ ശീലം അവനെ ഈ നിലയിലേക്ക് ഉയർത്തുന്നു.

धर्तारा (ധർത്താരാ): താങ്ങുന്നവർ, നിലനിർത്തുന്നവർ, പിന്തുണയ്ക്കുന്നവർ. ഇന്ദ്രനും വരുണനും സാധകന്റെ നല്ല ശ്രമങ്ങളെ സ്ഥിരപ്പെടുത്തുന്ന ശക്തികളായി നിലകൊള്ളുന്നു. മനുഷ്യൻ ആരംഭിക്കുന്ന നല്ല സാധനകൾ തുടർച്ചയായി വളരാൻ അവ പിന്തുണ നൽകുന്നു.

चर्षणीनाम् (ചർഷണീനാം): അധ്വാനിക്കുന്നവരുടെ, ശ്രമിക്കുന്നവരുടെ. ആത്മീയപുരോഗതി അലസതയിലൂടെ ലഭിക്കുകയില്ല. അധ്വാനം, ശ്രമം, ആത്മനിയന്ത്രണം, നിരന്തരശ്രമം എന്നിവയിലൂടെയാണ് അത് ലഭിക്കുന്നത്. ഇവിടെ “ചർഷണി” അധ്വാനത്തെ ജീവിതത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയ സാധകരെയാണ് സൂചിപ്പിക്കുന്നത്.

വ്യാഖ്യാനം:

ഈ മന്ത്രം മനുഷ്യന്റെ ആത്മീയപുരോഗതിയിൽ ഇന്ദ്രിയനിയന്ത്രണം, ശീലം, സ്വയംശ്രമം, ദൈവികമാർഗം തേടുന്ന ആന്തരികജാഗ്രത എന്നിവയുടെ പ്രാധാന്യം ആഴത്തിൽ വ്യക്തമാക്കുന്നു. മനുഷ്യൻ തന്റെ ജീവിതത്തിലെ കുറവുകളും ദൗർബല്യങ്ങളും അജ്ഞാനവും തിരിച്ചറിഞ്ഞ് അവയിൽ നിന്ന് മോചിതനാകണം എന്ന യഥാർത്ഥ ആഗ്രഹത്തോടെ ശ്രമിക്കുമ്പോൾ അവന് സഹായമായി എത്തുന്ന ഉന്നതമായ ദൈവികശക്തികളാണ് ഇന്ദ്രനും വരുണനും എന്ന് മന്ത്രം വ്യക്തമാക്കുന്നു.

ഇവിടെ “ഇന്ദ്രൻ” എന്നത് ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ ജയിച്ച് ഭരിക്കുന്ന ജിതേന്ദ്രിയാവസ്ഥയെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. മനുഷ്യൻ ആഗ്രഹം, കാമം, ക്രോധം, മടി തുടങ്ങിയ ആന്തരികശത്രുക്കളുടെ അടിമയാകാതെ തന്റെ മനസ്സിനെയും ഇന്ദ്രിയങ്ങളെയും നിയന്ത്രിക്കുമ്പോൾ അവന്റെ ജീവിതത്തിൽ ക്രമവും ശക്തിയും രൂപപ്പെടുന്നു. അതുപോലെ “വരുണൻ” വ്രതം, ശീലം, നിയമം, ആത്മനിയന്ത്രണം എന്നിവയുടെ പ്രതീകമാണ്. മനുഷ്യൻ സ്വയം ഉയർന്ന നിഷ്ഠകളിൽ നിയന്ത്രിച്ച് ജീവിക്കുമ്പോൾ അവന്റെ ജ്ഞാനം വികസിക്കുകയും ചിന്ത വ്യക്തത നേടുകയും ജീവിതം ഉയർന്ന ലക്ഷ്യത്തിലേക്ക് നീങ്ങുകയും ചെയ്യുന്നു.

മന്ത്രത്തിൽ പറയുന്ന “വിപ്രൻ” എന്നത് ജന്മംകൊണ്ട് ഉന്നതനായവനല്ല; ജ്ഞാനം തേടുന്നവനും സ്വയം തിരുത്താൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നവനും ആത്മീയവളർച്ചയ്ക്കായി ശ്രമിക്കുന്നവനുമാണ്. “മാവാൻ” തന്റെ ജീവിതത്തെ പരിശോധിച്ച് കുറവുകൾ തിരിച്ചറിഞ്ഞ് അവ തിരുത്താൻ ആഗ്രഹിക്കുന്ന ജ്ഞാനിയായ മനുഷ്യനെയാണ് സൂചിപ്പിക്കുന്നത്. ഇത്തരത്തിലുള്ള സാധകന്റെ ആന്തരികവിളിയാണ് “ഹവം” എന്ന് പറയുന്നത്. ഈ വിളി വെറും വാക്കുകളിലുള്ള പ്രാർത്ഥനയല്ല; സ്വയം മെച്ചപ്പെടുത്തണമെന്ന യഥാർത്ഥ ആത്മീയത്വരയാണ്.

ഇന്ദ്രിയനിയന്ത്രണവും ശീലവും സ്വാഭാവികമായി ഉണ്ടാകുന്നവയല്ല എന്ന മറ്റൊരു പ്രധാനസത്യവും മന്ത്രം ഊന്നിപ്പറയുന്നു. അവ വളർത്താൻ അധ്വാനം, നിരന്തരശ്രമം, ആത്മപരിശോധന, തുടർച്ചയായ സാധന എന്നിവ ആവശ്യമാണ്. “ചർഷണീനാം” എന്ന പദം ഇതുതന്നെയാണ് വ്യക്തമാക്കുന്നത്. അധ്വാനവും ശ്രമവും ഉള്ളവരെയാണ് ഇന്ദ്രനും വരുണനും താങ്ങിനിർത്തുന്നത്. അലസതയിൽ മുങ്ങിയിരിക്കുന്നവന് ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ ജയിക്കാനും ശീലത്തിൽ ഉറച്ചുനിൽക്കാനും കഴിയുകയില്ല. ആത്മീയവളർച്ച അധ്വാനവും ഉറച്ച മനസ്സും ആവശ്യപ്പെടുന്ന പാതയാണ്.

ഇങ്ങനെ മനുഷ്യൻ തന്റെ കുറവുകൾ തിരിച്ചറിഞ്ഞ് അവ നീക്കാൻ ശ്രമിക്കുമ്പോൾ ഇന്ദ്രിയനിയന്ത്രണവും ശീലവും അവന് സംരക്ഷണവും മാർഗദർശനവുമായി മാറുന്നു. അവ അവന്റെ നല്ല ശ്രമങ്ങളെ ഉറപ്പിക്കുകയും ജീവിതത്തെ ഉയർന്ന നിലയിലേക്ക് കൊണ്ടുപോകുകയും ചെയ്യുന്നു. ഇതിലൂടെ ജ്ഞാനം വളരുകയും മനസ്സ് ശുദ്ധമാകുകയും സ്വഭാവം മെച്ചപ്പെടുകയും ആത്മീയശക്തി വർധിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.

അതിനാൽ മനുഷ്യന്റെ യഥാർത്ഥ പുരോഗതി വെറും ആഗ്രഹമോ ഇച്ഛയോ കൊണ്ട് ലഭിക്കുന്നതല്ല; സ്വന്തം കുറവുകൾ തിരിച്ചറിഞ്ഞ് അവ നീക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്ന സത്യസന്ധമായ മനോഭാവം, ഇന്ദ്രിയനിയന്ത്രണം, ശീലം, നിരന്തരമായ അധ്വാനം എന്നിവയിലൂടെയാണ് അത് ലഭിക്കുന്നത് എന്ന് ഈ മന്ത്രം ബോധ്യപ്പെടുത്തുന്നു. ഇത്തരത്തിലുള്ള സാധകനെ ദൈവാനുഗ്രഹവും ദൈവികഗുണങ്ങളും പിന്തുണച്ച് ജ്ഞാനത്തിലും സ്വഭാവത്തിലും ഉയർത്തി സ്ഥിരമായ ആത്മീയപുരോഗതിയിലേക്കും ജീവിതത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ പൂർണ്ണതയിലേക്കും നയിക്കുന്നു എന്നതാണ് ഈ മന്ത്രത്തിന്റെ ആഴമേറിയതും ശാശ്വതവുമായ സന്ദേശം.

ഉപസംഹാരം:

ഈ മന്ത്രം മനുഷ്യന്റെ ആത്മീയപുരോഗതിക്ക് ഇന്ദ്രിയനിയന്ത്രണം, ശീലം, ജ്ഞാനം തേടുന്ന മനോഭാവം, നിരന്തരമായ അധ്വാനം എന്നിവ അനിവാര്യമാണെന്ന് ഊന്നിപ്പറയുന്നു. സ്വന്തം കുറവുകളും ദൗർബല്യങ്ങളും തിരിച്ചറിഞ്ഞ് അവ നീക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്നവനാണ് യഥാർത്ഥ വിപ്രനും ജ്ഞാനിയായ സാധകനും. അത്തരത്തിലുള്ള സത്യസന്ധമായ ശ്രമവും ആത്മീയത്വരയും ഉള്ളവന്റെ വിളിക്ക് ഇന്ദ്രൻ സൂചിപ്പിക്കുന്ന ജിതേന്ദ്രിയത്വവും വരുണൻ സൂചിപ്പിക്കുന്ന ശീലനിഷ്ഠയും സഹായമായി വന്ന് അവനെ സംരക്ഷിക്കുകയും നയിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.

ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ നിയന്ത്രിക്കുന്നത് മനുഷ്യനെ ആഗ്രഹം, വാസന, ആന്തരികകുറവുകൾ എന്നിവയിൽ നിന്ന് മോചിപ്പിക്കുന്നു. ശീലവും വ്രതനിഷ്ഠമായ ജീവിതവും അവന്റെ ജ്ഞാനം വളർത്തുകയും മനസ്സിനെ ശുദ്ധീകരിക്കുകയും ജീവിതത്തെ ക്രമപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്യുന്നു. എന്നാൽ ഈ ഉന്നതഗുണങ്ങൾ അലസതയിലൂടെ ഉണ്ടാകുകയില്ല; നിരന്തരശ്രമം, ആത്മനിയന്ത്രണം, ആത്മപരിശോധന, തുടർച്ചയായ സാധന എന്നിവയിലൂടെയാണ് അവ വളരുന്നത്.

അതിനാൽ മനുഷ്യൻ തന്റെ ജീവിതത്തിൽ ഇന്ദ്രിയനിയന്ത്രണവും ശീലവും വളർത്തി, കുറവുകൾ നീക്കുന്നതിനായി അധ്വാനിച്ച്, ജ്ഞാനവും ആത്മീയപുരോഗതിയും തേടി ജീവിക്കണം. അപ്പോൾ ദൈവികഗുണങ്ങൾ അവനെ താങ്ങിനിർത്തി ജ്ഞാനം, മനശ്ശുദ്ധി, സ്വഭാവമഹത്വം, ആത്മീയവളർച്ച എന്നിവ നൽകും. ഇതിന്റെ ഫലമായി അവൻ ജീവിതത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ പൂർണ്ണത കൈവരിക്കുകയും ഉയർന്ന ക്ഷേമവും പരമപുരോഗതിയും നേടുകയും ചെയ്യും എന്നതാണ് ഈ മന്ത്രത്തിന്റെ ആഴമേറിയതും സമ്പൂർണ്ണവുമായ ഉപദേശം.