पूषा राजानमाघृणिरपगूळ्हं गुहा हितम् ।
अविन्दच्चित्रबर्हिषम् ॥ १४ ॥

പൂഷാ രാജാനം ആഘൃണിരപഗൂള്ഹം ഗുഹാ ഹിതം ।
അവിന്ദച് ചിത്രബർഹിഷം ॥ 14 ॥

പദാർത്ഥം:

पूषा (പൂഷാ): പോഷിപ്പിക്കുന്നവൻ, വളർത്തുന്നവൻ; മനുഷ്യൻ തന്റെ ശക്തികളെ വളർത്തുന്ന അവസ്ഥ, ശരീരവും ജീവശക്തിയും ശക്തിപ്പെടുത്തുന്നവൻ. ഇത് സാധകന്റെ, അഥവാ ആത്മീയപരിശീലനം ചെയ്യുന്ന വ്യക്തിയുടെ, അവസ്ഥയെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു.

राजानम् (രാജാനം): രാജാവ്, ഭരിക്കുന്നവൻ; ഇവിടെ പരമാത്മാവിനെ, അഥവാ ദൈവത്തെ, സൂചിപ്പിക്കുന്നു. എല്ലാം ഭരിക്കുന്ന ജ്ഞാനത്തിന്റെ ആധാരം, ജ്ഞാനത്തിന്റെ പരമാവസ്ഥ.

आघृणिः (ആഘൃണിഃ): പ്രകാശം വീശുന്നവൻ, കിരണങ്ങളുള്ളവൻ; ജ്ഞാനപ്രകാശത്താൽ ദീപ്തനായ സാധകൻ, ആന്തരികജ്ഞാനം വെളിവാകുന്ന അവസ്ഥ.

अपगूळ्हम् (അപഗൂള്ഹം): മറഞ്ഞിരിക്കുന്ന, വെളിവാകാത്ത; ദൈവം പുറത്തു കാണാത്തതുപോലെ തോന്നിയാലും യഥാർത്ഥത്തിൽ മറഞ്ഞിരിക്കുന്നവൻ. ആഗ്രഹങ്ങളിൽ മുങ്ങിയിരിക്കുന്നവർക്ക് അവനെ കാണാനാവില്ല.

गुहा (ഗുഹാ): ഗുഹ, ആന്തരികസ്ഥലം; മനുഷ്യന്റെ ആന്തരികചിന്തയുടെ അവസ്ഥ, ഹൃദയം.

हितम् (ഹിതം): വെച്ചിരിക്കുന്ന, നിലകൊള്ളുന്ന; ദൈവം മനുഷ്യന്റെ ഹൃദയത്തിനുള്ളിൽ തന്നെയാണ്, പുറത്തു അന്വേഷിക്കേണ്ടതില്ല.

अविन्दत् (അവിന്ദത്): നേടി, കണ്ടെത്തി; സാധകൻ തന്റെ പരിശ്രമത്തിലൂടെ ദൈവത്തെ അനുഭവിക്കുന്നു. ഇത് അനുഭവമായി ലഭിക്കുന്ന സത്യമാണ്.

चित्रबर्हिषम् (ചിത്രബർഹിഷം): പ്രകാശമുള്ള ഉള്ളം, ജ്ഞാനം നിറഞ്ഞ ഹൃദയം; “ചിത്രം” = പ്രകാശം, ജ്ഞാനം; “ബർഹിസ്” = ഉള്ളം. ജ്ഞാനപ്രകാശത്താൽ നിറഞ്ഞ, വാസനകളില്ലാത്ത ശുദ്ധമായ മനോനില.

വ്യാഖ്യാനം:

ഈ മന്ത്രം മനുഷ്യന്റെ ആത്മീയയാത്രയെ വളരെ സൂക്ഷ്മമായും ആഴമായും വിശദീകരിക്കുന്നു. “പൂഷാ” എന്ന ശക്തിവളർത്തൽ നിലയിലൂടെ മനുഷ്യൻ തന്റെ ശരീരം, ജീവൻ, മനസ്സിന്റെ ശക്തികൾ എന്നിവ ക്രമപ്പെടുത്തി വളർത്തുന്നു. അതോടൊപ്പം “ആഘൃണി” എന്ന ജ്ഞാനപ്രകാശം അവന്റെ ഉള്ളത്തെ ദീപ്തമാക്കുന്നു. ഈ രണ്ടും, ശക്തിയും ജ്ഞാനവും, ഒന്നിച്ചുചേരുമ്പോഴാണ് മനുഷ്യൻ ഉയർന്ന സത്യത്തെ അനുഭവിക്കാൻ തയ്യാറാകുന്നത്.

മന്ത്രം പറയുന്ന പ്രധാന സത്യം ദൈവം പുറത്തൊരിടത്ത് ഉള്ളവനല്ല എന്നതാണ്. “അപഗൂള്ഹം” എന്ന് പറയുന്നതുപോലെ അദ്ദേഹം മറഞ്ഞിരിക്കുന്നതുപോലെ തോന്നിയാലും, യഥാർത്ഥത്തിൽ “ഗുഹാ ഹിതം” എന്നതുപോലെ മനുഷ്യന്റെ ഹൃദയഗുഹയിൽ തന്നെയാണ് നിലകൊള്ളുന്നത്. എന്നാൽ ആഗ്രഹം, വാസന, അജ്ഞാനം തുടങ്ങിയ മറകൾ കാരണം മനുഷ്യന് അത് അനുഭവിക്കാൻ കഴിയാതെ പോകുന്നു.

എന്നാൽ ഒരാൾ തന്റെ ജീവിതത്തിൽ ശീലവും ശക്തിവളർച്ചയും ജ്ഞാനപരിശീലനവും നടത്തുമ്പോൾ, ആ മറഞ്ഞിരിക്കുന്ന ദൈവസത്യം അവന്റെ ഉള്ളിൽ വെളിവാകാൻ തുടങ്ങുന്നു. ഇതുതന്നെയാണ് “അവിന്ദത്” എന്ന, കണ്ടെത്തുക എന്ന ആശയത്തിലൂടെ മന്ത്രം സൂചിപ്പിക്കുന്നത്. ആ അനുഭവത്തിന്റെ ഫലമായി മനുഷ്യന്റെ ഹൃദയം “ചിത്രബർഹിഷം” എന്ന അവസ്ഥയിലെത്തുന്നു; അതായത് അത് ജ്ഞാനപ്രകാശത്താൽ നിറഞ്ഞ്, വാസനകളില്ലാത്ത, ശുദ്ധവും ശാന്തവുമായ അവസ്ഥയായി മാറുന്നു.

ഇങ്ങനെ ഈ മന്ത്രം വളരെ വ്യക്തമായ ഒരു ആത്മീയപാത കാണിക്കുന്നു:

ശരീരശക്തി, ജീവശക്തിയുടെ ക്രമീകരണം, ജ്ഞാനപ്രകാശം, ആന്തരികാന്വേഷണം എന്നിവ എല്ലാം ഒന്നിച്ചാലേ മനുഷ്യന് തന്റെ ഉള്ളിൽ മറഞ്ഞിരിക്കുന്ന പരമസത്യത്തെ അനുഭവിക്കാൻ കഴിയൂ.

അവസാനമായി, ഈ മന്ത്രം മനുഷ്യനോട് പറയുന്നത്:

“നിന്റെ ശക്തിയും ജ്ഞാനവും വളർത്തി, നിന്റെ ഉള്ളത്തെ ശുദ്ധമാക്കിയാൽ, നീ അന്വേഷിക്കുന്ന ദൈവസത്യം പുറത്തല്ല, നിന്റെ ഹൃദയത്തിനുള്ളിൽ തന്നെയാണ് വെളിവാകുന്നത്.”

ഉപസംഹാരം:

അവസാനമായി, ഈ മന്ത്രം മനുഷ്യജീവിതത്തിന്റെ സമ്പൂർണ്ണ ആത്മീയവളർച്ചയാത്രയെ ഒരൊറ്റ കേന്ദ്രാശയത്തിൽ ഏകീകരിക്കുന്നു. ശരീരം, ജീവൻ, മനസ്സിന്റെ ശക്തികളെ ക്രമപ്പെടുത്തുന്ന “പൂഷാ” നിലയും, ആ ശക്തിയെ പ്രകാശിപ്പിക്കുന്ന “ആഘൃണി” എന്ന ജ്ഞാനാവസ്ഥയും ഒന്നിച്ചാലേ മനുഷ്യൻ യഥാർത്ഥ ബോധോദയം നേടുകയുള്ളൂ എന്ന് ഇത് വ്യക്തമാക്കുന്നു.

ദൈവത്തെ പുറത്തു അന്വേഷിക്കേണ്ടതില്ല; ആഗ്രഹവും അജ്ഞാനവും പോലുള്ള മറകളാൽ മറഞ്ഞിരുന്നാലും, അദ്ദേഹം മനുഷ്യന്റെ ഹൃദയത്തിനുള്ളിൽ തന്നെയാണ് നിലകൊള്ളുന്നത് എന്നതാണ് ഈ മന്ത്രത്തിന്റെ കേന്ദ്രസത്യം. ആ മറ നീക്കുന്നത് ബാഹ്യാന്വേഷണത്തിലൂടെയല്ല; ആന്തരികശുദ്ധീകരണം, ശീലം, ജ്ഞാനപരിശീലനം എന്നിവയിലൂടെയാണ് സാധ്യമാകുന്നത്.

ഈ യാത്രയുടെ അവസാനം മനുഷ്യൻ “അവിന്ദത്” എന്ന അനുഭവാവസ്ഥയിലെത്തി തന്റെ ഉള്ളിൽ മറഞ്ഞിരുന്ന പരമസത്യത്തെ അനുഭവിക്കുന്നു. അപ്പോൾ അവന്റെ ഹൃദയം “ചിത്രബർഹിഷം” എന്ന നിലയിലേക്ക് മാറി, ജ്ഞാനപ്രകാശത്താൽ നിറഞ്ഞ്, വാസനകളില്ലാത്ത ശാന്തമായ തളമായി മാറുന്നു.

അതിനാൽ ഈ മന്ത്രത്തിന്റെ സാരം: മനുഷ്യൻ സ്വയം ശുദ്ധീകരിച്ച് ശക്തിയെയും ജ്ഞാനത്തെയും ഏകീകരിച്ച് വളർത്തിയാൽ, അവൻ അന്വേഷിക്കുന്ന ദൈവസത്യം മറ്റെവിടെയും അല്ല, അവന്റെ ഉള്ളിൽ തന്നെയാണ് പൂർണ്ണമായി വെളിവാകുന്നത്.