नहि वामस्ति दूरके यत्रा रथेन गच्छथः ।
अश्विना सोमिनो गृहम् ॥ ४ ॥

നഹി വാം അസ്തി ദൂരകേ യത്രാ രഥേന ഗച്ഛതഃ ।
അശ്വിനാ സോമിനോ ഗൃഹം ॥ 4 ॥

പദാർത്ഥം

नहि (നഹി): ഇല്ല; ഒന്നുമില്ല. ഇവിടെ “തടസ്സമില്ല”, “ദൂരമില്ല” എന്ന അർത്ഥത്തിലാണ് വരുന്നത്.

वाम् (വാം): നിങ്ങൾ രണ്ടുപേർക്കും; അശ്വിനീ ദേവതകൾക്ക്. ഇവിടെ പ്രാണനും അപാനനും എന്ന രണ്ട് ജീവശക്തികളെയാണ് സൂചിപ്പിക്കുന്നത്.

अस्ति (അസ്തി): ഉണ്ട്; നിലനിൽക്കുന്നു. ഇവിടെ नहि अस्ति (നഹി അസ്തി) എന്നതിലൂടെ “ഇല്ല” എന്ന അർത്ഥം ലഭിക്കുന്നു.

दूरके (ദൂരകേ): ദൂരം; അകലെയുള്ളത്; എത്തിച്ചേരാൻ പ്രയാസമുള്ള സ്ഥിതി അല്ലെങ്കിൽ സ്ഥലം. ഇവിടെ പരമനിലയെയും ദൈവികനിലയെയും സൂചിപ്പിക്കുന്നു.

यत्र (യത്ര): എവിടെ; ഏതിൽ. ഒരു ലക്ഷ്യത്തെയോ എത്തിച്ചേരേണ്ട സ്ഥാനത്തെയോ സൂചിപ്പിക്കുന്നു.

रथेन (രഥേന): രഥത്തിലൂടെ; വാഹനത്തിന്റെ സഹായത്തോടെ. ഇവിടെ “രഥം” മനുഷ്യശരീരത്തെയാണ് സൂചിപ്പിക്കുന്നത്; ശരീരമാകുന്ന വാഹനത്തിലൂടെയുള്ള യാത്ര.

गच्छथः (ഗച്ഛതഃ): നിങ്ങൾ പോകുന്നു; നിങ്ങൾ സഞ്ചരിക്കുന്നു. പ്രാണനും അപാനനും മനുഷ്യനെ ഉയർന്ന നിലയിലേക്ക് നയിക്കുന്നു.

अश्विना (അശ്വിനാ): അശ്വിനീ ദേവതകൾ; പ്രാണനും അപാനനും എന്ന ജീവശക്തികളുടെ ദൈവിക രൂപം.

सोमिनः (സോമിനഃ): സോമത്തെ ധരിക്കുന്നവൻ; സോമത്തെ സൃഷ്ടിക്കുന്നവൻ. ഇവിടെ “പ്രഭു” അഥവാ ഈശ്വരനെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു; മനുഷ്യനിൽ ആനന്ദശക്തിയായ സോമത്തെ സൃഷ്ടിക്കുന്ന പരമശക്തി.

गृहम् (ഗൃഹം): വീട്; ഗൃഹം. ഇവിടെ ഈശ്വരന്റെ വാസസ്ഥാനം, ആത്മീയലക്ഷ്യം, പരമപദം എന്നിവയെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു.

വ്യാഖ്യാനം

ഈ മന്ത്രം മനുഷ്യന്റെ ജീവശക്തി, ശരീരം, ആത്മീയലക്ഷ്യം എന്നിവയെ ഒരൊറ്റ തത്ത്വമായി ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന ആഴത്തിലുള്ള ആശയം അവതരിപ്പിക്കുന്നു. മന്ത്രം പുറമേ അശ്വിനീ ദേവതകളെ അഭിസംബോധന ചെയ്യുന്നതുപോലെ തോന്നുന്നുവെങ്കിലും, അതിന്റെ ആന്തരിക അർത്ഥം മനുഷ്യശരീരത്തിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന പ്രാണനും അപാനനും എന്ന ജീവശക്തികളുടെ ഉന്നതമായ പങ്കിനെ വിശദീകരിക്കുന്നു.

ഈ മന്ത്രത്തിലെ वाम् (വാം) എന്ന പദം ഈ രണ്ട് ജീവശക്തികളെയാണ് സൂചിപ്പിക്കുന്നത്. മനുഷ്യശരീരം ഒരു “രഥം” ആയി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു; അതായത് ജീവിതയാത്രയിൽ മുന്നേറുന്ന ഒരു വാഹനമായി. ഈ ശരീരമാകുന്ന രഥത്തെ ചലിപ്പിക്കുന്ന ശക്തികളാണ് പ്രാണനും അപാനനും. रथेन गच्छथः (രഥേന ഗച്ഛതഃ) എന്നതിലൂടെ ഈ ജീവശക്തികൾ ശരീരത്തിലൂടെ മനുഷ്യനെ ഉയർന്ന നിലകളിലേക്ക് നയിക്കുന്നു എന്ന് മന്ത്രം വ്യക്തമാക്കുന്നു.

नहि दूरके (നഹി ദൂരകേ) എന്ന ഭാഗം വളരെ പ്രധാനപ്പെട്ടതാണ്. ദൈവികനിലയോ പരമലക്ഷ്യമോ മനുഷ്യനിൽ നിന്ന് വളരെ അകലെയാണെന്ന് സാധാരണയായി കരുതപ്പെടുന്നു. എന്നാൽ ഈ മന്ത്രം അതിന് വിപരീതമായി, ജീവശക്തികൾ ശരിയായ രീതിയിൽ പ്രവർത്തിച്ചാൽ ആ ലക്ഷ്യം അകലെയല്ലെന്ന് പറയുന്നു. അതായത്, മനുഷ്യൻ തന്റെ ശരീരത്തെയും ജീവശക്തികളെയും ക്രമപ്പെടുത്തുമ്പോൾ അവൻ അന്വേഷിക്കുന്ന ദൈവികനില അവന്റെ ഉള്ളിൽ തന്നെ അടുത്തായി നിലകൊള്ളുന്നു.

മന്ത്രത്തിലെ सोमिनो गृहम् (സോമിനോ ഗൃഹം) ഈശ്വരന്റെ ഗൃഹത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. ഇവിടെ सोमिनः (സോമിനഃ) സോമത്തെ സൃഷ്ടിക്കുന്നവൻ എന്ന അർത്ഥത്തിൽ, മനുഷ്യനിൽ ആനന്ദശക്തിയും ജീവസാരവും ദൈവികബോധവും സൃഷ്ടിക്കുന്ന പരമശക്തിയെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. ഈ സോമം മനുഷ്യശരീരത്തിൽ സംരക്ഷിക്കപ്പെടേണ്ട ഒരു ദൈവിക ഘടകമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. അതിനെ സംരക്ഷിക്കുക എന്നത് ശരീരത്തെയും മനസ്സിനെയും ശുദ്ധമായി നിലനിർത്തുന്നതിനെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. ഈ സോമത്തെ സംരക്ഷിക്കുന്ന ശ്രമം ഈശ്വരനെ ആദരിക്കുന്ന ഒരു മാർഗ്ഗമായും കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.

ഈ മന്ത്രത്തിന്റെ വ്യാഖ്യാനത്തിൽ പറയുന്നതുപോലെ, പ്രാണസാധനയിലൂടെ മനുഷ്യൻ പല ഉയർന്ന നിലകളും കൈവരിക്കുന്നു. ശരീരം രോഗരഹിതമാകുന്നു, ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ ശുദ്ധമാകുന്നു, മനസ്സ് ദൈവികചിന്തകളാൽ നിറയുന്നു, ജ്ഞാനം പ്രകാശിക്കുന്നു, വാക്ക് മധുരമാകുന്നു. ഈ എല്ലാ മാറ്റങ്ങളും ഒരുമിച്ച് മനുഷ്യനെ ദൈവികനിലയിലേക്ക് നയിക്കുന്നു. അതിനാൽ, പ്രാണനും അപാനനും “സോമി” എന്ന ഈശ്വരന്റെ ഗൃഹത്തിലേക്ക് മനുഷ്യനെ നയിക്കുന്ന മാർഗ്ഗദർശികളായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.

മൊത്തത്തിൽ, ഈ മന്ത്രം മനുഷ്യന് വളരെ പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു ആത്മീയ സത്യം ബോധ്യപ്പെടുത്തുന്നു. ജീവശക്തികളെ ശരിയായ രീതിയിൽ വളർത്തി, ശരീരം, മനസ്സ്, ജീവശക്തി എന്നിവയുടെ സമതുലിതാവസ്ഥ നിലനിർത്തിയാൽ ഈശ്വരനെ പ്രാപിക്കുന്ന പാത അകലെയല്ല. മനുഷ്യൻ അന്വേഷിക്കുന്ന ദൈവികനില അവന്റെ ഉള്ളിൽ തന്നെ അടുത്തായി നിലകൊള്ളുന്നു. അതിനെ അനുഭവിക്കാൻ ആവശ്യമായത് അവന്റെ അന്തരംഗശക്തികളെ ജാഗ്രതയോടെ ഉപയോഗിക്കുകയാണ്.

ഉപസംഹാരം

ഈ മന്ത്രം മനുഷ്യന്റെ ശരീരം, ജീവശക്തി, ആത്മീയലക്ഷ്യം എന്നിവയെ ഏകീകരിക്കുന്ന ആഴത്തിലുള്ള തത്ത്വചിന്ത അവതരിപ്പിക്കുന്നു. പ്രാണനും അപാനനും എന്ന ജീവശക്തികൾ ശരീരം എന്ന രഥത്തെ ശരിയായി നയിക്കുമ്പോൾ മനുഷ്യൻ ശാരീരികാരോഗ്യം, ഇന്ദ്രിയശുദ്ധി, മാനസികവ്യക്തത, ജ്ഞാനപ്രകാശം, മധുരമായ വാക്ക് തുടങ്ങിയ ഉന്നത ഗുണങ്ങൾ കൈവരിക്കുന്നു. ഇവയെല്ലാം ചേർന്ന് അവനെ ആത്മീയപുരോഗതിയുടെ പാതയിൽ ഉറപ്പിക്കുന്നു.

ഈ മന്ത്രം ഒരു പ്രധാന സത്യത്തെ ഊന്നിപ്പറയുന്നു. ദൈവികനില മനുഷ്യനിൽ നിന്ന് അകലെയല്ല. ജീവശക്തികളെ ശരിയായ രീതിയിൽ വികസിപ്പിക്കുകയും ശരീരം, മനസ്സ്, ജീവശക്തി എന്നിവയുടെ സമതുലിതാവസ്ഥ സംരക്ഷിക്കുകയും ചെയ്യുമ്പോൾ, മനുഷ്യൻ അന്വേഷിക്കുന്ന ദൈവികനില അവന്റെ ഉള്ളിൽ തന്നെ അടുത്തായി പ്രകടമാകുന്നു. सोमिनः (സോമിനഃ) എന്ന ഈശ്വരൻ മനുഷ്യനിൽ ആനന്ദശക്തി സൃഷ്ടിക്കുന്നവനാണ്. ആ സോമത്തെ സംരക്ഷിക്കുകയും വളർത്തുകയും ചെയ്യുന്നത് ഈശ്വരപ്രാപ്തിയിലേക്കുള്ള ഒരു മാർഗ്ഗമാണ്.

അതുകൊണ്ട്, ഈ മന്ത്രം മനുഷ്യന് വ്യക്തമായ ഒരു മാർഗ്ഗനിർദ്ദേശം നൽകുന്നു. പ്രാണസാധനയിലൂടെ അന്തരംഗശക്തികളെ ജാഗ്രതയോടെ പ്രവർത്തിപ്പിക്കുകയും, ജീവിതത്തെ ശുദ്ധീകരിക്കുകയും, അതിലൂടെ ഈശ്വരനെ അനുഭവിക്കുകയും വേണം. അപ്പോൾ ആ ദൈവികഗൃഹം അകലെയല്ല; മനുഷ്യന്റെ അന്തരംഗത്തിൽ തന്നെ അനുഭവിക്കാവുന്ന സമീപസ്ഥമായ സത്യമായി അത് മാറുന്നു.