या सुरथा रथीतमोभा देवा दिविस्पृशा ।
अश्विना ता हवामहे ॥ २ ॥

യാ സുരഥാ രഥീതമോഭാ ദേവാ ദിവിസ്പൃശാ ।
അശ്വിനാ താ ഹവാമഹേ ॥ 2 ॥

പദാർത്ഥം

या (യാ): ഇവ; ഇത്തരത്തിലുള്ളവ. മന്ത്രത്തിൽ പരാമർശിക്കുന്ന ഉന്നത സ്വഭാവമുള്ള ശക്തികളെയാണ് ഇത് സൂചിപ്പിക്കുന്നത്.

सुरथा (സുരഥാ): നല്ല രഥമുള്ളവർ; മികച്ച വാഹനചലനശക്തിയുള്ളവർ. ഇവിടെ “രഥം” ശരീരത്തെയാണ് സൂചിപ്പിക്കുന്നത്. ശരീരം എന്ന രഥത്തെ ക്രമമായി നിലനിർത്തുന്ന ശക്തികളാണിവ. അതായത്, രോഗരഹിതവും ശക്തവുമായ ശരീരഘടന സൃഷ്ടിക്കുന്ന പ്രാണശക്തി.

रथीतम (രഥീതമ): ഏറ്റവും മികച്ച രഥസാരഥികൾ; ശരീരം എന്ന രഥത്തെ ഏറ്റവും ഉത്തമമായി നിയന്ത്രിക്കുന്ന ശക്തികൾ. ശരീരം, മനസ്സ്, ജീവശക്തി എന്നിവയുടെ പ്രവർത്തനത്തെ ശരിയായ രീതിയിൽ നയിക്കുന്നവ.

उभा (ഉഭാ): രണ്ടും. ഇവിടെ പ്രാണനും അപാനനും എന്ന രണ്ട് ശക്തികളെയാണ് സൂചിപ്പിക്കുന്നത്.

देवा (ദേവാ): ദൈവിക ശക്തികൾ. പ്രാണനും അപാനനും മനസ്സിലെ അസുരസ്വഭാവങ്ങളായ അജ്ഞാനം തുടങ്ങിയവ നീക്കി മനസ്സിനെ ശുദ്ധീകരിക്കുന്ന ദൈവിക ശക്തികളായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.

दिविस्पृशा (ദിവിസ്പൃശാ): ആകാശത്തെ സ്പർശിക്കുന്നവർ; ദൈവികപ്രകാശവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടവർ. ഇവിടെ “ആകാശം” എന്നത് ഉയർന്ന ജ്ഞാനം, വിജ്ഞാനം, മാനസികപ്രകാശം എന്നിവയെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. ഈ ശക്തികൾ മസ്തിഷ്കത്തെയും ചിന്തയെയും പ്രകാശമാനമാക്കുന്നു.

अश्विना (അശ്വിനാ): അശ്വിനീ ദേവതകൾ. യോഗതത്ത്വത്തിൽ പ്രാണനും അപാനനും എന്ന രണ്ട് ജീവശക്തികളുടെ ദൈവിക രൂപം.

ता (താ): അവയെ; ആ ശക്തികളെ. മുമ്പ് പരാമർശിച്ച ഉന്നതമായ ജീവശക്തികളെയാണ് ഇത് സൂചിപ്പിക്കുന്നത്.

हवामहे (ഹവാമഹേ): ഞങ്ങൾ വിളിക്കുന്നു; ഞങ്ങൾ പ്രാർത്ഥിക്കുന്നു. ആ ദൈവിക ജീവശക്തികൾ ഞങ്ങളിലുള്ളിൽ പ്രവർത്തിക്കണമെന്നുള്ള പ്രാർത്ഥനയാണിത്.

വ്യാഖ്യാനം

ഈ മന്ത്രം മനുഷ്യശരീരത്തിലെ ജീവശക്തിവ്യവസ്ഥയെയും അതിന്റെ ആരോഗ്യം, മനശ്ശുദ്ധി, ആത്മീയ ഉയർച്ച എന്നിവയെയും ഒരേ തത്ത്വമായി ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന ആഴമുള്ള യോഗോപദേശമാണ്. ഇതിലെ “സുരഥാ”, “രഥീതമ” എന്നീ പദങ്ങൾ ശരീരത്തെ ഒരു രഥമായി കാണുന്ന വൈദിക ദൃഷ്ടികോണം പ്രകടിപ്പിക്കുന്നു. മനുഷ്യശരീരം ഒരു വാഹനത്തെപ്പോലെയാണ്. അതിനെ നിയന്ത്രിക്കുന്ന ശക്തികൾ ശരിയായ നിലയിൽ പ്രവർത്തിച്ചാൽ ജീവിതം ക്രമബദ്ധവും ആരോഗ്യകരവുമായിരിക്കും; അല്ലാത്തപക്ഷം അസന്തുലിതാവസ്ഥ ഉണ്ടാകും. ഇതാണ് ഈ ഉപമയുടെ അടിസ്ഥാന ആശയം.

ഈ മന്ത്രത്തിൽ उभा देवा (ഉഭാ ദേവാ) എന്ന് പറയുന്ന പ്രാണനും അപാനനും എന്ന രണ്ട് ജീവശക്തികൾക്ക് പ്രധാന സ്ഥാനം നൽകുന്നു. ഇവ ശരീരത്തിന്റെ പ്രവർത്തനങ്ങളെ നിയന്ത്രിക്കുന്ന അടിസ്ഥാന ശക്തികളാണ്. ശരീരത്തെ ചലിപ്പിക്കുന്ന “രഥത്തിന്റെ കുതിരകൾ” പോലെയാണ് ഇവ പ്രവർത്തിക്കുന്നത്. ഇവ ക്രമമായി പ്രവർത്തിച്ചാൽ ശരീരം രോഗരഹിതവും ശക്തവുമായിരിക്കും; എന്നാൽ ഇവയുടെ സമതുലിതാവസ്ഥ നഷ്ടപ്പെട്ടാൽ ശരീരത്തിൽ രോഗങ്ങൾ ഉണ്ടാകാം. അതിനാൽ, ഈ രണ്ട് ശക്തികളെയും ശരീരം എന്ന രഥത്തെ ശരിയായി നയിക്കുന്ന “മികച്ച രഥസാരഥികൾ” ആയി സ്തുതിക്കുന്നു.

ഇവ വെറും ശാരീരിക പ്രവർത്തനശക്തികൾ മാത്രമല്ല; മനസ്സിലും ആഴത്തിലുള്ള സ്വാധീനം ചെലുത്തുന്നു. देवा (ദേവാ) എന്ന പദം ഇവ മനസ്സിലെ അസുരസ്വഭാവങ്ങളായ ക്രോധം, അജ്ഞാനം, ആശയക്കുഴപ്പം തുടങ്ങിയ പ്രതികൂല ചിന്തകളെ നീക്കി, മനസ്സിനെ ദൈവികചിന്തകളാൽ നിറയ്ക്കുന്ന ശക്തികളാണെന്ന് സൂചിപ്പിക്കുന്നു. ഇതിലൂടെ മനുഷ്യന്റെ മാനസികനില ഉയരുകയും ചിന്തയിൽ വ്യക്തത ഉണ്ടാകുകയും ചെയ്യുന്നു.

दिविस्पृशा (ദിവിസ്പൃശാ) എന്ന പദത്തിന്റെ അർത്ഥം ആകാശത്തെ സ്പർശിക്കുന്നവർ അല്ലെങ്കിൽ ഉയർന്ന ജ്ഞാനനിലയെ സ്പർശിക്കുന്നവർ എന്നതാണ്. ഇതിന്റെ തത്ത്വചിന്താപരമായ അർത്ഥം, ഈ ജീവശക്തികൾ മനുഷ്യന്റെ മസ്തിഷ്കത്തെയും ചിന്തയെയും പ്രകാശമാനമാക്കുന്നു എന്നതാണ്. സൂര്യൻ ആകാശത്തെ പ്രകാശിപ്പിക്കുന്നതുപോലെ, ഈ ശക്തികൾ മനുഷ്യന്റെ ജ്ഞാനത്തെയും ബോധത്തെയും പ്രകാശിപ്പിക്കുന്നു. ഇതിലൂടെ മനുഷ്യന് ഉയർന്ന ജ്ഞാനനില കൈവരിക്കാൻ അവസരം ലഭിക്കുന്നു.

ഈ മന്ത്രത്തിൽ अश्विना (അശ്വിനാ) എന്ന പേരിൽ അശ്വിനീ ദേവതകളെ വിളിക്കുന്നു. യോഗതത്ത്വത്തിൽ ഇവരെ പ്രാണനും അപാനനും എന്ന രണ്ട് ജീവശക്തികളുടെ ദൈവിക രൂപമായി കണക്കാക്കുന്നു. മനുഷ്യശരീരത്തിനുള്ളിൽ സമതുലിതാവസ്ഥ സൃഷ്ടിക്കുകയും ജീവശക്തികളെ ക്രമപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്യുന്ന ദൈവിക ശക്തികളായാണ് ഇവ നിലകൊള്ളുന്നത്. അതിനാൽ ता हवामहे (താ ഹവാമഹേ) എന്നത് ഈ ഉന്നതമായ ജീവശക്തികളെ ഞങ്ങൾ വിളിക്കുന്നു; അവ ഞങ്ങളിലുള്ളിൽ പ്രവർത്തിച്ച് ആരോഗ്യം, വ്യക്തത, ആത്മീയ ഉയർച്ച എന്നിവ നൽകട്ടെ എന്നുള്ള പ്രാർത്ഥനയാണ്.

മൊത്തത്തിൽ, ഈ മന്ത്രം മനുഷ്യശരീരത്തെ ഒരു “രഥം” ആയി കണ്ട്, അതിനെ നിയന്ത്രിക്കുന്ന ജീവശക്തികൾ ശരിയായ നിലയിൽ പ്രവർത്തിച്ചാൽ മനുഷ്യൻ രോഗരഹിതനും, മാനസികമായി വ്യക്തതയുള്ളവനും, ആത്മീയപ്രകാശം നേടിയവനുമായിത്തീരുമെന്ന് ബോധ്യപ്പെടുത്തുന്നു. പ്രാണനും അപാനനും സമതുലിതമായി പ്രവർത്തിക്കുമ്പോൾ ശരീരാരോഗ്യം നിലനിൽക്കും, മനസ്സ് ശുദ്ധമാകും, ജ്ഞാനം പ്രകാശിക്കും. ഇതിന്റെ അന്തിമലക്ഷ്യം മനുഷ്യനെ ശാരീരികനിലയിൽ നിന്ന് ഉയർത്തി ആത്മീയ ജാഗ്രതയുടെ നിലയിലേക്ക് കൊണ്ടുപോകുന്നതാണ്.

ഉപസംഹാരം

ഈ മന്ത്രം മനുഷ്യശരീരത്തെ ഒരു രഥമായും അതിനെ നിയന്ത്രിക്കുന്ന ജീവശക്തികളെ ദൈവിക ശക്തികളായും കാണുന്ന ആഴമുള്ള യോഗതത്ത്വത്തെ അവതരിപ്പിക്കുന്നു. പ്രാണനും അപാനനും എന്ന രണ്ട് പ്രധാന ജീവശക്തികൾ ശരീരത്തിന്റെ പ്രവർത്തനങ്ങളെ ക്രമമായി നയിക്കുന്ന “മികച്ച രഥസാരഥികൾ” ആണ്. ഇവ സമതുലിതമായി പ്രവർത്തിക്കുമ്പോൾ ശരീരം രോഗരഹിതവും ശക്തവുമായിത്തീരുന്നു. അതോടൊപ്പം, ഇവ മനസ്സിലെ അസുരസ്വഭാവങ്ങളെ നീക്കി ദൈവികചിന്തകൾ വളർത്തുന്ന ശക്തികളായും പ്രവർത്തിക്കുന്നു.

ഈ ജീവശക്തികൾ മസ്തിഷ്കത്തെയും ചിന്തയെയും പ്രകാശിപ്പിച്ച് മനുഷ്യനെ ഉയർന്ന ജ്ഞാനനിലയിലേക്ക് നയിക്കുന്നു. അതിനാലാണ് അവയെ दिविस्पृशा (ദിവിസ്പൃശാ) എന്ന, ആകാശത്തെ സ്പർശിക്കുന്ന ജ്ഞാനപ്രകാശത്തിന്റെ രൂപമായി കണക്കാക്കുന്നത്. അശ്വിനീ ദേവതകളെന്ന ഈ ദൈവിക ശക്തികളെ വിളിക്കുന്നത് ശരീരത്തിനുള്ളിൽ ഈ ജീവശക്തികൾ പൂർണ്ണമായ ജാഗ്രതയോടെ പ്രവർത്തിച്ച് ആരോഗ്യം, മാനസിക വ്യക്തത, ആത്മീയ വളർച്ച എന്നിവ നൽകണമെന്നുള്ള പ്രാർത്ഥനയാണ്.

മൊത്തത്തിൽ, ഈ മന്ത്രം മനുഷ്യനെ തന്റെ ശരീരത്തെ ഒരു സാധാരണ യന്ത്രമായി കാണാതെ, ജീവൻ, മനസ്സ്, ആത്മാവ് എന്നിവ ഏകീകരിച്ച ദൈവിക സംവിധാനമായി മനസ്സിലാക്കാൻ സഹായിക്കുന്നു. പ്രാണനും അപാനനും സമതുലിതമായി പ്രവർത്തിക്കുമ്പോൾ ശരീരാരോഗ്യം, മനശ്ശാന്തി, ജ്ഞാനപ്രകാശം എന്നിവ പ്രകടമാകുന്നു. ഇതുതന്നെയാണ് മനുഷ്യജീവിതത്തിന്റെ ഉയർന്ന ആത്മീയ ലക്ഷ്യത്തിലേക്ക് നയിക്കുന്ന ഈ മന്ത്രം നൽകുന്ന പ്രധാന സന്ദേശം.