ता यज्ञेषु प्र शंसतेन्द्राग्नी शुम्भता नरः ।
ता गायत्रेषु गायत ॥ २ ॥

താ യജ്ഞേഷു പ്ര ശംസതേന്ദ്രാഗ്നീ ശുംഭതാ നരഃ ।
താ ഗായത്രേഷു ഗായത ॥ 2 ॥

പദാർത്ഥം

ता (താ): ആ ഇരുവരെയും; ആ രണ്ടുപേരെയും. ഇവിടെ “താ” എന്നത് മുൻ മന്ത്രത്തിൽ പരാമർശിച്ച ഇന്ദ്രനും അഗ്നിയും എന്ന രണ്ട് ദൈവിക ശക്തികളെയാണ് സൂചിപ്പിക്കുന്നത്. ഇവ മനുഷ്യജീവിതത്തിലെ ശക്തിയുടെയും ജ്ഞാനപ്രകാശത്തിന്റെയും പ്രതീകങ്ങളായി നിലകൊള്ളുന്നു.

यज्ञेषु (യജ്ഞേഷു): യജ്ഞങ്ങളിൽ; യാഗങ്ങളിൽ; ലോകക്ഷേമ പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ. ഇവിടെ “യജ്ഞം” എന്നത് വെറും യാഗകർമ്മത്തെ മാത്രം സൂചിപ്പിക്കുന്നില്ല. മറ്റുള്ളവരുടെ ക്ഷേമത്തിനായി ചെയ്യുന്ന ഉന്നത പ്രവർത്തനങ്ങൾ, സാമൂഹിക സേവനം, ധാർമ്മിക പ്രവർത്തനങ്ങൾ, ലോകക്ഷേമത്തിനായുള്ള ശ്രമങ്ങൾ എന്നിവയെല്ലാം യജ്ഞമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. ഇത്തരം പ്രവർത്തനങ്ങൾ വിജയകരമാകാൻ ജ്ഞാനവും ശക്തിയും അനിവാര്യമാണ്.

प्र (പ്ര): വിശേഷമായി; വ്യക്തമായി; ഉന്നതമായി. ഒരു ഗുണത്തെ സാധാരണയായി അല്ലാതെ പൂർണ്ണമായും ഉന്നതമായും പ്രകടിപ്പിക്കണം എന്നതാണ് ഈ പദം സൂചിപ്പിക്കുന്നത്. ജ്ഞാനവും ശക്തിയും മനുഷ്യജീവിതത്തിൽ വ്യക്തമായി പ്രകടമാകണം എന്നതാണ് ഇതിന്റെ ലക്ഷ്യം.

शंसत (ശംസത): പുകഴ്ത്തുക; സ്തുതിക്കുക; പ്രശംസിക്കുക. ഇവിടെ പുകഴ്ത്തുക എന്നത് വെറും വാക്കുകളിലൂടെയുള്ള പ്രശംസയല്ല. ജീവിതത്തിൽ ജ്ഞാനത്തെയും ശക്തിയെയും വിലമതിച്ച് അവയെ വളർത്താനുള്ള ശ്രമത്തിൽ ഏർപ്പെടുന്നതാണ് യഥാർത്ഥ സ്തുതി.

इन्द्राग्नी (ഇന്ദ്രാഗ്നീ): ഇന്ദ്രനും അഗ്നിയും. ഇവിടെ:

ഇന്ദ്രൻ: ശക്തി, വീര്യം, പ്രവർത്തനശേഷി, ആത്മവിശ്വാസം.

അഗ്നി: ജ്ഞാനം, പ്രകാശം, വിജ്ഞാനം, ബോധം.

എന്നിങ്ങനെ രണ്ട് അടിസ്ഥാന ജീവിതശക്തികളെയാണ് സൂചിപ്പിക്കുന്നത്. ഏതൊരു ഉന്നത പ്രവർത്തനവും ഈ രണ്ട് ശക്തികളുടെ സഹായമില്ലാതെ പൂർത്തിയാകുകയില്ല.

शुम्भता (ശുംഭതാ): അലങ്കരിക്കുക; മനോഹരമാക്കുക; ശ്രേഷ്ഠമാക്കുക. ജ്ഞാനവും ശക്തിയും മനുഷ്യജീവിതത്തെ അലങ്കരിക്കുന്ന ഉന്നത ഗുണങ്ങളാണ്. ഇവ മനുഷ്യന്റെ സ്വഭാവം, ശീലം, ആത്മവിശ്വാസം, ധൈര്യം, ജ്ഞാനം എന്നിവ വളർത്തി അവന്റെ വ്യക്തിത്വത്തെ പ്രകാശമാനമാക്കുന്നു.

नरः (നരഃ): മനുഷ്യർ; പുരോഗതിയുടെ പാതയിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നവർ. ഇവിടെ “നര” എന്നത് സാധാരണ മനുഷ്യനെ മാത്രം സൂചിപ്പിക്കുന്നില്ല; സ്വയം മെച്ചപ്പെടുത്താൻ ആഗ്രഹിക്കുന്ന സാധകരെയും സൂചിപ്പിക്കുന്നു. ഉന്നതമായ ജീവിതം ആഗ്രഹിക്കുന്ന എല്ലാവർക്കും ഈ മന്ത്രം ബാധകമാണ്.

ता (താ): ആ ഇന്ദ്രനെയും അഗ്നിയെയും. മന്ത്രം വീണ്ടും ജ്ഞാനവും ശക്തിയും എന്ന രണ്ട് ശക്തികളുടെ പ്രാധാന്യം ഊന്നിപ്പറയുന്നു. ജീവിതത്തിന്റെ എല്ലാ തലങ്ങളിലും ഇവ മാർഗദർശക ശക്തികളായിരിക്കണം.

गायत्रेषु (ഗായത്രേഷു): ഗായത്രികളിൽ; ജീവനെ സംരക്ഷിക്കുന്ന സാധനങ്ങളിൽ; പ്രാണരക്ഷണ മാർഗങ്ങളിൽ. “ഗായത്രി” എന്നത് വെറും മന്ത്രത്തെ മാത്രം സൂചിപ്പിക്കുന്നില്ല. “ഗയാ” എന്നത് പ്രാണൻ എന്നും “ത്രാ” എന്നത് സംരക്ഷിക്കുക എന്നും ഉള്ള അർത്ഥത്തിൽ, ജീവനും ജീവിതവും സംരക്ഷിക്കുന്ന എല്ലാ മാർഗങ്ങളെയും ഇത് സൂചിപ്പിക്കുന്നു. ശരീരം, മനസ്സ്, ആത്മീയജീവിതം എന്നിവ സംരക്ഷിക്കുന്ന എല്ലാ സാധനങ്ങളെയും ഗായത്രി എന്ന അർത്ഥത്തിൽ മനസ്സിലാക്കാം.

गायत (ഗായത): പാടുക; സ്തുതിക്കുക; സ്മരിക്കുക. ഇവിടെ “പാടുക” എന്നത് വെറും സംഗീതഗാനമല്ല. ജ്ഞാനത്തെയും ശക്തിയെയും നിരന്തരം സ്മരിച്ച് അവയെ ജീവിതത്തിൽ പ്രാവർത്തികമാക്കുന്നതാണ് ഇത് സൂചിപ്പിക്കുന്നത്. മനുഷ്യൻ അവയുടെ മഹത്വം തിരിച്ചറിഞ്ഞ് ജീവിക്കണം.

വ്യാഖ്യാനം

ഈ മന്ത്രം മനുഷ്യജീവിതത്തിന്റെ ഉയർച്ചയ്ക്കും ലോകക്ഷേമത്തിനും അടിസ്ഥാനമായി നിലകൊള്ളുന്ന രണ്ട് മഹത്തായ ശക്തികളായ ശക്തി (ഇന്ദ്രൻ), ജ്ഞാനം (അഗ്നി) എന്നിവയുടെ പ്രാധാന്യം ആഴത്തിൽ അവതരിപ്പിക്കുന്നു. വൈദിക ദർശനത്തിൽ ഇന്ദ്രനും അഗ്നിയും വെറും ദേവന്മാരായി മാത്രമല്ല, മനുഷ്യന്റെ ആന്തരിക ജീവിതത്തിൽ വളർത്തിയെടുക്കേണ്ട അനിവാര്യ ഗുണങ്ങളുടെ പ്രതീകങ്ങളായും കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. ഇന്ദ്രൻ ശരീരശക്തി, ധൈര്യം, വീര്യം, പ്രവർത്തനശേഷി, ആത്മവിശ്വാസം എന്നിവയുടെ പ്രതീകമായി നിലകൊള്ളുന്നു; അഗ്നി ജ്ഞാനം, വിജ്ഞാനം, പ്രകാശം, ബോധം, ചിന്താശേഷി എന്നിവയുടെ പ്രതീകമായി നിലകൊള്ളുന്നു. മനുഷ്യൻ തന്റെ ജീവിതം ഉന്നത ലക്ഷ്യങ്ങൾക്കായി സമർപ്പിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നുവെങ്കിൽ, ഈ രണ്ട് ശക്തികളെയും വളർത്തിയെടുക്കേണ്ടത് അനിവാര്യമാണ്.

മന്ത്രത്തിൽ പരാമർശിക്കുന്ന “യജ്ഞം” എന്നത് വെറും യാഗമോ കർമ്മകാണ്ഡമോ അല്ല. ലോകക്ഷേമത്തിനായി ചെയ്യുന്ന ഓരോ സത്കർമ്മവും, ധാർമ്മിക പ്രവർത്തനവും, സാമൂഹിക സേവനവും, മറ്റുള്ളവർക്കായി ചെയ്യുന്ന ത്യാഗവും യജ്ഞമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. ഇത്തരം ഉന്നത പ്രവർത്തനങ്ങൾ വിജയകരമാകാൻ ജ്ഞാനവും ശക്തിയും അനിവാര്യമാണ്. ജ്ഞാനമില്ലാത്ത പ്രവർത്തനം വഴിതെറ്റാൻ സാധ്യതയുണ്ട്; ശക്തിയില്ലാത്ത പ്രവർത്തനം പൂർത്തിയാകാതെ പോകാം. അതിനാൽ ഏതൊരു ലോകക്ഷേമ പ്രവർത്തനവും ഏറ്റെടുക്കുന്ന മനുഷ്യൻ തന്റെ ഉള്ളിൽ ജ്ഞാനത്തിന്റെ പ്രകാശവും ശക്തിയുടെ ഊർജ്ജവും വളർത്തിയെടുക്കണം. ഇതാണ് ഇന്ദ്രാഗ്നിയെ സ്തുതിക്കുന്നതിന്റെ യഥാർത്ഥ അർത്ഥം.

മന്ത്രം കൂടാതെ, ഇന്ദ്രനും അഗ്നിയും മനുഷ്യജീവിതത്തെ “അലങ്കരിക്കുന്ന” ശക്തികളാണെന്ന് പറയുന്നു. ഒരു മനുഷ്യന്റെ യഥാർത്ഥ സൗന്ദര്യം അവന്റെ ബാഹ്യരൂപത്തിലല്ല; അവന്റെ ജ്ഞാനം, ശീലം, ആത്മനിയന്ത്രണം, ധൈര്യം, കരുണ, സദ്ഗുണങ്ങൾ എന്നിവയിലാണ്. ജ്ഞാനവും ശക്തിയും മനുഷ്യന്റെ ഉള്ളിൽ സ്ഥിരപ്പെടുമ്പോൾ, അവന്റെ സ്വഭാവഗുണങ്ങൾ സമൃദ്ധമായി വളരുന്നു. അവൻ ചിന്തയിലും പ്രവർത്തനങ്ങളിലും ഉയർച്ച നേടി, തന്നെയും സമൂഹത്തെയും മുന്നോട്ട് നയിക്കാൻ കഴിവുള്ള ശക്തനായ മനുഷ്യനായി മാറുന്നു. ഇതിലൂടെ അവന്റെ ജീവിതം സദ്ഗുണങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട ദൈവിക ജീവിതമായി ഉയരുന്നു.

“ഗായത്രേഷു” എന്ന പദം ജീവനെ സംരക്ഷിക്കുകയും വളർത്തുകയും ചെയ്യുന്ന എല്ലാ സാധനങ്ങളെയും സൂചിപ്പിക്കുന്നു. ജീവൻ, ശരീരം, മനസ്സ്, ആത്മീയജീവിതം എന്നിവ സംരക്ഷിക്കുന്ന അടിസ്ഥാന ശക്തികൾ ജ്ഞാനവും ശക്തിയുമാണ്. ജ്ഞാനം മനുഷ്യനെ അജ്ഞാനത്തിൽ നിന്ന് സംരക്ഷിക്കുന്നു; ശക്തി അവനെ ദൗർബല്യത്തിൽ നിന്നും പ്രതിബന്ധങ്ങളിൽ നിന്നും സംരക്ഷിക്കുന്നു. അതിനാൽ മനുഷ്യൻ തന്റെ ജീവിതത്തിൽ ജ്ഞാനത്തെയും ശക്തിയെയും നിരന്തരം സ്മരിച്ച് അവയെ വളർത്തുന്ന പ്രവർത്തനത്തിൽ ഏർപ്പെടണം. ഇതാണ് “ഗായത” അഥവാ ഇന്ദ്രാഗ്നിയെ പാടുക എന്ന വൈദിക ആശയത്തിന്റെ ആഴത്തിലുള്ള അർത്ഥം.

അതുകൊണ്ട്, മനുഷ്യൻ തന്റെ ജീവിതത്തിൽ ജ്ഞാനവും ശക്തിയും എന്ന രണ്ട് ദൈവിക ശക്തികളെ വളർത്തിയെടുത്ത് അവയെ ലോകക്ഷേമത്തിനായുള്ള പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ ഉപയോഗിക്കണമെന്ന് ഈ മന്ത്രം ഉപദേശിക്കുന്നു. ജ്ഞാനത്തിന്റെ പ്രകാശവും ശക്തിയുടെ ഊർജ്ജവും ഒന്നിക്കുമ്പോഴാണ് മനുഷ്യന് തന്റെ ജീവിതത്തെ അർത്ഥപൂർണ്ണവും പ്രയോജനകരവും ദൈവികത നിറഞ്ഞതുമായിത്തീർക്കാൻ കഴിയുന്നത്. ലോകക്ഷേമം, വ്യക്തിപരമായ പുരോഗതി, സദ്ഗുണവികസനം, ആത്മീയ ഉയർച്ച എന്നിവയ്ക്കെല്ലാം ആധാരമായി നിലകൊള്ളുന്ന ഈ രണ്ട് ശക്തികളെയും സ്തുതിച്ച് വളർത്തുകയാണ് ഈ മന്ത്രം നൽകുന്ന ഉന്നതമായ വൈദിക ജീവിതനയം.

ഉപസംഹാരം

ഈ മന്ത്രം മനുഷ്യജീവിതത്തിന്റെ ഉയർച്ചയ്ക്കും ലോകക്ഷേമത്തിനും അനിവാര്യമായ രണ്ട് അടിസ്ഥാന ശക്തികളായ ജ്ഞാനം (അഗ്നി), ശക്തി (ഇന്ദ്രൻ) എന്നിവയുടെ മഹത്വം ഊന്നിപ്പറയുന്നു. ലോകക്ഷേമത്തിനായി ചെയ്യുന്ന യജ്ഞങ്ങളും, ധാർമ്മിക പ്രവർത്തനങ്ങളും, സാമൂഹിക സേവനങ്ങളും, മനുഷ്യപുരോഗതിക്കായുള്ള ശ്രമങ്ങളും ജ്ഞാനവും ശക്തിയും ഉണ്ടായാൽ മാത്രമേ വിജയകരമായി പൂർത്തിയാക്കാൻ കഴിയൂ. അതിനാൽ മനുഷ്യൻ ഈ രണ്ട് ശക്തികളെയും സ്തുതിച്ച് വളർത്തണം. ജ്ഞാനവും ശക്തിയും മനുഷ്യന്റെ ജീവിതത്തെ സദ്ഗുണങ്ങൾ, ശീലം, ആത്മവിശ്വാസം, ധൈര്യം, ജ്ഞാനം, ഉന്നത ചിന്തകൾ എന്നിവയാൽ അലങ്കരിച്ച് അവനെ ശ്രേഷ്ഠമായ വ്യക്തിത്വമായി രൂപപ്പെടുത്തുന്നു. കൂടാതെ, ജീവൻ, ശരീരം, മനസ്സ്, ആത്മീയജീവിതം എന്നിവ സംരക്ഷിക്കുന്ന അടിസ്ഥാന ആധാരങ്ങളായും ഇവ നിലകൊള്ളുന്നു. ജ്ഞാനം അജ്ഞാനത്തിൽ നിന്ന് സംരക്ഷിക്കുന്നു; ശക്തി ദൗർബല്യത്തിൽ നിന്നും പ്രതിബന്ധങ്ങളിൽ നിന്നും സംരക്ഷിക്കുന്നു. അതിനാൽ മനുഷ്യൻ തന്റെ ജീവിതത്തിൽ ജ്ഞാനപ്രകാശവും വീര്യവും നിരന്തരം വളർത്തി, അവയെ ലോകക്ഷേമത്തിനും തന്റെ ആന്തരിക പുരോഗതിക്കും വേണ്ടി ഉപയോഗിക്കണം. ഇങ്ങനെ ജ്ഞാനവും ശക്തിയും സമന്വയിച്ച ജീവിതം നയിക്കുമ്പോൾ, മനുഷ്യൻ സദ്ഗുണങ്ങളാൽ പ്രകാശിക്കുന്ന ദൈവിക ജീവിതം കൈവരിക്കുകയും വ്യക്തിപരവും സാമൂഹികവുമായ ജീവിതത്തിൽ സമഗ്രമായ പുരോഗതിയും ആത്മീയ ഉയർച്ചയും നേടുകയും ചെയ്യുമെന്നതാണ് ഈ മന്ത്രം നൽകുന്ന ഉന്നതമായ വൈദിക ജീവിതനയം.