अस्मे धेहि श्रवो बृहद्द्युम्नं सहस्रसातमम् ।
इन्द्र ता रथिनीरिषः ॥ ८ ॥

അസ്മേ ധേഹി ശ്രവോ ബൃഹദ്യുമ്നം സഹസ്രസാതമം ।
ഇന്ദ്ര താ രഥിനീരിഷഃ ॥ 8 ॥

പദാർത്ഥം

अस्मे (അസ്മേ) ഞങ്ങൾക്ക്. വ്യക്തിപരമായ ആവശ്യങ്ങൾക്കായി മാത്രം അല്ലാതെ എല്ലാവരുടെയും ക്ഷേമത്തിനായി ഈശ്വരനോട് നടത്തുന്ന പ്രാർത്ഥനയാണിത്.

धेहि (ധേഹി) നൽകണമേ, അരുളണമേ, അനുഗ്രഹിക്കണമേ. ഈശ്വരനോട് വിനയപൂർവ്വം സമ്പത്തും നന്മകളും അനുഗ്രഹിക്കണമെന്നുള്ള അഭ്യർത്ഥന.

श्रवः (ശ്രവഃ) യശസ്സ്, സമ്പത്ത്, കീർത്തി. ജീവിതത്തെ ഉയർത്തുന്ന നല്ല പേര്, ജ്ഞാനം, സമൃദ്ധി എന്നിവയെല്ലാം ഇത് സൂചിപ്പിക്കുന്നു.

बृहत् (ബൃഹത്) വലുതായ, വിശാലമായ, വളർച്ച പ്രാപിച്ച. ലഭിക്കുന്ന സമ്പത്ത് പരിമിതമായതല്ലാതെ തുടർച്ചയായി വളരണമെന്നതിനെ ഇത് സൂചിപ്പിക്കുന്നു.

द्युम्नम् (ദ്യുമ്നം) പ്രകാശമുള്ള സമ്പത്ത്, ജ്ഞാനപ്രകാശമുള്ള സമൃദ്ധി. സമ്പത്ത് ജ്ഞാനത്തെ ഇരുട്ടിലാക്കാതെ ജ്ഞാനത്തെ വളർത്തുന്ന പ്രകാശമായി മാറണം.

सहस्रसातमम् (സഹസ്രസാതമം) ആയിരക്കണക്കിന് ദാനങ്ങൾ ചെയ്യാൻ കഴിയുന്ന അത്യധികമായ സമൃദ്ധി. സമ്പത്ത് ദാനം, സേവനം, ധർമ്മം തുടങ്ങിയ ഉന്നതമായ പ്രവർത്തനങ്ങൾക്ക് സഹായകമായിരിക്കണം.

इन्द्र (ഇന്ദ്ര) പരമൈശ്വര്യമുള്ള ഈശ്വരൻ, ശക്തിയുടെ അധിപൻ. എല്ലാം അനുഗ്രഹിക്കുന്ന പരമസത്യമാണ്.

ता (താ) ആ, അവ. ഇവിടെ നിർദ്ദിഷ്ടമായ ഉന്നതമായ സമ്പത്തുകളെയും സമൃദ്ധികളെയും സൂചിപ്പിക്കുന്നു.

रथिनीः (രഥിനീഃ) രഥങ്ങളുള്ള, വാഹനങ്ങളോടുകൂടിയ. ജീവിതത്തിന്റെ പുരോഗതിക്ക് ആവശ്യമായ ചലനം, സൗകര്യം, ഗതാഗതം, പ്രവർത്തനശേഷി എന്നിവയോടുകൂടിയ സമൃദ്ധിയെ ഇത് സൂചിപ്പിക്കുന്നു.

इषः (ഇഷഃ) ഭക്ഷണം, അന്നം, പോഷണം. ജീവിതത്തിന് ആവശ്യമായ അടിസ്ഥാന ഭക്ഷണവും പോഷണസമൃദ്ധിയും.

വ്യാഖ്യാനം

ഈ മന്ത്രം ഋഗ്വേദപരമ്പരയിൽ കാണപ്പെടുന്ന ഒരു ഉന്നതമായ പ്രാർത്ഥനയാണ്. ഇവിടെ ഭക്തൻ പരമാത്മാവായ ഇന്ദ്രനെ അഭിമുഖീകരിച്ച് ജീവിതത്തിന് ആവശ്യമായ ഭൗതികസമ്പത്ത് മാത്രമല്ല, ജ്ഞാനം, യശസ്സ്, ധർമ്മം എന്നിവയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ഉന്നതമായ സമ്പത്തുകളും അനുഗ്രഹിക്കണമെന്നു പ്രാർത്ഥിക്കുന്നു. ഇത് വെറും ലോകീയസമ്പത്തിനായുള്ള പ്രാർത്ഥനയല്ല; ആ സമ്പത്ത് മനുഷ്യനെ ഉയർത്തുകയും ജ്ഞാനം വളർത്തുകയും സമൂഹക്ഷേമത്തിനും ദാനത്തിനും ഉപകാരപ്പെടുകയും വേണം എന്നതാണ് ഇതിന്റെ അടിസ്ഥാനലക്ഷ്യം.

ഈ മന്ത്രത്തിൽ ആദ്യം “ഞങ്ങൾക്ക് അരുളണമേ” എന്ന പ്രാർത്ഥനയാണ് വരുന്നത്. ഇത് വ്യക്തിപരമായ ക്ഷേമത്തിനായി മാത്രം അല്ലാതെ എല്ലാവരുടെയും ക്ഷേമം ഉൾക്കൊള്ളുന്ന പൊതുനന്മയുടെ മനോഭാവത്തോടെ ഈശ്വരനോട് വിനയപൂർവ്വം നടത്തുന്ന പ്രാർത്ഥനയെ കാണിക്കുന്നു. തുടർന്ന് “വലുതും വളർച്ച പ്രാപിക്കുന്നതുമായ യശസ്സും സമ്പത്തും” അഭ്യർത്ഥിക്കുന്നു. ഇവിടെ സമ്പത്ത് എന്നത് പണം മാത്രമല്ല; നല്ല പേര്, ജ്ഞാനം, കീർത്തി, ഉന്നതമായ ഗുണങ്ങൾ എന്നിവയും ഉൾപ്പെടുന്നു. ആ സമ്പത്ത് പരിമിതമായതല്ലാതെ തുടർച്ചയായി വളരണമെന്നും സൂചിപ്പിക്കുന്നു.

തുടർന്ന് ആ സമ്പത്ത് “പ്രകാശമുള്ളത്” ആയിരിക്കണം എന്ന് പറയുന്നു. അതായത് സമ്പത്ത് ജ്ഞാനത്തെ മറയ്ക്കുന്ന ഇരുട്ടാകാതെ ജ്ഞാനത്തെ പ്രകാശിപ്പിക്കുന്ന ശക്തിയായിരിക്കണം. മനുഷ്യനെ അഹങ്കാരത്തിലേക്ക് നയിക്കാതെ വ്യക്തതയും ജാഗ്രതയും നൽകുന്ന രീതിയിലായിരിക്കണം എന്നതാണ് ഇതിന്റെ ആശയം.

കൂടാതെ, “ആയിരക്കണക്കിന് ദാനങ്ങൾ ചെയ്യാൻ കഴിയുന്നത്ര സമൃദ്ധി” അഭ്യർത്ഥിക്കുന്നു. ഇത് സമ്പത്തിന്റെ ഉന്നതമായ ഉപയോഗത്തെ വ്യക്തമാക്കുന്നു. സമ്പത്ത് വെറും ശേഖരിക്കുന്നതിനായി മാത്രമല്ല; ദാനം, സേവനം, ധർമ്മം തുടങ്ങിയ ഉന്നതമായ പ്രവർത്തനങ്ങൾക്കായി ഉപയോഗിക്കണം എന്നതാണ് ഇതിലെ തത്ത്വം.

തുടർന്ന് ഇന്ദ്രനോട് ജീവിതത്തിന് ആവശ്യമായ ചലനം, സൗകര്യം, പുരോഗതി എന്നിവ നൽകുന്ന വിഭവങ്ങളും അതോടൊപ്പം ഭക്ഷണം, പോഷണം തുടങ്ങിയ അടിസ്ഥാന ആവശ്യങ്ങളും അനുഗ്രഹിക്കണമെന്നു പ്രാർത്ഥിക്കുന്നു. ഇതിലൂടെ ജീവിതം സമ്പൂർണ്ണമായി, ശരീരം, മനസ്സ്, സാമൂഹികജീവിതം എന്നീ എല്ലാ മേഖലകളിലും പൂർണ്ണത പ്രാപിക്കണമെന്ന ആഗ്രഹം പ്രകടമാകുന്നു.

മൊത്തത്തിൽ, ഈ മന്ത്രം മനുഷ്യജീവിതത്തിന്റെ ഉന്നതമായ ലക്ഷ്യം വിശദീകരിക്കുന്നു. സമ്പത്ത് സ്വാർത്ഥതയ്ക്കുവേണ്ടിയല്ല; ജ്ഞാനം വളർത്താനും ധർമ്മം നിലനിർത്താനും സമൂഹക്ഷേമത്തിന് ഉപകാരപ്പെടാനും ഉപയോഗിക്കേണ്ട ഒരു ഉപാധിയായിരിക്കണം എന്നതാണ് ഇതിന്റെ കേന്ദ്രാശയം. മനുഷ്യന് ലഭിക്കുന്ന വിഭവങ്ങൾ അവനെ ഉയർത്തുകയും അവനിലൂടെ മറ്റുള്ളവർക്കും പ്രയോജനം ലഭിക്കുകയും വേണം എന്നതാണ് ഈ പ്രാർത്ഥനയുടെ ആഴത്തിലുള്ള തത്ത്വം.

ഉപസംഹാരം

ഈ മന്ത്രത്തിന്റെ സമഗ്രമായ സാരം എന്തെന്നാൽ, മനുഷ്യജീവിതത്തിൽ ലഭിക്കുന്ന സമ്പത്ത്, യശസ്സ്, ജ്ഞാനം, സൗകര്യങ്ങൾ എന്നിവയെല്ലാം സ്വാർത്ഥതയ്ക്കായി മാത്രം ഉപയോഗിക്കാതെ ഉന്നതമായ ലക്ഷ്യങ്ങൾക്കായി വിനിയോഗിക്കണം എന്നതാണ്. ഈശ്വരനോട് അഭ്യർത്ഥിക്കുന്ന അനുഗ്രഹങ്ങൾ മനുഷ്യനെ അഹങ്കാരത്തിലേക്ക് നയിക്കാതെ ജ്ഞാനം വളർത്തുന്ന പ്രകാശമായും ധർമ്മത്തെ നിലനിർത്തുന്ന ഉപാധിയായും സമൂഹക്ഷേമത്തിനും ദാനത്തിനും ഉപയോഗിക്കാവുന്ന സമൃദ്ധിയായും മാറണം എന്ന് ഈ മന്ത്രം ഊന്നിപ്പറയുന്നു.

ജീവിതത്തിന്റെ അടിസ്ഥാന ആവശ്യങ്ങളായ ഭക്ഷണം, സൗകര്യം, പുരോഗതി എന്നിവ ലഭിക്കുന്നതോടൊപ്പം, അവയെല്ലാം മനുഷ്യനെ ആത്മീയതയിലും ജ്ഞാനത്തിലും സദ്ഗുണങ്ങളിലും ഉയർത്തണം എന്നതാണ് ഇതിന്റെ ആഴത്തിലുള്ള തത്ത്വം. സമ്പത്തും സമൃദ്ധിയും മനുഷ്യനെ ഉയർത്തുകയും അതിലൂടെ മറ്റുള്ളവർക്കും പ്രയോജനം ലഭിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന രീതിയിലായിരിക്കണം എന്നതാണ് ഈ മന്ത്രത്തിന്റെ അന്തിമസന്ദേശം.