ऋतेन मित्रावरुणावृतावृधावृतस्पृशा ।
क्रतुं बृहन्तमाशाथे ॥ ८ ॥

ഋതേന മിത്രാവരുണൗ ഋതാവൃധൗ ഋതസ്പൃശാ ।
ക്രതും ബൃഹന്തം ആശാഥേ ॥ 8 ॥

പദാർത്ഥം

ऋतेन (ഋതേന) – “ഋതത്താൽ”, അല്ലെങ്കിൽ “ശരിയായ ധാർമികമാർഗ്ഗത്താൽ”. വേദങ്ങളിൽ “ഋതം (ऋत)” അത്യുന്നതമായ ഒരു തത്ത്വപദമാണ്. അതിന്റെ അർത്ഥം ക്രമം, സത്യധർമ്മം, പ്രകൃതിനിയമം, ശരിയായ പ്രവർത്തനം, യോജിച്ച സ്ഥലത്തും യോജിച്ച സമയത്തും ചെയ്യപ്പെടുന്ന നീതിപൂർണമായ പ്രവൃത്തി എന്നിവയാണ്. അതായത്, ശരിയായ സമയത്ത്, ശരിയായ രീതിയിൽ, ശരിയായ ലക്ഷ്യത്തോടെ ചെയ്യുന്ന പ്രവൃത്തിയാണ് “ഋതം”. മനുഷ്യൻ ജീവിതത്തിൽ ക്രമശീലത്തോടെയും നീതിയോടെയും ജീവിക്കണം എന്നതാണ് ഈ പദത്തിന്റെ കേന്ദ്രസന്ദേശം.

मित्रावरुणौ (മിത്രാവരുണൗ) – “മിത്രനും വരുണനും”. ഇവിടെ രണ്ട് ദൈവിക തത്ത്വങ്ങളെയാണ് സൂചിപ്പിക്കുന്നത്.

• മിത്രൻ – സ്നേഹം, സൗഹൃദം, സ്നേഹബന്ധം.
• വരുണൻ – വൈരമില്ലായ്മ, വിശുദ്ധി, ധാർമികശീലം.

ഈ രണ്ടും ഒന്നിച്ചുചേരുമ്പോൾ മനുഷ്യൻ ശരിയായ ജീവിതമാർഗ്ഗത്തിൽ ഉറച്ചുനിൽക്കുന്നു; മനസ്സ് ശുദ്ധമാകുന്നു; ജീവിതത്തിൽ ക്രമവും സമത്വവും ഉണ്ടാകുന്നു.

ऋतावृधौ (ഋതാവൃധൗ) – “ഋതത്തെ വളർത്തുന്നവർ”, അല്ലെങ്കിൽ “ധാർമികജീവിതത്തെ വികസിപ്പിക്കുന്നവർ”. “വൃധ്” എന്നത് വളരുക എന്ന അർത്ഥമാണ്. സ്നേഹവും വൈരമില്ലായ്മയും മനുഷ്യജീവിതത്തിൽ ധാർമികത, നീതി, സദ്ഗുണങ്ങൾ, ഉന്നതപ്രവർത്തികൾ എന്നിവയെ വളർത്തുന്നു. സ്നേഹമുള്ള ഹൃദയം ഒരിക്കലും തെറ്റായ പ്രവൃത്തികളെ ആഗ്രഹിക്കുകയില്ല.

ऋतस्पृशा (ഋതസ്പൃശാ) – “ഋതത്തെ സ്പർശിക്കുന്നവർ”, അല്ലെങ്കിൽ “ശരിയായ പ്രവൃത്തികളോടു മാത്രം ബന്ധപ്പെടുന്നവർ”. “സ്പൃശ” എന്നത് സ്പർശിക്കുക എന്നർത്ഥമാണ്. ഇതിന്റെ ആന്തരിക സന്ദേശം: സ്നേഹവും വിശുദ്ധിയും ഉള്ള മനുഷ്യൻ തെറ്റായ പ്രവൃത്തികളിൽ ഏർപ്പെടുകയില്ല; അനീതി അന്വേഷിക്കുകയില്ല; ധർമ്മത്തിന്റെ വഴിയിലൂടെയാണ് അവൻ സഞ്ചരിക്കുന്നത്. അതായത്, അവന്റെ എല്ലാ പ്രവർത്തനങ്ങളും “ഋതം”, അഥവാ ശരിയായ ധാർമികക്രമം അനുസരിച്ചായിരിക്കും.

क्रतुम् (ക്രതും) – “സങ്കൽപം”, “ഉന്നതചിന്ത”, “പ്രവർത്തനശേഷി”. വേദങ്ങളിൽ “ക്രതു” എന്നത് മനോദൃഢത, ഉന്നതലക്ഷ്യം, സദ്‌നിശ്ചയം, പ്രവർത്തനശക്തി എന്നീ അർത്ഥങ്ങളിൽ ഉപയോഗിക്കപ്പെടുന്നു. സ്നേഹവും വൈരമില്ലായ്മയും മനുഷ്യന്റെ മനസ്സിൽ നല്ല ചിന്തകൾ, ഉന്നതലക്ഷ്യങ്ങൾ, സൽകർമ്മങ്ങൾ ചെയ്യാനുള്ള ആഗ്രഹം എന്നിവ വളർത്തുന്നു.

बृहन्तम् (ബൃഹന്തം) – “വലിയ”, “വിശാലമായ”, “ഉന്നതമായ”. ഇത് മനസ്സിന്റെ വിശാലതയെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. സ്നേഹമുള്ള മനുഷ്യൻ ഇടുങ്ങിയ മനസ്സുള്ളവനാകുകയില്ല; സ്വാർത്ഥതയിൽ ജീവിക്കുകയില്ല; എല്ലാവരുടെയും നന്മയെക്കുറിച്ച് ചിന്തിക്കും. വേദവ്യാഖ്യാനങ്ങളിൽ പറയുന്ന അത്യന്തം പ്രധാനപ്പെട്ട ആശയം ഇതാണ്: “അനൃതം” (അസത്യം) ഇടുങ്ങിയതാണ്; “ഋതം” (സത്യം) വിശാലമാണ്.

आशाथे (ആശാഥേ) – “നിറയ്ക്കുന്നു”, “വ്യാപിക്കുന്നു”, “പരത്തുന്നു”. സ്നേഹവും വൈരമില്ലായ്മയും മനുഷ്യന്റെ ചിന്തകളെയും പ്രവർത്തികളെയും ജീവിതലക്ഷ്യത്തെയും ആഴത്തിൽ സ്വാധീനിക്കുന്നു. അവ മനുഷ്യന്റെ ജീവിതത്തെ മുഴുവനും ഉന്നതമായ ധാർമികലക്ഷ്യത്താൽ നിറയ്ക്കുകയും ദിവ്യമായ ജീവിതത്തിലേക്ക് നയിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.

വ്യാഖ്യാനം

ഈ വേദമന്ത്രം മനുഷ്യജീവിതത്തിലെ ധാർമികജീവിതം, സ്നേഹം, വൈരമില്ലായ്മ, ഉന്നതചിന്ത എന്നിവയെ സമന്വയിപ്പിച്ചു വിശദീകരിക്കുന്ന ആഴമുള്ള ആത്മീയോപദേശമാണ്. വേദത്തിലെ ഏറ്റവും ഉന്നതമായ തത്ത്വചിന്തകളിലൊന്നായ “ഋതം” എന്ന ആശയത്തെ ആധാരമാക്കി, **“മിത്രൻ”**യും **“വരുണൻ”**യും എന്ന രണ്ട് ദൈവികതത്ത്വങ്ങൾ മനുഷ്യനെ എങ്ങനെ ശരിയായ ജീവിതപാതയിലേക്ക് നയിക്കുന്നു എന്നതാണ് ഈ മന്ത്രത്തിന്റെ പ്രമേയം.

മന്ത്രം “ऋतेन” (ഋതേന) എന്ന പദത്തോടെയാണ് ആരംഭിക്കുന്നത്. “ഋതം” എന്നത് വെറും സത്യം എന്ന അർത്ഥത്തിൽ മാത്രം ഒതുങ്ങുന്നില്ല. അത് ദൈവികക്രമം, പ്രകൃതിനിയമം, ധർമ്മം, നീതി, ശരിയായ പ്രവർത്തനം, യോജിച്ച സമയത്തും യോജിച്ച രീതിയിലും നിർവഹിക്കപ്പെടുന്ന ന്യായമായ പ്രവൃത്തി എന്നിവയെല്ലാം ഉൾക്കൊള്ളുന്ന വിശാലമായ വേദതത്ത്വമാണ്. ജീവിതത്തിലെ ഓരോ പ്രവൃത്തിയും ശരിയായ ലക്ഷ്യത്തോടും ക്രമത്തോടും കൂടിയിരിക്കണമെന്നതാണ് “ഋതം” എന്ന വേദസന്ദേശം. മനുഷ്യൻ തന്റെ ചിന്ത, വാക്ക്, പ്രവൃത്തി എന്നിവയിൽ ഈ ദൈവികക്രമം സ്ഥാപിക്കുമ്പോഴാണ് യഥാർത്ഥ ഉന്നതിയിലേക്ക് ഉയരുന്നത്.

“मित्रावरुणौ” (മിത്രാവരുണൗ) എന്നത് ഇവിടെ മനുഷ്യന്റെ ഉള്ളിലുള്ള രണ്ട് ദൈവികശക്തികളെയാണ് സൂചിപ്പിക്കുന്നത്. മിത്രൻ സ്നേഹം, സൗഹൃദം, സ്നേഹബന്ധം, ഐക്യം, കരുണ എന്നിവയുടെ പ്രതീകമാണ്. വരുണൻ വൈരമില്ലായ്മ, മനഃശുദ്ധി, ധാർമികത, ആന്തരിക വിശുദ്ധി എന്നിവയുടെ പ്രതീകമാണ്. മനുഷ്യൻ സ്നേഹത്തോടെ ജീവിക്കുമ്പോൾ അവന്റെ മനസ്സ് വിശാലമാകുന്നു; വൈരമില്ലാത്ത മനസ്സ് അവനെ സമാധാനപൂർണ്ണമായ ജീവിതത്തിലേക്ക് നയിക്കുന്നു. ഈ രണ്ട് ഗുണങ്ങളും ഒരുമിക്കുമ്പോഴാണ് ജീവിതത്തിൽ യഥാർത്ഥ ക്രമവും നീതിയും സ്ഥിരതയും സ്ഥാപിതമാകുന്നത്.

“ऋतावृधौ” (ഋതാവൃധൗ) എന്ന പദത്തിന് “ഋതത്തെ വളർത്തുന്നവർ” എന്ന അർത്ഥമുണ്ട്. സ്നേഹവും വൈരമില്ലായ്മയും മനുഷ്യന്റെ ഉള്ളിൽ സദ്ഗുണങ്ങളെ വളർത്തുന്നു. അവ ധാർമികതയെയും നീതിബോധത്തെയും ശക്തിപ്പെടുത്തുന്നു. സ്നേഹപൂർണ്ണമായ ഹൃദയം തെറ്റായ പ്രവൃത്തികളെ ആഗ്രഹിക്കുകയില്ല; വൈരമില്ലാത്ത മനസ്സ് അനീതി അന്വേഷിക്കുകയില്ല. ഇങ്ങനെ മനുഷ്യന്റെ ജീവിതം ക്രമേണ “ഋതം” നിറഞ്ഞ ധാർമികജീവിതമായി രൂപാന്തരപ്പെടുന്നു.

അടുത്തതായി വരുന്ന “ऋतस्पृशा” (ഋതസ്പൃശാ) എന്നത് “ഋതത്തെ സ്പർശിക്കുന്നവർ”, അല്ലെങ്കിൽ “ശരിയായ പ്രവൃത്തികളോടു മാത്രം ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നവർ” എന്ന അർത്ഥം നൽകുന്നു. ഇതിന്റെ ആന്തരികസന്ദേശം: സ്നേഹവും വിശുദ്ധിയും നിറഞ്ഞ മനസ്സ് ഒരിക്കലും തെറ്റായ വഴിയിലൂടെ സഞ്ചരിക്കുകയില്ല എന്നതാണ്. അത്തരം മനുഷ്യൻ ഓരോ പ്രവൃത്തിയും നീതിയോടും ഉത്തരവാദിത്തത്തോടും കൂടി നിർവഹിക്കുന്നു. അവന്റെ എല്ലാ പ്രവർത്തനങ്ങളും സത്യത്തോടും ധാർമികതയോടും ചേർന്നിരിക്കും.

“क्रतुम्” (ക്രതും) എന്നത് ഉന്നതസങ്കൽപം, മനോദൃഢത, സദ്‌നിശ്ചയം, പ്രവർത്തനശേഷി എന്നിവയെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. മനുഷ്യന്റെ മനസ്സിൽ ഉന്നതചിന്തകളും സൽകർമ്മലക്ഷ്യവും വളർത്തുന്നത് സ്നേഹവും വൈരമില്ലായ്മയുമാണ്.

“बृहन्तम्” (ബൃഹന്തം) എന്നത് “വിശാലമായ”, “വലിയ”, “ഉന്നതമായ” എന്ന അർത്ഥം നൽകുന്നു. ഇത് മനസ്സിന്റെ വിശാലതയെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. സ്നേഹമുള്ള മനുഷ്യൻ ഇടുങ്ങിയ മനോഭാവത്തോടെ ജീവിക്കുകയില്ല; സ്വാർത്ഥതയെ അതിജീവിച്ച് എല്ലാവരുടെയും നന്മയെക്കുറിച്ച് ചിന്തിക്കും. ഇതാണ് ഋതം നിറഞ്ഞ മനസ്സിന്റെ യഥാർത്ഥ ലക്ഷണം.

വേദവ്യാഖ്യാനങ്ങളിൽ അത്യന്തം പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു ആശയം ഇവിടെ അവതരിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു: “അനൃതം” — തെറ്റായ പ്രവൃത്തി — ഇടുങ്ങിയതും മനുഷ്യനെ അധഃപതനത്തിലേക്ക് നയിക്കുന്നതുമാണ്. എന്നാൽ “ഋതം” — ശരിയായ ധാർമികമാർഗ്ഗം — വിശാലവും മനുഷ്യനെ ഉന്നതിയിലേക്കും ആത്മീയവികാസത്തിലേക്കും നയിക്കുന്നതുമാണ്. അസത്യം, അനീതി, സ്വാർത്ഥത എന്നിവ മനുഷ്യനെ വീഴ്ചയിലേക്ക് നയിക്കുമ്പോൾ, സത്യം, നീതി, സ്നേഹം, ധാർമികത എന്നിവ വളർച്ചയുടെയും ആത്മീയമുന്നേറ്റത്തിന്റെയും പാത തുറക്കുന്നു.

“आशाथे” (ആശാഥേ) എന്ന പദത്തിന് “നിറയ്ക്കുന്നു”, “വ്യാപിക്കുന്നു” എന്ന അർത്ഥമുണ്ട്. അതായത്, സ്നേഹവും വൈരമില്ലായ്മയും മനുഷ്യന്റെ ചിന്തകളെയും പ്രവർത്തികളെയും ജീവിതലക്ഷ്യത്തെയും സമ്പൂർണ്ണമായി രൂപാന്തരപ്പെടുത്തുന്നു. അവ മനുഷ്യന്റെ ജീവിതത്തെ ഉന്നതമായ ധാർമികലക്ഷ്യത്താൽ നിറയ്ക്കുന്നു.

ഈ മന്ത്രത്തിന്റെ കേന്ദ്രസന്ദേശം

• സ്നേഹവും വൈരമില്ലായ്മയും മനുഷ്യജീവിതത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനഗുണങ്ങളാണ്.
• അവ മനുഷ്യനെ ശരിയായ ധാർമികമാർഗ്ഗത്തിൽ നടത്തുന്നു.
• ധാർമികതയും നീതിബോധവും വളർത്തുന്നു.
• ഉന്നതചിന്തകളും വിശാലഹൃദയവും രൂപപ്പെടുത്തുന്നു.
• തെറ്റായ പ്രവൃത്തികളിൽ നിന്ന് മനുഷ്യനെ സംരക്ഷിക്കുന്നു.
• ആത്മീയമുന്നേറ്റത്തിലേക്ക് മനുഷ്യനെ നയിക്കുന്നു.

ഇങ്ങനെ, ഈ വേദമന്ത്രം സ്നേഹം, വൈരമില്ലായ്മ, ധാർമികത, സത്യം, നീതിനിഷ്ഠ, ഉന്നതചിന്ത എന്നിവയുടെ വഴിയിലൂടെ മനുഷ്യനെ “ഋതം” നിറഞ്ഞ ജീവിതത്തിലേക്ക് നയിക്കുന്നു. സ്നേഹവും വിശുദ്ധിയും നിറഞ്ഞ മനസ്സാണ് ശരിയായ പ്രവൃത്തിയെ തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നത്; അത്തരം മനസ്സാണ് വിശാലമായ ആത്മീയജീവിതം പ്രാപിക്കുന്നത്. “ഋതം” നിറഞ്ഞ ജീവിതം തന്നെയാണ് യഥാർത്ഥ വേദജീവിതം എന്ന മഹത്തായ സത്യം ഈ മന്ത്രം ആഴത്തിൽ നമ്മെ ബോധ്യപ്പെടുത്തുന്നു.

ഉപസംഹാരം

ഈ വേദമന്ത്രം മനുഷ്യജീവിതത്തിന്റെ ഉന്നതമായ ധാർമികമൂല്യങ്ങളെയും ആത്മീയപുരോഗതിയെയും “ഋതം” എന്ന കേന്ദ്രതത്ത്വത്തിലൂടെ അത്യന്തം ആഴത്തിൽ അവതരിപ്പിക്കുന്നു. “ഋതം” എന്നത് വെറും സത്യം മാത്രമല്ല; അത് ദൈവികക്രമം, നീതിനിഷ്ഠ, ശരിയായ പ്രവൃത്തി, യോജിച്ച സമയത്തും യോജിച്ച രീതിയിലും ക്രമബദ്ധമായി ജീവിക്കുന്ന ജീവിതരീതി എന്നിവയെല്ലാം ഉൾക്കൊള്ളുന്ന മഹത്തായ വേദതത്ത്വമാണ്. മനുഷ്യൻ തന്റെ ചിന്ത, വാക്ക്, പ്രവൃത്തി എന്നിവയിലെല്ലാം ഈ “ഋത” ധാർമികമാർഗ്ഗം സ്ഥാപിക്കുമ്പോഴാണ് യഥാർത്ഥ ജീവിതോന്നതി കൈവരിക്കുന്നത്.

ഈ മന്ത്രത്തിൽ പ്രതിപാദിക്കുന്ന **“മിത്രൻ”**യും **“വരുണൻ”**യും മനുഷ്യജീവിതത്തിന്റെ രണ്ട് പ്രധാന അടിസ്ഥാനതത്ത്വങ്ങളാണ്. മിത്രൻ സ്നേഹം, സൗഹൃദം, കരുണ, ഐക്യം എന്നിവയുടെ പ്രതീകമായും, വരുണൻ വൈരമില്ലായ്മ, മനഃശുദ്ധി, ധാർമികത, ആന്തരിക വിശുദ്ധി എന്നിവയുടെ പ്രതീകമായും നിലകൊള്ളുന്നു. ഈ രണ്ട് ഗുണങ്ങളും മനുഷ്യന്റെ ഹൃദയത്തിൽ സ്ഥിരതയാർജിക്കുമ്പോൾ അവന്റെ ജീവിതത്തിൽ നീതിയും ക്രമവും സ്ഥാപിതമാകുന്നു; തെറ്റായ പ്രവൃത്തികളിൽ നിന്ന് അവൻ സ്വയം സംരക്ഷിക്കാനും കഴിയുന്നു.

സ്നേഹവും വൈരമില്ലായ്മയും മനുഷ്യന്റെ മനസ്സിനെ വിശാലമാക്കുന്നു. അവ ഇടുങ്ങിയ സ്വാർത്ഥചിന്തകളെ നീക്കി ഉന്നതമായ ചിന്തകളും സദ്‌സങ്കൽപങ്ങളും വളർത്തുന്നു. സ്നേഹപൂർണ്ണമായ ഹൃദയം അനീതി ആഗ്രഹിക്കുകയില്ല; ശുദ്ധമായ മനസ്സ് ഒരിക്കലും തെറ്റായ വഴിയിലൂടെ സഞ്ചരിക്കുകയുമില്ല. അതിനാൽ മനുഷ്യന്റെ ഓരോ പ്രവൃത്തിയും “ഋതം” — അഥവാ ശരിയായ ധാർമികമാർഗ്ഗം — നിറഞ്ഞ പ്രവൃത്തിയായി മാറുന്നു. ഇത്തരത്തിലുള്ള ജീവിതം മനുഷ്യനെ ശരീരപരമായും മാനസികമായും ബൗദ്ധികമായും ആത്മീയമായും ഉയർത്തുന്നു.

കൂടാതെ, “അനൃതം” എന്നു പറയപ്പെടുന്ന അസത്യം, അനീതി, സ്വാർത്ഥത, ഇടുങ്ങിയ മനോഭാവം എന്നിവ മനുഷ്യനെ അധഃപതനത്തിലേക്ക് നയിക്കുന്നുവെന്ന് ഈ മന്ത്രം പരോക്ഷമായി മുന്നറിയിപ്പ് നൽകുന്നു. അതിന് വിപരീതമായി സത്യം, നീതി, സ്നേഹം, ധാർമികത, വൈരമില്ലായ്മ എന്നിവ മനുഷ്യനെ വളർച്ചയിലേക്കും ദൈവസാന്നിധ്യത്തിലേക്കും നയിക്കുന്നു.

അതുകൊണ്ട് ഈ മന്ത്രം മനുഷ്യനെ:

• സ്നേഹത്തോടും കരുണയോടും കൂടി ജീവിക്കാൻ,
• മനസ്സിൽ വൈരമില്ലായ്മ വളർത്താൻ,
• ധാർമികതയോടും നീതിയോടും കൂടി പ്രവർത്തിക്കാൻ,
• ഉന്നതചിന്തകളും വിശാലഹൃദയവും കൈവശം വയ്ക്കാൻ,
• ശരിയായ പ്രവൃത്തിയെ ശരിയായ രീതിയിൽ നിർവഹിക്കാൻ,
• “ഋതം” നിറഞ്ഞ ജീവിതം നയിക്കാൻ

വഴിനടത്തുന്നു.

ഇങ്ങനെ സ്നേഹം, വിശുദ്ധി, നീതി, ധാർമികത, സത്യം, ഉന്നതചിന്ത എന്നിവ സമന്വയിക്കുന്ന ജീവിതമാണ് യഥാർത്ഥ വേദജീവിതം എന്ന് ഈ മന്ത്രം വ്യക്തമായി പഠിപ്പിക്കുന്നു. “ഋതം” നിറഞ്ഞ മനസ്സാണ് മനുഷ്യനെ ദൈവികക്രമത്തോടു ചേർത്ത്, അവനെ ആത്മീയോന്നതിയുടെ പഥത്തിൽ ഉറച്ചുനിർത്തുന്നത്.